ارش مشفقی

دوره مشروطه که دوره بیداری ایرانیان بود. نتیجه اش نگاه تازه به جهان و جامعه بود. در این دوره به جهت ورود نشانه های تجدَد از غرب و حرکات سیاسی و اجتماعی که درکشور رخ داد، مضامین سیاسی در شعر اجتماعی به طور چشمگیری افزایش یافت. جنبشی اجتماعی به نام «پوپولیسم» در دهه 1870 در بین روشنفکران روسیه پدید آمده بود که کم کم اندیشه های این جنبش به نقاط دیگر جهان منتشر شد. درواقع پوپولیسم روشی سیاسی بود که از حقوق و علایق مردم عامّه دربرابر گروه نخبه یا روشنفکر طرفداری نشان می داد. ادیبان و اندیشمندان جهان از اندیشه های این جنبش در آثارشان بهره برده اند. شاعران و نویسندگان عصر مشروطه نیز، تحت تأثیر ادبای جهان، و با مشاهده اوضاع نابسامان کشور، از آموزه های پوپولیسم استفاده کردند و سعی بر آگاهی مردم داشته و برای بهب ود اوض اع جامعه تلاش می کردند عارف قزوینی از جمله شاعرانی بود که در اشعارش تعصّب خود را نسبت به ایران نشان داد و در بیداری جامعه گام مؤثری برداشت. در این جستار به روش توصیفی تحلیلی جنبه های گوناگون تفکّرات پوپولیستی در اشعار اجتماعی عارف قزوینی مورد تحلیل قرار گرفته است نتایج تحقیق بیانگر آن است که نویسنده اهداف و نگرش های پوپولیسم را به صورت مثبت و تأثیرگذار درجهت رفع مشکلات مردم و رسیدن به عدالت اجتماعی به کار برده است