علی مغتفری

زمینه و هدف: در سال های اخیر، با رشد فزاینده جمعیت شهری و فشارهای ناشی از مسائل زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی، نظریه «شهر هوشمند پایدار» به یکی از مفاهیم کلیدی در مطالعات شهری بدل شده است. هدف این پژوهش، انجام یک مرور نظام مند تطبیقی بر مطالعات انجام شده در حوزه شهر هوشمند پایدار در سطح ایران و جهان است تا الگوهای نظری، وجوه اشتراک و افتراق، و همچنین شکاف های پژوهشی موجود در این حوزه شناسایی و تحلیل گردد. روش شناسی: این مطالعه با بهره گیری از روش مرور نظام مند و با رویکردی تطبیقی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل 31 مقاله علمی منتشرشده در پایگاه های معتبر داخلی و بین المللی در بازه زمانی 2024-2017 بوده که با استفاده از روش های استاندارد گزینش و مورد تحلیل محتوای کیفی قرار گرفتند. نتایج و یافته ها: یافته ها حاکی از آن است که در سطح جهانی، پارادایم شهر هوشمند پایدار به عنوان مفهومی چندبعدی و پویا درک می شود که در آن فناوری در خدمت تحقق اهداف کلان تری همچون پایداری زیست محیطی، عدالت اجتماعی، حکمرانی مشارکتی، تاب آوری و ارتقای کیفیت زندگی قرار دارد. در مقابل، در مطالعات داخلی ایران، تأکید غالب بر جنبه های فنی و زیرساختی هوشمندسازی بوده و ابعاد نظری، اجتماعی و شهروندمحور این مفهوم کمتر مورد توجه واقع شده است. این شکاف، لزوم بازنگری در رویکردهای پژوهشی و سیاست گذاری در بستر ملی را برای حرکت به سمت تحقق همه جانبه شهر هوشمند پایدار نشان می دهد.