کوثر عبیات

هدف: یکی از اقدامات لازم برای کنترل اثرات مخرب طوفان گرد و غبارها بر محیط زیست و سلامت انسان ها، شناسایی کانون های آن ها و انجام مطالعات تخصصی روی آن ها است. از آنجایی که خشک شدن تالاب هورالعظیم و تبدیل آن به سبخا باعث ایجاد زمین هایی حساس به فرسایش و کانون های طوفان گرد و غبار شده است؛ لذا هدف این مطالعه پتانسیل سنجی سبخاهای هورالعظیم در ایجاد طوفان گرد و غبار است. روش و داده: برای این منظور مطالعات میدانی، آزمایشگاهی و مدل تصمیم گیری چندمعیاره WASPAS استفاده شده است. پارامترهای استفاده شده در این مطالعه، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک های منطقه مورد مطالعه که شامل شوری، رطوبت، اسیدیته، وزن مخصوص ظاهری، نسبت جذب سدیمی و میزان رس، سیلت، شن و هم چنین نقشه های پوشش گیاهی و دمای سطح زمین بوده است. جهت تعیین وزن این معیارها از روش وزن دهی آنتروپی شانون استفاده گردید و اولویت بندی گزینه ها با مدل WASPAS انجام شد و نقشه نهایی 5 کلاسه پتانسیل سنجی تولید طوفان گرد و غبار تهیه شد. یافته ها: نتایج نشان داد که 84/18 درصد از مساحت منطقه مورد مطالعه در محدوده خطرپذیری بسیار بالای تولید طوفان گرد و غبار، 50/30 درصد در محدوده خطرپذیری متوسط و 85/14 درصد از مساحت منطقه در محدوده خطرپذیری پایین قرار دارد. بخش های جنوبی منطقه در کلاس خطرپذیری بسیار بالا و بالا، بخش های میانی منطقه در خطرپذیری متوسط و قسمت های شمالی و بخش هایی از غرب منطقه در خطرپذیری کم و بسیار کم قرار دارند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که یافته های مطالعه حاضر با نقشه های منشأ تولید طوفان های گرد و غبار استان خوزستان که بخش های خشک شده تالاب هورالعظیم و نواحی پیرامون آن را شامل می شود، مطابقت دارد. نتایج نشان داد که منطقه مورد مطالعه یکی از مناطق مهم تولید طوفان گرد و غبار در کشور است و نیاز به اقدامات مدیریتی برای کنترل و یا کاهش تولید آن است. نوآوری، کاربرد نتایج: در این پژوهش برای پتانسیل سنجی سبخاهای موجود در تالاب هورالعظیم در تولید طوفان گرد و غبار، تلفیقی از مطالعات میدانی، آزمایشگاهی و مدل تصمیم گیری چند معیاره WASPAS استفاده شد که برای اولین بار در مطالعه حاضر با استفاده از معیارهای فیزیکی شیمیایی خاک های منطقه انجام شده است.