داوود صالحی مقدم

متأسفانه در کلان شهر تبریز، عدم توجه به طراحی و برنامه ریزی مناسب فضاهای شهری موجب کاهش بار هویتی و کارکردی و همچنین اضمحلال آن ها گردیده است. در این راستا، در سالیان اخیر احداث پیاده راه ها با هدف رعایت حقوق طبیعی شهروندان، کاهش آلودگی ها و معضلات ترافیکی و همچنین ارتقاء روابط اجتماعی و برخورد چهره به چهره، افزایش کیفیت محیط و درنهایت شکل گیری حس و دلبستگی به مکان مورد توجه طراحان و برنامه ریزان شهری قرار گرفته است. از این رو ارزیابی پیاده راه های احداث شده از منظر کیفیت بخشی به فضاهای شهری با تأکید بر دلبستگی به مکان و بررسی میزان موفقیت آن ها، می تواند ایده های نوینی به طراحان و برنامه ریزان در راستای ایجاد پیاده راه های جدید ارائه دهد و پژوهش حاضر با توجه به این هدف چهار پیاده راه تربیت، ارک، شهریار و فجر در کلان شهر تبریز را مورد بررسی قرار داده است. روش تحقیق در مطالعه حاضر آمیخته (کمی و کیفی) با هدف کاربردی و ماهیت توصیفی-تحلیلی است که در راستای تجزیه و تحلیل داده ها از مدل حداقل مربعات جزئی در نرم افزار Warp-pls، تحلیل واریانس و آزمون پیرسون در نرم افزار SPSS و رویکرد کیفی تحلیل مضمون استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که در پیاده راه های کلان شهر تبریز بیشترین تحقق پذیری و مطلوبیت در مؤلفه های دلبستگی به مکان به ترتیب مربوط به پیوندهای اجتماعی، دلبستگی عاطفی، وابستگی به مکان و هویت مکان با ضرایب 613/0، 544/0، 521/0 و 432/0 می باشد. همچنین آزمون تحلیل واریانس نشان می دهد که سه پیاده راه شهریار، تربیت و ارک وضعیت مطلوب تری نسبت به پیاده راه فجر از منظر مؤلفه های دلبستگی به مکان دارا می باشند. درنهایت می توان گفت که شکل گیری دلبستگی به مکان در پیاده راه های شهر ناشی از توجه به مؤلفه های کیفیت فضایی در طراحی این پیاده راه ها به ویژه در ابعاد سرزندگی، انعطاف پذیری و ایمنی است.