بهنام بشارتی فرد

فرونشست زمین پدیده ای مخرب است که عمدتاً در اثر استخراج بیش از حد آب های زیرزمینی ایجاد می شود و منجر به خسارات و تلفات قابل توجهی می شود. این پدیده در سراسر جهان، به ویژه در مناطق کم آب ایران مانند دشت اسفراین که نرخ فرونشست بالایی را تجربه می کند، شایع است. تحقیق حاضر با استفاده از روش تداخل سنجی راداری، فرونشست در آبخوان دشت اسفراین را با استفاده از ۵۵ تصویر Sentinel-1A از سال 1393 تا 1400 تجزیه و تحلیل کرد. در این مطالعه همچنین تغییرات سطح آب زیرزمینی با استفاده از داده های آماری چاه های پیزومتری مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تداخل سنجی راداری نشان داد که بخش های مرکزی و شمالی آبخوان اسفراین بیشترین نرخ فرونشست را تجربه می کنند. بطوریکه حداکثر نرخ فرونشست در منطقه ای به وسعت 80 کیلومترمربع واقع در بخش مرکزی آبخوان رخ داده که بیشترین تراکم چاه های بهره برداری و بیشترین وسعت اراضی کشاورزی منطقه را شامل می شود. همچنین میانگین فرونشست طی دوره آماری مورد مطالعه در آبخوان دشت اسفراین 6/12 سانتی متر در سال می باشد. از طرفی بررسی هیدروگراف آبخوان اسفراین حاکی از روند کاهشی سطح آب زیرزمینی بوده و به طور متوسط حدود ۳۶ سانتی متر افت سطح آب زیرزمینی در سال را نشان می دهد. به طور کلی می توان نتیجه گرفت برداشت بیش از حد از منابع آب زیرزمینی و افت سطح آب زیرزمینی آبخوان دشت اسفراین می تواند یکی از دلایل احتمالی فرونشست زمین در منطقه باشد.