محمدرضا تابش

یکی از چالش های عمده زیست محیطی امروز، گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی است که به رغم توصیه های کارشناسی و تلاش های بین المللی، روزبه روز بر پیچیدگی راه حل های آن افزوده می شود. در ایران، اثربخشی روزنامه نگاری محیط زیست مورد غفلت قرارگرفته است، به ویژه در خصوص نحوه شکل دهی به نگرش های جامعه نسبت به مسائل حیاتی محیط زیستی. این پژوهش با هدف شناسایی شاخص های سنجش اثربخشی روزنامه نگاری محیط زیست ایران در ترویج سبک زندگی پایدار میان مخاطبان انجام شد تا نقش این حوزه را در افزایش آگاهی و دغدغه اجتماعی نسبت به محیط زیست تقویت کند. به این منظور با استفاده از روش نظریه داده بنیاد که یک رویکرد نظام مند برای پژوهش های کیفی اکتشافی است، شاخص های کلیدی اثربخشی در روزنامه نگاری محیط زیست ایران شناسایی شد. این شاخص ها در دودسته اصلی عوامل محیطی (خارجی) و عوامل عملکردی دسته بندی شدند که هرکدام به چهار زیرمجموعه تقسیم می شوند: شاخص های علّی، زمینه ای، مداخله ای و راهبردی. برای اعتبارسنجی یافته ها، نتایج با مصاحبه شوندگان و متخصصان این حوزه به اشتراک گذاشته شد و نظرات آن ها در تحلیل نهایی اعمال گردید. نتایج نشان داد که شاخص های عملکردی مرتبط با روزنامه نگاران و مدیران رسانه های محیط زیستی در حال حاضر ضعیف هستند و این امر لزوم توجه بیشتر به این حوزه ها را برای افزایش تأثیر روزنامه نگاری محیط زیست در ایران آشکار می سازد. این مطالعه بر اهمیت بهبود تلاش های رسانه ای برای نمایش مؤثر زندگی پایدار و حفاظت از محیط زیست از طریق جبران این کمبودها تأکید می کند.