علیرضا قلی پور

در دهه های اخیر، به ویژه مگا مال ها، به عنوان کانون های چندمنظوره فعالیت های تجاری، تفریحی و اجتماعی، نقشی محوری در شکل دهی به فضاهای شهری و محیط پیرامونی خود ایفا کرده اند. این پژوهش به بررسی پیامدهای کالبدی ناشی از احداث سیتی سنتر اصفهان به عنوان یکی از کانون های نوین تجاری-تفریحی می پردازد که در پی گسترش شهرنشینی و تغییر الگوهای مصرف پدید آمده است. هدف اصلی، شناسایی و تحلیل این پیامدها بین سال های 1385 تا 1403 با استفاده از رویکرد تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) است. داده ها از طریق مطالعات اسنادی و بررسی های میدانی گردآوری شده و برای تحلیل کمی، از سیستم اطلاعات جغرافیایی و روش تصمیم گیری چندمعیاره ویکور بهره گرفته شده است. محدوده موردمطالعه در پهنه پیراکلانشهری اصفهان، با تأکید بر موقعیت مگامال سیتی سنتر، بر اساس پیمایش های میدانی پیش از آغاز پژوهش، شناخت قبلی پژوهشگران از منطقه، محدودیت های جغرافیایی و شبکه معابر اصلی از جمله اتوبان شهید دستجردی و بزرگراه خلیج فارس، و همچنین نقاط ورودی به سیتی سنتر، به طور دقیق تعیین و تثبیت شد؛ امری که در طراحی روش تحقیق و تحلیل یافته ها نقشی اساسی ایفا کرده است. تحلیل ها بر اساس پنج شاخص کلیدی صورت گرفته است: مطلوبیت کاربری اراضی (شامل تغییرات ماتریس سازگاری، وابستگی و ظرفیت)، بافت کالبدی (تغییرات الگوی بافت)، الگوی شبکه معابر (فاصله دوربرگردان ها، تقاطع ها، ورودی ها، سلسله مراتب و کیفیت روسازی معابر)، توزیع تأسیسات و زیرساخت های شهری (دسترسی به خدماتی نظیر آتش نشانی، مراکز درمانی و فضاهای سبز) و سیمای شهری (تأثیر بر دیدهای موجود و خط آسمان). یافته ها نشان می دهد که احداث سیتی سنتر منجر به بهبود دسترسی به خدمات شهری، ارتقای کیفیت معابر (سلسله مراتب و روسازی) و افزایش مطلوبیت کاربری اراضی (ظرفیت و وابستگی) شده است. این نتایج می تواند راهگشای برنامه ریزی بهتر برای توسعه مراکز مشابه در بسترهای شهری باشد.