بهنام عالی

تغییرات اقلیمی، شهرها و انسان ها را با خطرات جدی مواجه ساخته و پیامدهای ناگواری به همراه دارد. مهم ترین عامل این تغییرات، انتشار گازهای گلخانه ای است که شهرها در تولید آن نقش بسزایی دارند. کلان شهر تبریز نیز به دلیل وجود مراکز صنعتی، تردد روزانه هزاران خودرو و مصرف میلیون ها لیتر بنزین، با آلودگی هوا و انتشار گازهای گلخانه ای دست به گریبان است. هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل عوامل کلیدی مؤثر بر تحقق توسعه شهری کم کربن در تبریز است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و نرم افزار MICMAC، روابط میان ۲۸ عامل کلیدی را بررسی می کند. جامعه آماری شامل کارشناسان و متخصصان حوزه شهرسازی و محیط زیست بود که با روش نمونه گیری هدفمند، ۳۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده های پژوهش از طریق مرور ادبیات، مصاحبه با خبرگان و پرسشنامه گردآوری و پس از تحلیل، عوامل دسته بندی شدند. نتایج پژوهش نشان داد که حفاظت و توسعه منابع طبیعی، استفاده از انرژی تجدیدپذیر، میزان بالای سفرهای پیاده و پیاده روی، ساختار شهری خرد مقیاس و حفاظت از اکوسیستم، پیشران های تحقق توسعه شهری کم کربن در تبریز هستند. این پژوهش همچنین نشان داد که هم افزایی میان عوامل مختلف می تواند تأثیرات مثبتی در توسعه پایدار شهر تبریز داشته باشد. با توجه به نتایج پژوهش، گذار به شهر کم کربن در تبریز نیازمند توجه به عوامل کلیدی شناسایی شده و تدوین سیاست های جامع و یکپارچه است؛ سیاست هایی که بتوانند از طریق حفاظت از منابع طبیعی، توسعه انرژی های تجدیدپذیر و ایجاد زیرساخت های پایدار، زمینه را برای کاهش انتشار کربن و بهبود کیفیت زندگی شهروندان فراهم کنند.