محمدتقی نظری علیداش

ژئوتوریسم به عنوان یکی از گرایش های کلیدی گردشگری پایدار نقشی مهم در حفاظت از میراث ژئومورفولوژیک و ارتقای سواد زمین دانشی جامعه دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی کمّی پتانسیل ژئوتوریسمی سه ژئوسایت شاخص استان اردبیل (گردنه حیران، دریاچه نئور و پل ورگه سران) انجام شده است. داده ها از مطالعات اسنادی، مشاهدات میدانی و تحلیل ثانویه گردآوری شد. برای سنجش توان ژئوتوریستی، از دو الگوی معتبر کامنسکو و سرانو  گونزالس تروبا بهره گرفته شد. مدل کامنسکو پنج بعد علمی، زیباشناختی، فرهنگی، اقتصادی و مدیریتی را ارزیابی می کند و مدل سرانو بر ارزش های ذاتی  علمی، فرهنگی و کاربری  مدیریتی تمرکز دارد. نتایج نشان می دهد گردنه حیران در هر دو مدل بالاترین امتیاز را کسب کرده است (۷۰ در کامنسکو و 9/20 در سرانو)، درحالی که نئور به واسطه محدودیت های دسترسی و مدیریت کمترین امتیاز را به دست آورده است. همگرایی نتایج دو مدل اعتبار اولویت بندی ها را تقویت می کند و مسیر طراحی سیاست های فضایی  مدیریتی را روشن می سازد. بر پایه یافته ها، توصیه می شود ضمن بهبود زیرساخت و دسترسی، برنامه های تفسیر ژئوتوریستی، مدیریت ظرفیت برد و زون بندی حفاظتی  عملیاتی به ویژه در نواحی کم امتیازتر تقویت شود تا توسعه ژئوتوریسم با ملاحظات پایداری هم سو شود.