نعمت فلیحی پیربستی

نفت و منابع درآمدی ناشی از صادرات آن، نقش حیاتی در عملکرد و تحولات کشورهای نفت خیز و صادرکننده نفت دارد . در کشورهای صادرکننده نفت، درآمد حاصل از صادرات این محصول، بخش قابل ملاحظه ای از درآمد دولت را تشکیل می دهد؛ بنابراین به نظر می رسد شاخص های حکمرانی بر سرمایه گذاری در این حوزه و همچنین اندازه دولت تحت تأثیر بهای نفت در بازارهای جهانی است. در این مطالعه با هدف بررسی رابطه علّی میان شاخص های حکمرانی و سرمایه گذاری در بخش نفت، شش شاخص حکمرانی (حق اظهار نظر و پاسخگویی، ثبات سیاسی، کارایی و اثربخشی دولت، کیفیت مقررات، حاکمیت قانون و کنترل فساد) و سرمایه گذاری در بخش نفت ایران و 8 کشور منتخب (امارات متحده عربی، عراق، کویت، نروژ، عمان، عربستان، روسیه و ایالات متحده آمریکا) در سال های 1996-2022 مورد بررسی قرار گرفت. ازاین رو با استفاده از نوآوری در روش شناختی با استفاده از روش های علیت گرنجر و هشیائو به بررسی رابطه علّی میان شاخص های حکمرانی و سرمایه گذاری در بخش نفت پرداخته شد. نتایج نشان داد جز شاخص حق اظهارنظر و پاسخگویی، بین بقیه شاخص ها با متغیر سرمایه گذاری در بخش نفت ارتباط علّی دوطرفه وجود دارد؛ ازاین رو با توجه به اهمیت نوع قانونگذاری و تأثیر بهره وری و کارایی بر سرمایه گذاری در بخش نفت، می توان با چابک سازی دولت و بهبود قوانین و مقررات به شکل محسوسی تغییرات بهینه و مؤثری در بخش نفت ایجاد کرد.