بنیامین حسینی بجد

پژوهش حاضر به بررسی تحولات اقتصادی-اجتماعی دهه ۹۰ شمسی در ایران و ظهور طبقه نوپدید «نوکیسه» می پردازد. این دهه، با ویژگی هایی چون رشد ناپایدار، تورم مزمن و اقتصاد رانتی و تحریمی، به تعمیق شکاف طبقاتی و تشدید نابرابری ها منجر شد. تحلیل داده های رسمی نشان می دهد که ثروت، عمدتاً از طریق فعالیت های غیرمولد، رانت ها و دلالی ها، در دست اقلیتی متمرکز شده است؛ این تمرکز حتی در بستری از رشد اقتصادی صفر یا منفی رخ داده است.نتایج فرهنگی ظهور این طبقه، دگرگونی ارزشی وسیعی است. مصرف نمایشی و تجمل گرایی به مثابه مسیر اصلی کسب عزت نفس، به محتوای غالب و هژمونیک فضای اجتماعی بدل شده و بر فرهنگ عمومی و ساختارهای میل ورزی تأثیر عمیق گذاشته است.این مقاله با بهره گیری از داده های ثانویه رسمی و چارچوب های نظری، ابتدا ظهور اقتصادی این طبقه را توصیف و سپس پیامدهای فرهنگی-ارزشی آن را نقد می کند. یافته ها نشان می دهد تعینات فرهنگی این ظهور عبارتند از: تحقیر کار تولیدی و مشروعیت بخشی به دلالی، دگرگونی معیارهای منزلت، عادی سازی فساد، کالایی شدن فرهنگ و اخلاق، و تحلیل رفتن سرمایه و اعتماد اجتماعی.