صدیقه سخایی

در دنیای پرشتاب امروز، صنایع مختلف با چالش‌های فراوانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. از زنجیره‌های تأمین پرهزینه گرفته تا نیاز به شفافیت و امنیت در تراکنش‌های مالی، همه نشان از نیاز مبرم به نوآوری و پیشرفت در صنایع را می‌دهد و پیشرفت در هر صنعتی به توانایی آن در پذیرش و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین بستگی دارد. صنعت رسانه و سرگرمی هم از این چالش‌ها در امان نبوده و مستلزم راه چاره‌ای برای بهبود در ایران است. در این میان، فناوری زنجیرۀ بلوکی (بلاک‌چین) به‌عنوان یک راه‌حل جدید به میدان آمده است تا برخی از این مشکلات را برطرف سازد و افق‌های جدیدی برای بهبود صنایع، از جمله صنعت رسانه و سرگرمی، فراهم کند. این پژوهش با بهره‌گیری از چند روش، به‌دنبال آینده‌نگاری بلاک‌چین در صنعت رسانه و سرگرمی ایران در افق ۱۴۱۰ است. ابتدا برای شناسایی کاربردهای بلاک‌چین در صنعت رسانه و سرگرمی، ادبیات جهانی مورد بررسی قرار گرفته است و کاربردهای اصلی آن شناسایی شد. در ادامه، امکان تحقق این کاربردهای فناورانه در بستر جامعۀ ایران در آینده مورد پرسش قرار گرفت. بدین‌منظور، از روش فناوری‌های کلیدی با مشارکت خبرگان بهره گرفته شد. از یافته‌ها می‌توان نتیجه گرفت که کاربرد بلاک‌چین در مالکیت معنوی و جلوگیری از سرقت ادبی، دارای بیشترین جذابیت و امکان‌پذیری است و براساس نظرات خبرگان، در ایران براساس هر دو معیار، برای پیاده‌سازی اولویت دارد. در مقابل، کاربردی مانند تضمین گردش آزاد اطلاعات، با وجود برخورداری از جذابیت در بستر جامعۀ ایران، امکان‌پذیری تحقق پایینی دارد.

یکی از فناوری های نوظهوری که در دهه گذشته تأثیر زیادی بر سبک زندگی ما داشته است، فناوری بلاک چین نام دارد که امکان ایجاد انقلابی در نحوه تجارت و تعامل جامعه را فراهم می کند. بلاک چین یک پایگاه داده همتا به همتا ی توزیع شده است که امکان غیرمتمرکزکردن سیستم ها را فراهم، توزیع و ذخیره سازی داده ها و تراکنش ها را تضمین می کند. این فناوری پتانسیل زیادی برای توسعه در صنعت رسانه و سرگرمی دارد و می توان این صنعت را متحول کند. این تحولات مکانیسم تولید، تضمین محتوا، مدیریت حقوق دیجیتال تا بحث های سانسور و امینت کاربر را شامل می شود. مطالعات فعلی در مورد این موضوع هنوز در مراحل اولیه است. از جمله مزایایی که می توان برای بلاک چین توصیف کرد، ایجاد شفافیت، ایجاد بسترهای تسهیل سازی مالی، حذف واسطه ها، افزایش اعتماد و امنیت، تمرکززدایی و غیرقابل دست کاری بودن آن است. در این پژوهش، برای شناسایی کاربردهای بلاک چین در صنعت رسانه و سرگرمی با رویکرد آینده پژوهی از روش پویش محیط استفاده شد. در نتیجه با تحلیل مضامین بدست آمده، دوازده کاربرد بلاکچین در صنعت رسانه و سرگرمی شناسایی شد که شامل این موارد است: 1- مقابله با اخبار جعلی و شایعات؛ 2- حذف ربات های تبلیغاتی؛ 3- تضمین گردش آزاد اطلاعات؛ 4- مقابله با سرقت ادبی؛ 5- ارتقای امنیت کاربر؛ 6- تسهیل تأمین مالی جمعی؛ 7- حذف واسطه های صنعت رسانه؛ 8- امکان پذیری تبادل مالی بین المللی؛ 9- احراز هویت مخاطب؛ 10- تحقق ایده های متاورسی؛ 11- بستر ایجاد پلتفرم رسانه اجتماعی؛ 12- ارتقای وفاداری مخاطب از طریق توکن هواداری.