حامد رضانیا

هدف: اهمیت تسهیم دانش برای یک سازمان قابل انکار نیست. از طرفی بدون انگیزش، انتظار انجام رفتار تسهیم دانش دشوار است. در عصر اقتصاد دانش بنیان، دانش به دارایی مهم شرکت ها تبدیل شده است. اهمیت به اشتراک گذاری دانش در میان کارکنان به خوبی مستند شده است. به اشتراک گذاری دانش نه تنها با بهبود عملکرد سازمانی مرتبط است، بلکه تأثیر مثبتی بر همکاری میان کارکنان، کارایی تصمیم گیری، خلاقیت و نوآوری آن ها دارد. همه این ها عناصر مهمی هستند که به برتری یک سازمان به ویژه در محیط رقابتی کسب وکار امروز، کمک می کنند. برانگیختن موفقیت آمیز کارکنان برای به اشتراک گذاری دانش می تواند به سازمان کمک کند تا مزیت رقابتی خود را افزایش داده و حفظ کند. بدین منظور هدف این پژوهش تحلیل نقش انگیزه ها و فرهنگ سازمانی بر قصد اشتراک دانش در جهت تسهیم دانش است.روش شناسی: این پژوهش ازنظر هدف جزء پژوهش های کاربردی است. ازلحاظ روش در دسته تحقیقات توصیفی- همبستگی قرار می گیرد. جامعه آماری این پژوهش شامل 220 نفر از کارکنان شرکت کاشی ارم اردکان یزد است. با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 140 نفر به دست آمد که پرسشنامه به صورت الکترونیک در وب سایت پرس لاین طراحی شد و لینک آن از طریق شبکه های اجتماعی و گروه های کاری موجود در این شبکه ها در اختیار کارکنان این شرکت قرار گرفت. به این دلیل که متغیرهای پژوهش در کل سازمان قابل بررسی و مربوط به طبقه خاصی از سازمان نبود، از روش نمونه گیری تصادفی ساده برای نمونه گیری استفاده شد. پس از توزیع پرسشنامه تعداد 127 پرسشنامه به صورت کامل برگشت داده شد که مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. ابزار گردآوری داده ها در این پژوهش پرسشنامه استاندارد انگیزه بیرونی، انگیزه درونی و قصد اشتراک دانش (لین، 2007)، پرسشنامه اهدا و جمع آوری دانش (ون دن هوف و ون وینن، 2004) و پرسشنامه فرهنگ سازمانی (دنیسون، 2000 و فی و دنیسون، 2003) است. برای پردازش داده های آماری مربوط به پرسشنامه از نرم افزار SPSS نسخه 22 و نرم افزار PLS نسخه 3 استفاده شده است.یافته ها: فرضیه ها به روش مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزار PLS آزمون شدند. برای بررسی اثرات میانجی از آزمون بوت استرپینگ استفاده شد و برازش مدل موردبررسی قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که انگیزش درونی بر قصد اشتراک دانش آنلاین تأثیر مثبت و معناداری دارد (96/1<T). همچنین قصد اشتراک دانش آنلاین بر اهدا و جمع آوری دانش تأثیر مثبت و معناداری دارد (96/1<T). نقش تعدیلگر انگیزش بیرونی بر رابطه بین انگیزش درونی و قصد اشتراک دانش معنادار نبود (96/1>T). همچنین فرهنگ سازمانی به طور مثبت رابطه بین انگیزش درونی و قصد اشتراک دانش تعدیل می کند نه منفی. درنهایت نقش میانجی قصد اشتراک دانش بر رابطه بین انگیزه درونی و اهدا و جمع آوری دانش تائید شد (96/1<T).نتیجه گیری: بدون انگیزش، انتظار انجام رفتار تسهیم آنلاین دانش دشوار است. برای تشویق کارمندان به مشارکت در تسهیم دانش، درک انگیزش کارکنان برای سازمان ها بسیار مهم است. به عبارتی زمانی که تسهیم دانش رضایت شخصی کارکنان را در پی داشته باشد قصد اشتراک دانش آنلاین تسهیل می شود. در شرکت کاشی ارم اردکان انگیزه های بیرونی مانند پاداش های ملموس نمی تواند رابطه انگیزه درونی و قصد اشتراک دانش را به طور منفی تعدیل کند. ازآنجاکه تغییر انگیزش درونی دشوار است، سازمان ها اغلب فرهنگ سازمانی را برای تسهیل تسهیم آنلاین دانش تقویت می کنند. به نظر می-رسد در شرکت کاشی ارم انگیزه های درونی مانند خودکارآمدی کارکنان و رضایت آن ها از خود قصد اشتراک دانش را در کارکنان افزایش داده و از این طریق باعث می شود کارکنان انگیزه بیشتری برای انتقال دانش و تجربیات خود به همکاران داشته باشند. وقتی کارکنان با رضایت ذاتی و علاقه شخصی قصد اشتراک دانش به صورت آنلاین داشته باشند، بنابراین انگیزه جمع آوری دانش افزایش می یابد. وقتی کارکنان شرکت کاشی ارم اردکان به طور داوطلبانه خواستار تسهیم دانش به صورت آنلاین باشند، پس می توانند تجربیات و دانش خود را به دیگر کارکنان منتقل کنند و ازاین رو اهدای دانش افزایش پیدا کند.