بهروز ریگی

با ورود دانشگاه ها به عصر جدید، مفهوم دانشگاه های نسل پنجم به عنوان مؤسسات آموزشی پیشرفته و پاسخگو به چالش های جهانی ظهور کرده اند. این دانشگاه ها نه تنها به آموزش و پژوهش می پردازند، بلکه به عنوان نهادهای تأثیرگذار در جامعه، مسئولیت های اجتماعی و زیست محیطی خود را نیز بر عهده می گیرند. در این راستا، حکمرانی پایدار در آموزش عالی به عنوان یک رویکرد مدیریتی و ساختاری نوین مطرح می شود که هدف آن تحقق توسعه پایدار در آموزش عالی از طریق مشارکت تمامی ذی نفعان است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش حکمرانی پایدار در آموزش عالی و ارائه مدلی در این زمینه، با روش فراترکیب انجام شده است. این پژوهش کاربردی و ماهیت آن اکتشافی است. جامعه آماری شامل مقالات منتشرشده در پایگاه های علمی خارجی (اسکوپوس، ساینس دایرکت، امرالد) طی سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ بود که درنهایت 52 پژوهش مرتبط انتخاب و با تحلیل محتوای آن ها، ابعاد و کدهای الگوی موردنظر استخراج شدند بر اساس یافته ها، ۲۱ مؤلفه در پنج دسته (اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی) به عنوان ابعاد اصلی حکمرانی پایدار در آموزش عالی شناسایی و برچسب گذاری شدند. طبق چارچوب مفهومی به دست آمده در این پژوهش، حکمرانی پایدار در آموزش عالی با تمرکز بر شفافیت، مشارکت فعال ذی نفعان، تأمین مالی پایدار و ارتقای فرهنگ مسئولیت پذیری، موجب بهبود کیفیت آموزشی، افزایش اثربخشی پژوهش ها و توسعه نوآوری در دانشگاه ها می شود. در نهایت، این حکمرانی به ایجاد محیط های آموزشی پایدار و مسئول در سطح جهانی کمک می کند.