پروشات باوند

زمینه و هدف: درک عوامل روان شناختی مؤثر بر خودتمایزیافتگی در افراد وابسته به مواد ضروری است، به ویژه با توجه به شیوع روزافزون اعتیاد و اثرات مخرب آن بر زندگی فردی و اجتماعی. این پژوهش به بررسی تأثیر طرحواره های ناسازگار اولیه بر خودتمایزیافتگی در افراد وابسته به مواد پرداخته است. روش: پژوهش حاضر مقطعی و توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی افراد وابسته به مواد خودمعرفی بود که در سال ۱۴۰۲ به مراکز درمان سوء مصرف مواد غرب تهران مراجعه کردند. حجم نمونه ۳۰۰ نفر برآورد شد که با در نظر گرفتن افت آزمودنی ها به ۳۵۰ نفر رسید. ابزار اندازه گیری شامل پرسشنامه های طرحواره های ناسازگار اولیه و خودتمایزیافتگی بود. تحلیل داده ها با استفاده از همبستگی پیرسون و آنالیز رگرسیون خطی چندگانه در سطوح معنی داری 01/0 و 05/0 درصد انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد که طرحواره های انزوای اجتماعی/بیگانگی (-0.924)، بی اعتمادی/بدرفتاری (-0.905)، محرومیت هیجانی (-0.803)، نقص/شرم (-0.776)، بازداری هیجانی (-0.771)، اطاعت (-0.759) و شکست (-0.743) دارای همبستگی منفی معنی دار با خودتمایزیافتگی بودند (p<0.01). همچنین، طرحواره های وابستگی/بی کفایتی (-0.716)، آسیب پذیری نسبت به ضرر یا بیماری (-0.703) و رهاشدگی/بی ثباتی (-0.664) هم همبستگی معنی دار منفی نشان دادند (p<0.05). نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که این طرحواره ها قابلیت پیش بینی خودتمایزیافتگی را دارند و 72 درصد از واریانس آن را توجیه می کنند. نتیجه گیری: یافته های پژوهش حاضر نشان داد طرحواره های انزوای اجتماعی/بیگانگی ، بی اعتمادی/بدرفتاری و محرومیت هیجانی بیشترین تاثیر منفی را بر روی خودتمایز یافتگی افراد وابسته به مواد دارند.