کمیل رافتی حمزه کلایی

این پژوهش به بررسی پیامدهای بی سرزمینی داعش و تأثیر آن بر محور مقاومت می پردازد. با سقوط خلافت داعش و از دست دادن پایگاه های سرزمینی، این گروه از یک نیروی متعارف به یک سازمان چریکی، غیرمتمرکز و فراملی تبدیل شد. پرسش اصلی تحقیق این است که چگونه بی سرزمینی داعش بر امنیت و راهبردهای محور مقاومت تأثیر گذاشته است؟ فرضیه پژوهش بر این اصل استوار است که بی سرزمینی داعش نه تنها موجب کاهش تهدیدات آن نشده، بلکه با تغییر مدل جنگی، تقویت جنگ اطلاعاتی و رسانه ای و گسترش شبکه های تروریستی در مناطق مختلف، چالشهای جدیدی را برای محور مقاومت ایجاد کرده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که داعش پس از از دست دادن قلمرو، تمرکز خود را بر حملات پراکنده، جنگ سایبری و تبلیغاتی، و ایجاد شاخه های فراملی در آفریقا، آسیای مرکزی و افغانستان گذاشته است. این تحولات موجب شده که محور مقاومت نیز استراتژیهای خود را تغییر داده و علاوه بر عملیاتهای نظامی، مقابله اطلاعاتی و رسانه ای را در اولویت قرار دهد. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی بوده و از منابع کتابخانه ای و اسناد مرتبط برای بررسی تحولات پس از بی سرزمینی داعش استفاده شده است.

این مقاله به بررسی تأثیر جنگ رسانه ای داعش بر امنیت ملی ایران می پردازد. هدف پژوهش، تحلیل محتوای رسانه های رسمی داعش، از جمله نشریات «دابق» و «النبأ»، و بررسی چگونگی بازنمایی تهدیدآمیز ایران در این رسانه ها است. تمرکز مطالعه بر شناسایی مضامین تهدیدآمیز و راهبردهای گفتمانی داعش در تحریک خشونت، تضعیف مشروعیت و القای بی ثباتی در ایران است. پژوهش با روش کیفی و رویکرد تحلیل مضمون انجام شده و داده های آن شامل نمونه ای هدفمند از ویدئوها، بیانیه ها، نشریات و پوسترهای داعش در بازه زمانی ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۲ می باشد که به صورت مستقیم ایران را مورد خطاب قرار داده اند. یافته ها نشان می دهد که داعش در گفتمان رسانه ای خود، ایران را به عنوان «دشمن اصلی اهل سنت» و «دولت مرتد» معرفی کرده و از مفاهیمی چون «رافضه»، «طاغوت» و «ارتداد» برای تضعیف جایگاه مذهبی و سیاسی جمهوری اسلامی بهره گرفته است. این گفتمان، از طریق شبکه های اجتماعی و ابزارهای گرافیکی حرفه ای، به ویژه با استفاده از نشریاتی چون دابق و النبأ، به تحریک گروه های سنی، افزایش دوقطبی مذهبی، تهدید مشروعیت حکومت و تشویق به اقدامات خشونت آمیز علیه اهداف ایرانی پرداخته است. در نهایت، این نوع جنگ رسانه ای می تواند امنیت اجتماعی، مشروعیت سیاسی، همبستگی ملی و حتی ثبات اقتصادی کشور را در معرض تهدید قرار دهد.