محمد انسان دوست

در ایران با روی کار آمدن دولت اصلاحات عادی سازی روابط، تحت عنوان سیاست تنش زدایی پیگیری شد. به گونه ای که در چهارچوب سیاست تنش زدایی، مذاکره مستقیم با اروپا و کشورهای منطقه خصوصاً کشورهای عربی و مذاکره غیرمستقیم با امریکا پیگیری شد. خاتمی ضمن توجه حکمت و«مصلحت نظام جمهوری اسلامی، سیاست «تنش زدایی»، «اعتمادسازی»، «گفت وگوی تمدن ها» و «بهبود گسترش روابط سیاسی و اقتصادی ایران با اروپا،امریکا و کشورهای منطقه و خاورمیانه» را مد نظر قرار داد. آثار متفکران لیبرال در چهار حوزه مهم جنگ و صلح، تجارت، حقوق بین الملل و توازن قدرت کاملاً نشان دهنده تاثیر این مکتب در سیاست خارجی و روابط بین الملل می باشد در این مقاله به بررسی بازخورد رویکرد لیبرالیستی سیاست خارجی دولت اصلاحات پرداختیم. بررسی اجمالی عملکرد دولت اصلاحات نشان داد در این مدت، نگرش جدیدی بر فضای کشور حاکم گردبد که رویکرد کلی و تفکر حاکم براین دولت، توسعه سیاست خارجی بود. نتایج این بررسی نشان داد سیاست هایی در حوزه سیاست گذاری خارجی کشور در زمان دولت اصلاحات اتخاذ گردید، کشور را به شدت منفعل و به دنبال آن جایگاه منطقه ای و جهانی آن را تضعیف کرد و بازخورد آن هر چند آرمانی و بصورت شعار بوده اما از نقطه نظر عملب چندان نتیجه ای برای کشور نداشته است.

بعد از انقلاب اسلامی جریان های مختلف فکری- سیاسی شکل گرفتند. این جریان ها در چهار دهه گذشته با توجه به مقتضیات داخلی و خارجی با دگردیسی در همه ابعاد از جمله نگرش به موضوعات روز همچون دموکراسی، حقوق بشر و.... مواجه بوده اند. سوال اصلی این است که چه دلایلی باعث دگردیسی و گسست فکری جریان اصلاح طلب به لیبرالیسم فرهنگی و اجتماعی شده است. جریان اصلاح طلب که تداوم جریان چپ اسلامی دهه های گذشته جمهوری اسلامی است با این سیر تحول معنایی مواجه بوده است. جریان اصلاح طلب به خصوص در دو دهه گذشته با توجه به تحولات داخلی همچون قشربندی جمعیتی، افق معنایی روشنفکران دینی، توسعه اقتصادی و حضور زنان در سپهر عمومی و همچنین تحولات جهانی همچون امواج جدید دموکراسی، دموکراسی اجتماعی، گسترش لیبرالی دموکراسی و سبک زندگی نوین نگرش خود نسبت به همه عرصه ها از جمله لیبرالیسم فرهنگی و دموکراسی اجتماعی تغییر داده است.