مهدی کرمی دهکردی

پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی بوده و از نظر روش شناسی جزو دسته تحقیقات توصیفی- پیمایشی تلقی می گردد که با استفاده از تکنیک دلفی در ابتدا شاخص های ارزیابی کیفیت خدمات در مناطق مستعد بوم گردی روستایی طی 3 راند تعریف گردید و در ادامه با بهره مندی از تکنیک AHP اولویت بندی شهرستان های استان صورت پذیرفت و سپس با استفاده از روش درون یابی (روش کریجینگ در محیط GIS) گستره استان با محوریت کیفیت خدمات (در 5 گزینه به شرح پاسخگویی، تضمین، همدلی، اطمینان و ملموسات) مورد ارزیابی قرار گرفت. روش نمونه گیری در پژوهش حاضر به صورت هدفمند بوده که با استفاده از تکنیک گلوله برفی، 18 نفر به عنوان متخصص در زمینه بوم گردی شناسایی گردید. به منظور جمع آوری داده ها از پرسشنامه محقق ساخت (با استناد به چارچوب مفهومی تحقیق و 5 زیربخش ذکر شده در مورد کیفیت خدمات) استفاده شد و برای تحلیل داده ها از نرم افزارهای SPSS، Expert Choice و GIS استفاده گردید. نتایج بخش دلفی که به منظور اجماع نظر متخصصان انجام شد، حاکی از آن بود که پذیرش صاحبان مشاغل گردشگری در پاسخگویی سریع به درخواست مشتری، ارائه خدمات مقرر در زمان وعده داده شده، دانش و آگاهی لازم کارکنان برای پاسخگویی به سؤالات مشتری، توجه به سخنان مشتری و برقراری ارتباط صمیمانه و استفاده از تجهیزات مناسب در ارائه خدمات می تواند مهم ترین اولویت ها جهت ارائه خدمات باکیفیت می باشد، همچنین یافته ها نشان داد شهرستان های "شهرکرد، بن و سامان" و "بروجن" به ترتیب با مقادیر وزنی 336/0 و 274/0 رتبه های اولویت اول و دوم در این زمینه می باشند و سپس به ترتیب، شهرستان های فارسان، کیار، اردل، کوهرنگ، خانمیرزا و لردگان کسب رتبه نموده اند؛ در انتها نتایج مربوط به بخش درون یابی نشان داد، روستاهای مستقر در شرق و شمال شرق استان دارای استعداد بیشتری در این زمینه بوده و این سهم در پهنه مرکز و غرب استان کم رنگ تر می باشد.

گردشگری کشاورزی یکی از راه های خروج روستاها از اقتصاد تک محصولی است. پژوهش حاضر به دنبال شناسایی منظرها و میراث های ملموس و ناملموس کشاورزی استان چهارمحال وبختیاری است که مناسب گردشگری کشاورزی و اوقات فراغت هستند. به علاوه، شناسایی رویدادهای گردشگری کشاورزی و کسب وکارهایی که در راستای توسعه گردشگری کشاورزی می توانند در استان چهارمحال وبختیاری شکل گیرند از دیگر اهداف این پژوهش است. به منظور رسیدن به اهداف از روش کیفی (تحلیل مضمون ) بهره گرفته شد. نتایج تجزیه وتحلیل مصاحبه ها نشان داد که استان از میراث های ملموس و ناملموس کشاورزی و منظرهای کشاورزی متنوع برای رونق گردشگری کشاورزی بهره مند است. منظرهای کشاورزی استان در نُه مضمون اصلی گروه بندی شدند که عبارت اند از: منظرهای کشت برنج، منظرهای تراس کشاورزی، منظرهای زراعت دیم، منظرهای باغ ها، منظرهای زراعت با آبیاری، منظرهای گیاهان دارویی کشت شده، منظرهای استخرهای پرورش ماهی و منظرهای گل. به علاوه، رویدادهای گردشگری کشاورزی در سه مضمونِ رویدادهای محصول محور، رویدادهای تاریخی کشاورزی و سایر رویدادها طبقه بندی شدند. درنهایت، فرآوری محصولات کشاورزی و فروش به منزله سوغات در جشنواره ها و رویدادهای گردشگری کشاورزی، احداث موزه های کشاورزی و برندسازی و سازمان دهی فعالیت های گردشگری کشاورزی تجربه محور و خلاق، کسب وکارهایی بودند که برای رونق گردشگری کشاورزی و اوقات فراغت در استان پیشنهاد شد.

روش شناسی: پژوهش حاضر ازنظر پارادایم در دسته تحقیقات کمی و ازنظر هدف در دسته تحقیقات کاربردی قرار می گیرد. جامعه آماری تحقیق شامل 1441 نفر از اعضای 20 شرکت تعاونی فرش دستباف فعال در روستاهای مستقر شهرستان شهرکرد بود که حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 140 نفر تعیین گردید. روش نمونه گیری تصادفی و با بهره مندی از نمونه در دسترس تعیین گردید و از مصاحبه، مشاهده و پرسشنامه محقق ساخت به منظور گردآوری اطلاعات استفاده شد. تحلیل داده ها در دو بخش توصیفی و استنباطی با بهره مندی از شاخص های گرایش مرکزی و پراکندگی و تحلیل معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزارهای SPSSو Amos انجام شد. یافته ها و نتیجه گیری: در بخش فردی، ایجاد ارزش های ذهنی (q47) با بار عاملی 91/0 و در بخش جمعی، تقویت و بهبود سرمایه اجتماعی (q55) با بار عاملی 90/0 اهمیت بالاتری نسبت به سایر عوامل دارند. همچنین شاخص/گویه «گرایش به نوآوری جمعی» با میانگین 30/3 و انحراف معیار 96/0 بالاترین رتبه و شاخص «شرکت در نمایشگاه های مختلف» با میانگین 00/3و انحراف معیار 19/1 کمترین رتبه را به خود اختصاص داد. طبق نتایج به دست آمده تولیدات بافندگان عضو تعاونی های فرش دستبافت نسبت به بافندگانی که عضو نیستند بیشتر است. همین طور طبق نظر اعضا، مواد اولیه تهیه شده توسط تعاونی نسبت به م واد اولیه موجود در بازار مرغوب تر ب وده اس ت و بااینکه تعاونی های فرش دستبافت توانسته اند با تبلیغات و بازاریابی تعاونی ها، واسطه ها و دلالان را کاهش دهند و خلل ها و تنگناهای بازار را کاهش دهند اما با استناد به یافته های به دست آمده از تحقیق گاهی خود تعاونی نقش دلال(واسطه)را دارد.