شهرزاد فریادی

اختلال های انسانی از جمله تخریب زیستگاه ها و گسترش انواع آلودگی باعث آسیب به اکوسیستم ها شده و سلامت آن ها را تحت تأثیر قرار داده است. اکوسیستم گردشگری به عنوان یکی از بزرگ ترین پیشران های اقتصادی جهان، نوعی اکوسیستم ترکیبی ویژه است که دربردارنده طبیعت، اقتصاد و جامعه می باشد و به عنوان یک سیستم چندگانه، در بخش های مختلف تخریب شده است. پژوهش حاضر با هدف تعیین شاخص های مورداستفاده در روش های ارزیابی سلامت اکوسیستم گردشگری، با در نظر گرفتن یک اکوسیستم گردشگری با سیمای سرزمین متنوع، روش های ارزیابی سلامت اکوسیستم را تحلیل و با استفاده از رویکرد ساخت سیستم شاخص، شاخص ها را به وسیله مدل VORSH شامل توان، ساختار سازمانی، تاب آوری، خدمات اکوسیستمی و سطح سلامت و تحصیلات ساکنان تعیین می نماید. سپس از طریق وزن دهی به شاخص ها با استفاده از ANP فازی ذهنیت پژوهشی جدیدی را برای توسعه پایدار گردشگری پیشنهاد می دهد. نتایج نشان می دهد که شاخص های تعداد گردشگران ورودی و وجود جاذبه های طبیعی، فرهنگی و تاریخی در بعد توان، نرخ تغییر کاربری زمین از اکولوژیک به غیر اکولوژیک، تراکم جمعیت و تراکم بازدیدکنندگان و میزان فاصله تا منطقه گردشگری در بعد ساختار، مناطق چهارگانه در بعد تاب آوری و حفظ تنوع زیستی و زیبایی شناختی در بعد خدمات اکوسیستمی بیشترین تأثیر را بر میزان سلامت اکوسیستم گردشگری دارند. با توجه به اثرگذارترین شاخص های این پژوهش، می بایست ظرفیت برد در هر مکان گردشگری در نظر گرفته شود تا موجب حفظ کیفیت و کمیت جاذبه ها شده و با توزیع بار گردشگری، از فشار بر اکوسیستم کاسته شود.