گردشگری شهری

مزایای گردشگری برای جوامع میزبان، مخصوصاً در کشورهای درحال توسعه به عنوان یک ابزار مهم برای توسعه ثابت شده است زیرا بر فرصت های اشتغال، تولید ناخالص داخلی، توسعه تجاری، رشد پایدار و...تأثیر مثبت دارند. پس هنگام تصمیم گیری در مورد انتخاب مقصد گردشگری، متغیرهای زیادی از جمله شناخت ساکنان مقصد و تجربه دیگر گردشگران از آن مقصد تأثیرگذار است. به همین دلیل هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی توسعه گردشگری با تأکید بر رویکرد شهر شاد در شهر یزد می باشد روش تحقیق آن از نوع توصیفی-تحلیلی است. در فرآیند ارائه این الگو و در جهت دستیابی به عوامل بالفعل و بالقوه موجود در شهر یزد، نخست شاخص های شهر شاد و توسعه گردشگری از طریق مصاحبه (42 نفر شامل صاحب نظران یا متخصصان (اساتید دانشگاه یزد)، مدیران شهری و مدیران گردشگری) به عنوان ابزار جمع آوری اطلاعات کیفی، شناسایی شدند (تحلیل مضمون)، سپس با تدوین پرسشنامه، وضعیت شاخص های شهر شاد (400 نفر شهروندان) و توسعه گردشگری (400 نفر گردشگر) در محدوده موردمطالعه موردبررسی قرار گرفت. در نهایت با ارتباط بین شهر شاد و توسعه گردشگری، الگوی توسعه گردشگری با تأکید بر رویکرد شهر شاد ارائه شده است. نتایج تحلیل مسیر انجام یافته نشان می دهد بین توسعه گردشگری و ابعاد شهر شاد با متغیر میانجی ساکنین شاد ارتباط معناداری وجود دارد. همچنین نتایج آزمون پیرسون نشان داد بین توسعه گردشگری و شهر شاد ارتباط معناداری وجود دارد.

تمایل به بازدید مجدد یکی از موضوعات تحقیقاتی کلیدی در حوزه مقاصد گردشگری محسوب می شود. هدف پژوهش حاضر تحلیل دلایل اشتیاق و رویگردانی مسافران جهت سفر مجدد به جزیره کیش است، لذا نظرات گردشگران در سایت "هلوکیش دات کام" استخراج و تجزیه وتحلیل های لازم روی آن ها با روش آمیخته صورت پذیرفت. در گام کیفی با استفاده از تحلیل محتوا، تمامی نظرات مورد بازخوانی و مقولات و زیر مقولات به تفکیک گردشگران مشتاق و روی گردان استخراج شد. در گام کمی، ابتدا نظرات گردشگران به سه گروه مثبت، منفی و خنثی تقسیم و فرایند پالایش و پاک سازی داده ها انجام و ابر کلمات برای گردشگران مشتاق و روی گردان از سفر مجدد ترسیم شد، سپس به منظور دستیابی به بهترین مدل با بالاترین دقت جهت پیش بینی رفتار گردشگران، از سه روش شبکه های عصبی مصنوعی، درخت تصمیم و بیز ساده بر روی داده ها مدل سازی صورت پذیرفت. نتایج نشان داد مدل بیز ساده بالاترین میزان دقت یعنی 31/79 جهت پیش بینی رفتار گردشگران را به دست آورد. در مرحله بعد با استفاده از قواعد وابستگی، قواعد اگر-آنگاه به تفکیک گردشگران مشتاق و روی گردان استخراج شد. نتایج نشان داد مهم ترین دلایل عدم بازگشت مجدد به جزیره کیش به کیفیت نامناسب هتل ها، هزینه های بالا و عدم تناسب قیمت ها با خدمات و کیفیت، شرایط بهداشتی و ایمنی نامطلوب، نارضایتی از کیفیت تفریحات و سرگرمی ها برمی گردد. از سوی دیگر مسافرانی که تمایل به سفر مجدد به جزیره کیش دارند تجربه مثبت آن ها عمدتاً به کیفیت و دسترسی به امکانات رفاهی و تفریحی، برخورد حرفه ای و دوستانه کارکنان هتل ها و محیط دل نشین و آرام جزیره برمی گردد.

به دلیل رقابت روزافزون مقاصد گردشگری، توسعه برند مقصد به عنوان یک ابزار استراتژیک در جهان تبدیل شده است. ازاین رو نقش برند را در توسعه و پیشرفت شهری نمی توان انکار کرد. ازاین رو هدف این پژوهش، رتبه بندی مقاصد گردشگری شهر زنجان بر اساس میزان برندینگ بودن آن و تأثیر این برند بر توسعه گردشگری این شهر می باشد. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت، توصیفی- تحلیلی بوده و برای گردآوری داده ها از روش کتابخانه ای و مطالعه میدانی و ابزار پرسشنامه استفاده شده است. تعداد 10 مقصد گردشگری مهم زنجان در قالب 7 معیار تاریخی، فرهنگی، نمادین، صرفه اقتصادی، تسهیلات و خدمات، دسترسی و نقش انگیزی مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. برای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزار SPSS، مدل تاپسیس فازی و به منظور رتبه بندی مقاصد گردشگری از نرم افزار TOPSIS FUZZY SOLVER استفاده گردید. نتایج نشان داد که معیارهای تاریخی، دسترسی و نقش انگیزی با مقدار 9 نزدیک ترین مقدار برای راه حل ایده آل می باشد که این نشان دهنده پتانسیل بیشتر این معیارها جهت برند سازی شهر زنجان می باشد. معیارهای فرهنگی، نمادین، اقتصادی و خدمات نیز با مقدار 7 به راه حل ایده آل نزدیک هستند. همچنین نتایج نشان می دهد که درجه اهمیت مقاصد گردشگری شهر زنجان نسبت به یکدیگر از دیدگاه شهروندان زنجانی فاصله زیادی ندارد، به طوری که بازار سنتی زنجان با رتبه اول و با شباهت 5669/0، موزه رختشوی خانه با رتبه دوم و با شباهت 5227/0 و موزه مردان نمکی با رتبه سوم و با شباهت 5188/0 در برند سازی این شهر سهیم بودند.

اختلال های انسانی از جمله تخریب زیستگاه ها و گسترش انواع آلودگی باعث آسیب به اکوسیستم ها شده و سلامت آن ها را تحت تأثیر قرار داده است. اکوسیستم گردشگری به عنوان یکی از بزرگ ترین پیشران های اقتصادی جهان، نوعی اکوسیستم ترکیبی ویژه است که دربردارنده طبیعت، اقتصاد و جامعه می باشد و به عنوان یک سیستم چندگانه، در بخش های مختلف تخریب شده است. پژوهش حاضر با هدف تعیین شاخص های مورداستفاده در روش های ارزیابی سلامت اکوسیستم گردشگری، با در نظر گرفتن یک اکوسیستم گردشگری با سیمای سرزمین متنوع، روش های ارزیابی سلامت اکوسیستم را تحلیل و با استفاده از رویکرد ساخت سیستم شاخص، شاخص ها را به وسیله مدل VORSH شامل توان، ساختار سازمانی، تاب آوری، خدمات اکوسیستمی و سطح سلامت و تحصیلات ساکنان تعیین می نماید. سپس از طریق وزن دهی به شاخص ها با استفاده از ANP فازی ذهنیت پژوهشی جدیدی را برای توسعه پایدار گردشگری پیشنهاد می دهد. نتایج نشان می دهد که شاخص های تعداد گردشگران ورودی و وجود جاذبه های طبیعی، فرهنگی و تاریخی در بعد توان، نرخ تغییر کاربری زمین از اکولوژیک به غیر اکولوژیک، تراکم جمعیت و تراکم بازدیدکنندگان و میزان فاصله تا منطقه گردشگری در بعد ساختار، مناطق چهارگانه در بعد تاب آوری و حفظ تنوع زیستی و زیبایی شناختی در بعد خدمات اکوسیستمی بیشترین تأثیر را بر میزان سلامت اکوسیستم گردشگری دارند. با توجه به اثرگذارترین شاخص های این پژوهش، می بایست ظرفیت برد در هر مکان گردشگری در نظر گرفته شود تا موجب حفظ کیفیت و کمیت جاذبه ها شده و با توزیع بار گردشگری، از فشار بر اکوسیستم کاسته شود.

صنعت گردشگری بزرگ ترین و تأثیرگذارترین بخش اقتصادی جهان است که به ایجاد درآمد و اشتغال زایی در جوامع میزبان کمک می کند. در دهه های اخیر متغیرهای زیادی بر این صنعت به صورت مستقیم و غیرمستقیم تأثیر گذاشته اند. ازجمله این متغیرها، انتخاب مقصد به صورت مستقیم و تغییر اقلیم به صورت غیرمستقیم بوده است. تأثیر تغییرات اقلیمی بر گردشگری در بسیاری از پژوهش های علمی موردتوجه قرارگرفته است و برای کاهش آسیب پذیری راه حل هایی مانند تاب آوری و سازگار کردن گردشگری با این تغییرات ارائه شده است.هدف این پژوهش توصیف و ترسیم نقشه ای از مقاله های منتشرشده در حوزه گردشگری، تاب آوری و تغییرات اقلیمی با روش علم سنجی است که به ترسیم نقشه دانشی و خوشه بندی موضوعی این حوزه پرداخته است. در چارچوب این روش با توجه به کلیدواژه های گردشگری، تغییرات اقلیمی و تاب آوری، مقالات نمایه شده در بازه زمانی سال های 2007 تا 2023 با نرم افزارهای “VOSviewer” و”Gephi” موردبررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که کشورهای آمریکا، انگلیس، کانادا و استرالیا بیشترین مطالعات پژوهشی را با در جه مرکزیت بالای نویسندگان به خود اختصاص داده اند. مفاهیم و کلیدواژه های تغییرات اقلیمی، گردشگری، تاب آوری، سازگاری، آسیب پذیری، پایداری، مدیریت ریسک و اثرات اقلیم به تنهایی یا دوبه دو بیشترین کاربرد را داشته اند. در این مطالعه، متأسفانه کشور ایران در مقایسه با سایر کشورها نقش قابل اتکایی در تولید علم این حیطه ایفا نکرده است و شبکه همکاری محدودی با سایر کشورهای دنیا داشته است.

امروزه گردشگری به شکل یک صنعت تمام عیار درآمده و موفقیت در آن نیازمند ارائه تصویر مطلوب و متمایز از سایر رقبا است. مقاله حاضر نیز با هدف مطالعه تصویر مقصد برای گردشگران ورودی به اصفهان قبل از سفر و بعد از سفر و بررسی رضایت گردشگران و رابطه آن با تصویر مقصد به انجام رسیده است.این پژوهش با روش تحلیل ثانویه بر داده های موج اول پیمایش ملی گردشگری ایران ( سال 1400) انجام شده است. جامعه آماری شامل گردشگران ورودی به اصفهان بوده است که بر اساس فرمول نمونه گیری کوکران 382 نفر برآورد شده است. گردشگران خارجی در شهر اصفهان در مورد 9 مولفه مقصد (جاذبه های گردشگری، آب و هوا، زیرساخت ها، حمل و نقل، رستوران و غذا، بازارهای خرید، امنیت و مردم) مورد پرسش قرار گرفته و این عوامل را قبل از بازدید از ایران و پس از بازدید از ایران ارزیابی کرده اند که با استفاده از آزمون مقایسه میانگین زوجی مورد تحلیل واقع شده است. رابطه تصویر مقصد و رضایت از مولفه های گردشگری نیز با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون بررسی شده است. همچنین جهت شناسایی عوامل موثر بر تصویر مقصد از رگرسیون خطی بهره جسته شده است. یافته های این پژوهش نشان داد که تصویر مقصد در تمامی مولفه ها پس از بازدید از ایران، نسبت به قبل از سفر، مطلوب تر بوده است. همچنین این مطلوبیت در رابطه با مولفه های مردم و امنیت بیشترین تغییرات را برای گردشگران قبل و بعد از سفرشان به ایران به همراه داشته است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که موثرترین عوامل در تصویر پسینی از مقصد نزد گردشگران خارجی، قابل اعتماد بودن مردم و رضایت از اقامتگاه، رضایت از غذا و مهمان نوازی مردم ایران است..

توسعه گردشگری در شهرهای جزیره ای به عنوان یک عامل کلیدی در رشد اقتصادی و اجتماعی این مناطق شناخته می شود. جزیره کیش به عنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری در ایران، نیازمند یک الگوی مدیریت جامع برای بهره برداری بهینه از ظرفیت های خود است. هدف این تحقیق ارائه یک الگوی مدیریت توسعه گردشگری در جزیره کیش بوده است. این تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و از ترکیبی از داده های کیفی و کمی بهره می برد. اطلاعات از طریق پرسشنامه های استاندارد، مصاحبه های عمیق با کارشناسان و تحلیل اسناد موجود جمع آوری شده است. جامعه آماری شامل گردشگران، ساکنان محلی و کارشناسان حوزه گردشگری در جزیره کیش است. حجم نمونه برای گروه اول و دوم هر کدام ۳۰۰ نفر و برای گروه سوم، 50 نفر تعیین شده که به روش تصادفی هدفمند انتخاب شده اند. داده ها با استفاده از نرم افزارهای آماری مانند SPSS و Smart-PLS و تحلیل محتوا مورد تجزیه وتحلیل قرارگرفته اند. یافته های تحقیق نشان داد که عواملی نظیر زیرساخت های گردشگری، سیاست های مدیریتی، حفظ محیط زیست و مشارکت جامعه محلی از مهم ترین مؤلفه ها در مدیریت توسعه گردشگری در جزیره کیش هستند. همچنین، نیاز به تدوین برنامه های آموزشی و افزایش آگاهی عمومی در زمینه گردشگری پایدار به وضوح مورد تأکید قرارگرفته است. نتایج نشان دهنده وجود پتانسیل های بالای گردشگری در جزیره کیش است همچنین نتایج حاکی از آن است که برای دستیابی به توسعه پایدار گردشگری در جزیره کیش، لازم است یک الگوی مدیریتی جامع و یکپارچه طراحی شود که تمامی ذینفعان را در فرآیند تصمیم گیری دخیل کند.