اکبر ابدالی محمدی

مقدمه: جمهوری اسلامی ایران در دهه های اخیر با یکی از گسترده ترین رژیم های تحریمی تاریخ معاصر مواجه بوده است. تجربه عملی نشان می دهد راهبردهای متعارف «رفع تحریم» و «دور زدن تحریم» به دلیل ماهیت واکنشی و وابستگی به اراده نظام سلطه، از پایداری و کارآمدی لازم برخوردار نیستند. این وضعیت، ضرورت طراحی یک راهبرد بومی و ایجابی برای مواجهه پایدار با تحریم ها را برجسته می سازد. هدف: هدف این مقاله تبیین مفهوم بومی «بازدارندگی اقتصادی» و استخراج چارچوبی مفهومی برای عبور از راهبردهای واکنشی به سمت راهبردی پایدار در مواجهه با تحریم ها، مبتنی بر اندیشه رهبر انقلاب اسلامی است. روش شناسی: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده های پژوهش شامل بیانات رهبر انقلاب اسلامی درباره اقتصاد و تحریم ها بوده که با منطق تکاملی–علّی تحلیل شده اند. چارچوب نظری پژوهش نیز بر مبانی قرآنی، به ویژه آیه ۶۰ سوره انفال، استوار است. یافته ها: یافته ها نشان می دهد بازدارندگی اقتصادی در این چارچوب، نه ابزاری تهاجمی برای اعمال فشار، بلکه راهبردی دفاعی–ایجابی برای مصون سازی اقتصاد است. این راهبرد در قالب الگویی دوسطحی شامل «خنثی سازی تحریم» و «تحریم ناپذیری» تبیین می شود که تحقق آن مستلزم اجرای اقتصاد مقاومتی و تمرکز بر سه محور «توانمندی و خوداتکایی اقتصادی»، «انعطاف پذیری و کاهش آسیب پذیری» و «قدرت اهرم سازی و دیپلماسی اقتصادی فعال» است. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان می دهد گذار به راهبرد ایجابی بازدارندگی اقتصادی، تنها مسیر پایدار برای بی اثر کردن تحریم ها و تبدیل اقتصاد از عرصه تهدید به میدان قدرت آفرینی است.

اقتصاد مقاومتی راهبرد جدید ایران برای مقابله با جنگ اقتصادی دشمن و شتاب یافتن پیشرفت اقتصادی کشور طی سال های اخیر توجه نظریه پردازان تمام رشته های علمی به ویژه نظریه پردازان علوم انسانی را به خود جلب کرده است. از آن جا که تولید ملی رکن اصلی اقتصاد مقاومتی می باشد و یکی از مشکلات اساسی در راه رونق تولید ملی، کمبود تقاضاست؛ بنابراین یکی از رشته هایی که می تواند به تحقق اقتصاد مقاومتی کمک کند بازاریابی است. بازاریابی مردمی یکی از انواع بازاریابی است که شرکت ها با کمک مصرف کنندگان آن را به کار می گیرند. پژوهش پیش رو با روش تحلیلی با استفاده از ایده بازاریابی مردمی با ارائه یک مدل نشان می دهد که رویکرد مردمی بودن و جهادی بودن اقتصاد مقاومتی می تواند نوع خاصی از بازاریابی را که بازاریابی مردمی است برای تحقق اقتصاد مقاومتی و حمایت از تولید ملی تعریف کند. طبق این مدل، مدیریت بازاریابی در بازاریابی مردمی مبتنی بر اقتصاد مقاومتی به وسیله شرکت های تولیدی انجام نمی شود بلکه خود مردم با همان روحیه جهادی به تبلیغ، عرضه، فروش و مصرف کالاهای ایرانی می پردازند. واژگان کلیدی: بازاریابی، بازاریابی مردمی، اقتصاد مقاومتی، تولید ملی.