تحلیل نهادی صنعت گاز مایع (LPG) ایران با تأکید بر ارائه دلالت هایی برای اصلاح زنجیره ارزش صنعت (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
این پژوهش با هدف تحلیل نهادی صنعت گاز مایع ایران و ارائه دلالت هایی برای اصلاح ساختار زنجیره ارزش آن، با بهره گیری از چارچوب تحلیل و توسعه نهادی (IAD) و رویکرد کیفی انجام شده است. داده های پژوهش از طریق ۱۴ مصاحبه نیمه ساخت یافته با خبرگان صنعت گردآوری و با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که قواعد ناکارآمد، نبود نهاد تنظیم گر مستقل، ضعف در زیرساخت های ذخیره سازی و صادرات و ناهماهنگی میان بازیگران اصلی، منجر به شکل گیری عرصه کنشی ناپایدار و فرصت سوز در این صنعت شده است. پیامدهای این وضعیت را می توان در سه سطح اقتصادی (اتلاف منابع، کاهش بهره وری)، اجتماعی (نابرابری در دسترسی، بی اعتمادی عمومی) و نهادی (تعارض منافع، بازتولید ناکارآمدی) طبقه بندی کرد. در مدل مفهومی استخراج شده، تعامل سه متغیر کلیدی شرایط بیوفیزیکی، ویژگی های اجتماع، و قواعد رسمی و غیررسمی در شکل گیری کنش نهادی و تولید پیامدهای منفی تبیین شده است. در پایان، مجموعه ای از دلالت های سیاستی برای اصلاح زنجیره ارزش صنعت گاز مایع (LPG) با تأکید بر بازآرایی قواعد نهادی در تخصیص منابع، تأمین مالی و قیمت گذاری، بازطراحی نظام مجوزدهی، مشوق ها و ورود به حلقه های پایین دستی، نهادسازی تخصصی در سیاست گذاری، دیپلماسی انرژی و تحلیل بازار، ارتقای نظام نظارت، شفافیت و پاسخ گویی در اجرای پروژه ها و نهادی سازی حکمرانی تخصص محور، آینده نگر و مقاوم در برابر بحران ها پیشنهاد شده است.Institutional Analysis of Iran's Liquefied Petroleum Gas (LPG) Industry with an Emphasis on providing Implications for Reforming the Industry's Value Chain
This study was conducted with the aim of institutional analysis of Iran's liquefied petroleum gas (LPG) industry and providing implications for reforming its value chain structure, using the Institutional Analysis and Development (IAD) framework and a qualitative approach. Data were collected through 14 semi-structured interviews with industry experts and analyzed using thematic analysis. The findings indicate that inefficient rules, the absence of an independent regulatory body, weaknesses in storage and export infrastructure, and poor coordination among key actors have led to the emergence of an unstable and opportunity-wasting action arena within the industry. The consequences of this institutional setting can be categorized into three levels: economic (resource waste, reduced productivity), social (inequality in access, public distrust), and institutional (conflict of interest, reproduction of inefficiency). In the extracted conceptual model, the interaction of three key variables—biophysical conditions, community attributes, and formal and informal rules—is explained in shaping institutional action and generating negative outcomes. In conclusion, a set of policy implications is proposed for reforming the LPG value chain, with emphasis on redesigning institutional rules in resource allocation, financing, and pricing; restructuring licensing systems, incentives, and entry into downstream segments; establishing specialized institutions for policymaking, energy diplomacy and market analysis; and enhancing monitoring, transparency, and accountability in project implementation; and institutionalizing governance that is expert-driven, forward-looking, and resilient to crises.
تبلیغات
