«نقد فلسفی شعرهای اجتماعی احمد شاملو بر اساس عقلانیت ارتباطی یورگن هابرماس»
آرشیو
چکیده
یکی از محورهای اصلی مدرنیته، پرداختن به مقوله عقل و عقلانیت است. یورگن هابرماس به عقلانیت ابزاری حاکم بر مدرنیته، نقدهایی داشته و برای بازسازی آن، نظریه عقلانیت ارتباطی را مطرح کرده است. پژوهندگان بر آن بوده اند که این پرسش را پاسخ گویند که میان عقلانیت هابرماس و دغدغه بازسازی مدرنیته و عقلانیت جاری در شعر شاملو، مشابهت و قرابتی می توان یافت؟ در تحلیل عقلانیت موجود در شعرهای اجتماعی شاملو و میزان هماندیشگی وی با عقلانیت مورد نظر هابرماس، آشکار شد که بر برخی از سروده ها، عقلانیت ارتباطی مورد نظر هابرماس و مشابهت در روش حاکم است؛ از آن جهت که شاعر، گفتمانی دو یا چندسویه را درباره موضوعی مشترک مطرح می کند؛ سوهای گفتمان، ادعاهایی را طرح و با ارایه استدلال از آن دفاع می کنند و به نقد استدلال هم می پردازند. تفاهم نهایی همگانی با پذیرفته شدن استدلال برتر، به منظور رفع اختلاف نظرها در مسایل مربوط به ارزش ها و باورها، به دست می آید. بر پاره دیگر از سروده ها، عقلانیت معطوف به هدفی از پیش تعیین شده حاکم است؛ اما این عقلانیت ابزاری در بسیاری موارد از نوعی نیست که هابرماس و وبر بر آن نقد داشته و آن را مانع پیشبرد مدرنیته دانسته اند، بلکه بیشتر معطوف به هدفی مثبت است که شاعر به عنوان یک روشنفکر آن را در معرض پذیرش مخاطبان قرار داده است و در نهایت به پشیبرد اهداف ارزشی و فرهنگی جامعه می انجامد.Philosophical Critique of Ahmad Shamloo Social Poetry Based on Jürgen Habermas Communication Rationality
One of the main axes of modernity is dealing with the category of reason and rationality. Jürgen Habermas has criticized the instrumental rationality that governs modernity and has proposed the theory of communicative rationality to reconstruct it. Researchers have tried to answer this question: can we find similarities and kinship between Habermas's rationality and the concern of modernity reconstruction and current rationality in Shamlu's poetry? In the analysis of the rationality in Shamlu's social poems and the extent of his concurrence with the rationality intended by Habermas, it was revealed that some of the poems are dominated by the communicative rationality desired by Habermas and the similarity in the method; Because the poet presents a two- or multi-sided discourse about a common topic; The sides of the discourse make claims and defend them by presenting arguments and criticize the arguments. The final common understanding is achieved by accepting superior reasoning in order to resolve differences of opinion in issues related to values and beliefs. In some other poems, rationality directed towards a predetermined goal prevailsIs; But this rationality is not a tool in many cases of the kind that Habermas and Weber have criticized and considered to be an obstacle to the advancement of modernity, but it is more directed to a positive goal that the poet, as an intellectual, exposed to the acceptance of the audience and in Ultimately, it leads to the achievement of the values and cultural goals of the society.
تبلیغات
