دانشگاه و انتقال ایده به جامعه: خوانشی جامعه محور از سازوکارهای درون سازمانی در دانشگاه های دولتی ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
هدف: تقویت نقش دانشگاه در خلق، کسب و انتقال مؤثر ایده ها به جامعه به عنوان یکی از مأموریت های اساسی آن، نیازمند بازنگری و بازسازی در ساختارهای سنتی و رفع محدودیت های انحصاری آن است. لذا هدف پژوهش حاضر طراحی و تبیین مدلی برای بازآفرینی سازوکارهای درونی دانشگاه به منظور انتقال ایده های دانشگاهی به جامعه بود. روش: این پژوهش از نوع پژوهش های کیفی پدیدارشناسی بوده و شرکت کنندگان در پژوهش به صورت هدفمند و بر پایه موارد مطلوب از بین اعضای هیئت علمی دانشگاه های کشور انتخاب شدند. در مجموع بعد از مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته با 15 نفر از جامعه هدف، اشباع نظری حاصل شد. برای حصول اطمینان از روایی پژوهش از معیارهای چهارگانه لینکلن و گوبا استفاده شد؛ و در نهایت برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش توصیفی-پدیدارشناسی کلایزی بهره گرفته شد. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که انتقال مؤثر ایده ها مستلزم چهار تحول ساختاری در دانشگاه است: (الف) بازطراحی ساختار سازمانی بر پایه مدل های حرفه ای، شبکه ای، بدون مرز و پروژه محور برای بازگرداندن دانشگاه به هویت دانشی خود؛ (ب) ایجاد واحدهای تخصصی برای هدایت جریان ایده از شناسایی مسائل و فرصت ها تا ترجمان به بسترهای اجتماعی، اقتصادی و صنعتی؛ (ج) استقرار نظام مأموریتی شفاف و ساختارمند برای نهادینه سازی انتقال ایده به عنوان یکی از کارکردهای اصلی آموزش عالی؛ و (د) ایجاد اکوسیستم حمایتی پایدار فنی–مالی برای تسهیل خلق و گسترش ایده های نوآورانه. این تحولات از ۷۱ کد باز و ۱۴ مقوله محوری استخراج شدند. نتیجه گیری: پژوهش نشان داد که دانشگاه باید از نهادی منفعل به عامل راهبردی در تعامل دانشگاه–جامعه تبدیل شود. ایفای این نقش مستلزم رویکردی باز و محیط محور و تحول بنیادین در ساختار سازمانی است تا بتواند رهبری جریان فناوری در جامعه را بر عهده گیرد. برای تحقق این هدف، بازآفرینی ساختارهای نوین، ایجاد واحدهای تخصصی مدیریت ایده، تبیین مأموریت های روشن و استقرار نظام های حمایتی مؤثر ضروری است.The University and the Transfer of Ideas to Society:A Community-Oriented Reading of Intra-Organizational Mechanisms in Iranian Public Universities
Objective: Strengthening the university’s role in the creation, acquisition, and effective transfer of ideas to society, as one of its core missions, requires a thorough reconsideration and reconstruction of traditional structures and the removal of exclusive limitations. Accordingly, the purpose of this study was to design and articulate a model for reconstructing the internal mechanisms of universities to facilitate the transfer of academic ideas to society.
Method: A qualitative phenomenological approach was adopted. Participants were purposefully selected from faculty members of Iranian universities and identified through snowball sampling. After conducting semi‑structured interviews with 15 participants, theoretical saturation was achieved. Trustworthiness was ensured using the Lincoln and Guba’s four criteria, and data were analyzed following the Colaizzi’s descriptive phenomenological method.
Results: The findings revealed that the effective transfer of ideas requires four major structural transformations within universities: (a) organizational redesign based on professional, network-oriented, boundaryless, and project-driven models to restore the university’s knowledge-centered identity; (b) establishment of specialized units to guide the idea flow-identifying problems and opportunities, managing ideas as innovative solution processes, and translating them into social, economic, and industrial contexts; (c) implementation of a transparent mission system to institutionalize idea transfer as a core function of higher education; and (d) development of a sustainable technical-financial support ecosystem to enable the creation and diffusion of innovative ideas. These changes were derived from 71 open codes grouped into 14 axial categories.
Conclusion: The study concludes that universities must move from passive institutions to strategic actors in shaping university-society relations. To act as hubs of idea creation and innovation, they need an open, environment-responsive approach and fundamental organizational reform. Achieving this requires modern structural redesign, specialized idea-management units, clear institutional missions, and robust supportive systems that foster the sustained development and transfer of innovation to society.
تبلیغات
