چشم اندازگرایی در فلسفۀ نیچه؛ تاملی بر حقیقت و نظریه های صدق (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
«چشم اندازگرایی» در فلسفه نیچه، به عنوان رویکردی ضدبنیادگرایانه، «حقیقت» را نه به مثابه امری مطلق، بلکه برساخته ای وابسته به تفسیرهای متنوع انسانی در نظر می گیرد. نیچه استدلال می کند که شناخت و حقیقت همواره در بستر چشم اندازهای متکثر شکل می گیرند و هیچ معیار مستقل و جهان شمولی برای صدق وجود ندارد. این مقاله، ابتدا به بررسی اهمیت چشم اندازگرایی نیچه پرداخته و آن را در تقابل با نظریه های سنتی صدق، همچون نظریه های مطابقت، انسجام و عمل گرایی، تحلیل می کند. سپس، رابطه این دیدگاه با مفهوم حقیقت در فلسفه نیچه مورد بررسی قرار می گیرد و پیامدهای آن برای معرفت شناسی و نظریه صدق واکاوی می شود. در پایان، ضمن بررسی چالش های ناشی از این نظریه، از جمله «نسبی گرایی» و «پارادوکس» چشم اندازگرایی، تلاش می شود نشان داده شود که نیچه چگونه با پذیرش تنوع تفاسیر، به امکان مقایسه و نقد چشم اندازها باور دارد. این مطالعه حاضر نشان می دهد که چشم اندازگرایی در اندیشه نیچه، نه به معنای انکار حقیقت، بلکه تأکیدی بر نقش سازنده تفاسیر گوناگون در تکوین دانش بشری است.Perspectivism in Nietzsche’s Philosophy; A Reflection on Truth and Theories of Truth
Nietzsche’s notion of “Perspectivism” offers an anti-foundationalist account of truth, rejecting the idea of truth as an absolute entity and instead framing it as something shaped by human interpretation. For Nietzsche, knowledge and truth are always formed within the boundaries of perspectives, with no universal or independent criterion to ground them. This article first examines the significance of perspectivism in Nietzsche’s thought, contrasting it with traditional theories of truth such as correspondence, coherence, and pragmatism. It then considers the epistemological implications of Nietzsche’s approach and its relationship to the concept of truth in his philosophy. Finally, it addresses the challenges raised by perspectivism, particularly the dangers of relativism and the apparent paradox it contains, arguing that Nietzsche does not deny truth altogether. Rather, he promotes a model in which perspectives are critically compared and evaluated. The article concludes that Nietzsche’s perspectivism does not abolish truth but instead highlights the central role of diverse interpretations in shaping human knowledge.
تبلیغات
