رمزگشایی از تناقض ظاهری نفی تکذیب پیامبر واثبات انکار آیات الهی در گفتمان تفسیری (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
آیه ۳۳ سوره انعام، به دلیل جمع میان نفی تکذیب پیامبر(ص) («فَإِنَّهُمْ لَا یُکَذِّبُونَکَ») و اثبات جحود آیات الهی از سوی مخالفان («وَلَکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیَاتِ اللَّهِ یَجْحَدُونَ»)، همواره یکی از چالش های برجسته در گفتمان تفسیری بوده است. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی ورویکردی هرمنوتیکی به آراء مفسران، در پی رمزگشایی از این تناقض نمای معرفتی و تبیین راهبردهای تفسیری ارائه شده برای حل آن است. یافته های تحقیق نشان می دهد که مفسران برای جمع میان این دو گزاره، راهکارهای تفسیری متعددی را مطرح کرده اند، از جمله: ۱) تفکیک میان باور قلبی و انکار زبانی (تصدیق باطنی صدق پیامبر به دلیل انگیزه هایی چون حسادت و حفظ منافع)؛ ۲) تمایز میان متعلق تکذیب (شخص پیامبر در برابر محتوای رسالت)؛ ۳) تفسیر نفی تکذیب به مثابه عجز مخالفان از اقامه برهان؛ ۴) بهره گیری از قرائت مخفف (لَا یَکْذِبُونَکَ) به معنای عدم توانایی در ابطال حق؛ و ۵) ارجاع تکذیب نبی به تکذیب مُرسِل (خداوند). نتیجه کلیدی پژوهش آن است که این راهکارها، به ویژه با تاکید بر تصدیق قلبی مخالفان و ارجاع تکذیب به خداوند، ضمن رمزگشایی از تناقض ظاهری، ابعاد روانی اجتماعی انکار و حکمت تسلی بخش الهی در آیه را به بهترین شکل تبیین می کنند و فهم جامع آیه در گرو نگاهی ترکیبی به این ابعاد است.Decoding the Apparent Contradiction Between the Denial of the Prophet’s Rejection and the Affirmation of Denial of Divine Signs in Exegetical Discourse
Verse 33 of Surah An‘ām has long presented a prominent exegetical challenge due to its combination of the denial of the Prophet’s rejection "فَإِنَّهُمْ لَا یُکَذِّبُونَکَ" (fa-innahum la yukadhhiboonaka — "Indeed, they do not deny you") and the affirmation of the opponents’ repudiation of God’s signs "وَلَکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیَاتِ اللَّهِ یَجْحَدُونَ" (wa lakinna al-zalimeena bi-ayati Allah yajhadoon — "but the wrongdoers deny the signs of Allah"). This study employs qualitative content analysis with a hermeneutic approach to interpretative views in order to decode this epistemic apparent contradiction and elucidate the exegetical strategies proposed to resolve it. The findings indicate that commentators have offered several interpretive solutions to reconcile these two statements, including: (1) distinguishing between inner belief and verbal denial (acknowledging the Prophet’s truth internally while denying it outwardly due to motives such as jealousy and self-interest); (2) differentiating the subject of denial (the person of the Prophet versus the content of his message); (3) interpreting the denial negation as the opponents’ inability to present proof; (4) employing an abbreviated reading of "فَإِنَّهُمْ لَا یُکَذِّبُونَکَ" as "unable to refute the truth"; and (5) attributing the Prophet’s denial to God’s denial. The key conclusion is that these strategies, especially the emphasis on the opponents’ inner affirmation and the reference of denial to God, not only decode the apparent contradiction but also best explain the psycho-social dimensions of denial and the divine consolatory wisdom within the verse. A comprehensive understanding of the verse requires an integrative view of these dimensions.
تبلیغات
