مفهوم شناسی، مصداق یابی و کارکرد های فرهنگی قرایظاهره در روایات امامیه (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
کلید واژه «قُرًی ظَاهِرَهً» تنها یک بار در قرآن، در آیه 18سوره سبا، به کار رفته و به مجموعه ای از شهرها و روستاهای نزدیک به هم که از یکدیگر نمایان اند، اشاره دارد. اما بر پایه ی فرمایش امام باقر (ع) به افرادی گفته می شود که فقه را از امام دریافت کرده و به عنوان امینان جامعه در گسترش دین مداری جامعه پویا هستند. عنوان قرای ظاهره، یادکرد از افراد خاصی است که هیچ نام و نشانی از آنها در متون نیامده اما مصداق این عبارت برای امام معلوم و مشخص است. پیوست به اینکه بدون مفهوم شناسی این عبارت، امکان برداشت های دگرگون وجود دارد، ضرورت این پژوهش را نمایان می کند. مکتوبی که پیش رو دارید تلاشی است برای ارائه ی منظومه ای سامان یافته پیرامون مفهوم، مصداق و کارکردهای قرای ظاهره که باشیوه ی ردیابی فرایند، مورد بازشناسی قرار گرفته است. با نظر به رفتار فرهنگی تعلیمی امام باقر (ع) و با استناد به تعداد روایات نقل شده از ایشان که بالاترین آن مربوط به اصحاب ایشان است، می توان به عنوان مصادیق قرای ظاهره، راویان دین شناس و پُرکار ایشان که به دلیل برخورداری حداکثری از آموزه های دینی در رفع نیاز و اصلاح فرهنگ جامعه نقش آفریدند از جمله زراره، محمد بن مسلم، برید بن معاویه و... را نام برد. توجه نهاد امامت به این جایگاه حقوقی ایجاب می کند که در مقاله پیش رو کارکرد های فرهنگی این اصحاب از جمله: اهتمام به حفظ امانت و انتقال صحیح میراث حدیثی، زدودن دین از پیرایه های ناصواب فرهنگی و... در بستر تاریخ حدیث شیعه مورد واکاوی قرار گیرد.Conceptualization, Identification, and Cultural Functions of the Qurā-Ẓāhirah in Imami Narrations
The key term Qurā-Ẓāhirah appears only once in the Qur’an, in verse 18 of Surah Saba, referring to a group of nearby towns and villages visible to each other. However, based on the statement of Imam al-Baqir (peace be upon him), the term is used to describe individuals who have received jurisprudence from the Imam and act as trustees in spreading religious adherence within a dynamic society. The title Qurā-Ẓāhirah refers to specific persons whose names do not appear explicitly in texts, yet their identities are known and defined by the Imam. Given that without a clear conceptual understanding, this term may be interpreted in various and divergent ways, this study addresses this necessity. The present work attempts to systematically organize the concept, identification, and cultural functions of the Qurā-Ẓāhirah by tracing its process through Imami narrations. Considering the cultural and educational conduct of Imam al-Baqir (peace be upon him) and referencing the numerous narrations attributed to him—especially those concerning his companions—it is plausible to identify the Qurā-Ẓāhirah as knowledgeable and active transmitters of religion, such as Zurara, Muhammad ibn Muslim, Buraid ibn Mu‘awiya, among others, who played a pivotal role in addressing the community’s needs and reforming its culture by virtue of their extensive religious knowledge. The Imam’s institutional attention to this legal status necessitates an exploration of the cultural functions of these companions, including their commitment to safeguarding the trust and accurate transmission of the hadith heritage, and their efforts to purify religion from improper cultural accretions, all examined within the historical context of Shia hadith studies.
تبلیغات
