بررسی کارکرد و تحول حماسه در رمان های تاریخی از 1284 تا 1332 شمسی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
داستان ها و اندیشه های حماسی ظرفیت هایی دارد که بخشی از آن جنبش های مقاومت انقلابی و رهایی بخش را تغذیه می کند و پاره ای دیگر در خدمت نظام های ضدبشری و دیکتاتوری و انواع بنیادگرایی درمی آید. ظرفیت حماسی داستان های ایرانی، به اقتضای هردوره، گاه درقالب منظومه های حماسی، گاه در لابه لای صفحات آثار تاریخی و گاه درقالب رمان ها و داستان های تاریخی ظهور یافته است. رمان تاریخی، به مثابه یکی از انواع ادبی نو ظهور در دوره قاجار، پیوستگی عمیقی با روایات و اندیشه های حماسی دارد و نویسندگان با اهداف و شیوه های گوناگون از آن بهره برده اند؛ بنابراین، انجام پژوهشی با هدف بررسی اهداف نویسندگان، چگونگی کاربرد و حتی تحولات راه یافته به حماسه و اندیشه های حماسی در این آثار ضروری است. یافته های پژوهش حاضر، که با استفاده از منابع کتابخانه ای و روش توصیفی تحلیلی و مقایسه ای به دست آمد، به این شرح است: 1. در رمان های تاریخی دوره نخست (1300-1284)، با توجه به خطر نابودی هویت ایرانی دربرابر بیگانگان، نویسندگان با نگاهی آموزشی درپی ترویج اندیشه های حماسی برای ایجاد روحیه مقاومت، اتحاد و دفاع از سرزمین بوده اند؛ 2. در آثار دوره دوم (1320-1300)، عنصر حماسه چون ابزاری در خدمت دربار و بیان اندیشه های ملی گرایانه پهلوی اول قرار دارد؛ 3. دوره سوم (1332-1320)، تحت تأثیر ورود متفقین به ایران و تزلزل دربار، اندیشه های حماسی دچار رکود می شود و داستان ها و قهرمانان عیار جای اندیشه های حماسی و پهلوانان حماسی را می گیرند.A Study of the Function and Evolution of Epic in Historical Novels from 1905 to 1953
Epic stories and ideas have capacities that partly nourish revolutionary and liberation movements and partly serve antihuman, dictatorial systems and various forms of fundamentalism. The epic potential of Iranian stories, depending on the needs of each period, has manifested itself occasionally in epic poems, at times between the lines of historical works, and at other times as novels and historical stories. The historical fiction, as one of the newly emerging literary genres in the Qajar period, maintains a deep connection with epic narratives and ideas, and writers have made use of it with different aims and methods. Therefore, it is necessary to conduct a study aimed at examining the goals of the writers, how they were used, and even the developments that led to the epic and epic ideas in these works. This study was conducted using library sources and a descriptive-analytical and comparative method. The findings indicate that in the first period of historical novels (1905–1921), considering the danger of the destruction of Iranian identity in the face of foreigners, authors sought to promote epic ideas with an educational view to create a spirit of resistance, unity, and defense of the homeland, while in the second period (1921–1941), the epic element functioned as a tool at the service of the court and the expression of the nationalist ideas of the first Pahlavi era. In the third period (1941–1953), under the influence of the Allied occupation of Iran and the weakening of the court, epic ideas declined, and stories and ayyar (rogue) heroes replaced epic thought and heroic champions.
تبلیغات
