دادگاه اداری در نظام مالکیت صنعتی ایران؛ با نگاهی به حقوق آمریکا (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
«هیئت رسیدگی به اختلافات ثبت مالکیت صنعتی» موضوع ماده ۲۳ قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳ بهعنوان یک دادگاه اداری از نوآوریهای این قانون محسوب میشود که با هدف ایجاد تحولی بنیادین در حلوفصل اختلافات مربوط به ثبت مالکیت صنعتی در ایران تشکیل شده است. این مرجع تخصصی تلاش دارد کارآمدی و سرعت در رسیدگی به اعتراضات مرتبط با ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی، علائم تجاری و سایر حقوق مالکیت صنعتی را ارتقا بخشد و از سویی، استانداردهای دادرسی منصفانه و شفافیت را تضمین کند. مقاله حاضر با تحلیل سابقه تقنینی، ساختار، ترکیب، هنجارهای آیین دادرسی و صلاحیتهای هیئت مذکور، مهمترین چالشهای مرتبط با استقلال نهادی، تعارض منافع، تشکیل شعب متعدد و خلأهای قانونی را بررسی کرده است. بهمنظور درک عمیقترِ جایگاه «دادگاه اداری در نظام مالکیت صنعتی ایران»، قوانین و مقررات پیشین نیز بهفراخور نیاز تحلیل شدهاند و حتیالامکان به دادگاههای اداری متناظر در ایالات متحده آمریکا از حیث ساختار، ترکیب و صلاحیت اشاره شده است. بر اساس یافتهها فقدان استقلال کافی، نبود سازوکار وحدت رویه و ابهامات بسیار در حدود صلاحیت و آیین دادرسی هیئت، از موانع اصلی اثربخشی و کارآمدی هیئت تلقی میشوند که در این نوشته تحلیل شده است. سرانجام، پیشنهادهایی مانند تدوین قواعد شفاف برای انتصاب و عزل اعضا، تضمین استقلال نهادی و تشکیل شورای عالی برای وحدت رویه ارائه شده است تا این مرجع به الگویی کارآمد و پیشرو در نظام دادگاههای اداری ایران تبدیل شود.Administrative Court in Iran's Industrial Property System: with a View to U.S. Law
The "Commission for the Adjudication of Industrial Property Disputes," established under Article 23 of the Industrial Property Protection Act 2024, is considered an innovation of this law, formed with the aim of fundamentally transforming the resolution of disputes related to industrial property registration in Iran. This specialized tribunal seeks to enhance efficiency and speed in adjudicating objections related to the registration of patents, industrial designs, trademarks, and other industrial property rights, while ensuring fair trial standards and transparency. This article analyzes the legislative history, structure, composition, procedural norms, and jurisdictions of the Commission, addressing key challenges such as institutional independence, conflicts of interest, the establishment of multiple branches, and legal gaps. To provide a deeper understanding of the role of the "administrative court in Iran's industrial property system," previous laws and regulations have been analyzed as needed, with references, where possible, to corresponding administrative tribunals in the United States in terms of structure, composition, and jurisdiction. The findings indicate that insufficient independence, lack of mechanisms for ensuring uniformity of practice, and significant ambiguities regarding the Commission's jurisdiction and procedural rules are major obstacles to its effectiveness and efficiency, which are analyzed in this paper. Finally, recommendations such as drafting clear rules for the appointment and removal of members, ensuring institutional independence, and establishing a supreme council for uniformity of practice are proposed to transform this tribunal into an efficient and leading model within Iran's administrative court system.
تبلیغات
