پهنه بندی خطر سیل خیزی در مناطق شهری با استفاده از تکنیک های RS و GIS و تحلیل شبکه ای (مورد مطالعه: شهر مشهد) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
پهنه بندی سیلاب یکی از ابزارهای مهم در مدیریت ریسک سیل است که به شناسایی مناطق پرخطر و کم خطر از نظر وقوع سیل می پردازد. هدف اصلی این مطالعه پهنه بندی خطر سیل خیزی در شهر مشهد با استفاده از تکنیک های RS و GIS و تحلیل شبکه ای است. این تحقیق از نظر روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و به لحاظ هدف کاربردی است. گردآوری دادهها، از طریق مطالعات کتابخانهای (اسنادی) و جمعآوری اطلاعات آماری و مکانی که شامل اسناد و مدارک، مشاهده و مستندسازی می باشد، صورت میپذیرد. اطلاعاتی که در این پژوهش مورد نیاز است بوسیله ی روش کتابخانه ای گردآوری شدهاست. جامعه آماری پژوهش حاضر کارشناسان و نخبگان شهر مشهد می باشد که به روش هدفمند، 20 نفر انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل داده ها، از روش های تکنیک های RS و GIS و تحلیل شبکه ای استفاده شده است. نتایج این مطالعه نشان می دهد که شهر مشهد با چالش جدی خطر سیلاب مواجه است، به طوریکه بیش از ۴۱% از مساحت شهر (۱۳۴۰۰ هکتار از مجموع ۳۲۴۸۷ هکتار) در وضعیت کاملاً نامناسب و نامناسب از نظر سیل خیزی قرار دارد. این مناطق عمدتاً در معرض خطر بالای آبگرفتگی و سیلاب هستند و نیازمند اقدامات فوری مانند بهبود سیستم های زهکشی، کنترل رواناب و مدیریت ساخت وسازها می باشند. حدود ۳۴% از شهر (۱۱۰۵۴ هکتار) نیز در وضعیت متوسط قرار دارد که در صورت بارش های شدید یا تغییرات کاربری اراضی، احتمال تبدیل شدن به مناطق پرخطر وجود دارد. از سوی دیگر، تنها ۱۲.۷۵% از مشهد (۴۱۴۵ هکتار) از ایمنی کافی در برابر سیل برخوردار است که عمدتاً شامل مناطق با شیب مناسب و نفوذپذیری بالاست. این یافته ها ضرورت مدیریت یکپارچه سیلاب، اصلاح کاربری اراضی و اجرای پروژه های آبخیزداری در مشهد را آشکار می سازد، چراکه توسعه شهری بدون ملاحظات محیط زیستی می توانند خطر سیل را در این کلان شهر تشدید کند.متن
Flood Risk Zoning in Urban Areas Using RS, GIS, and Network Analysis Techniques (Case Study: Mashhad City)
Flood Zoning is one of the most important tools in flood risk management, as it helps identify high-risk and low-risk areas in terms of flood occurrence. The main objective of this study is flood hazard zoning in the city of Mashhad using Remote Sensing (RS), Geographic Information Systems (GIS), and network analysis techniques. This research is descriptive-analytical in terms of methodology and applied in terms of purpose. Data collection was conducted through library (documentary) studies, as well as gathering statistical and spatial information, including documents, records, observations, and documentation. The required data for this study were collected using the library research method. The statistical population of this research consists of experts and elites in Mashhad, with ۲۰ individuals selected through purposive sampling. For data analysis, (RS), (GIS), and network analysis techniques were employed. The results of this study indicate that the city of Mashhad faces a serious challenge of flood risk, with over ۴۱% of the city's area (۱۳,۴۰۰ hectares out of a total of ۳۲,۴۸۷ hectares) classified as highly unsuitable or unsuitable in terms of flood susceptibility. These areas are primarily at high risk of waterlogging and flooding and require urgent measures such as improving drainage systems, runoff control, and construction management. Approximately ۳۴% of the city (۱۱,۰۵۴ hectares) is in a moderate condition, which could turn into high-risk zones in the event of heavy rainfall or land-use changes. On the other hand, only ۱۲.۷۵% of Mashhad (۴,۱۴۵ hectares) has sufficient flood resilience, mainly consisting of areas with suitable slopes and high permeability. These findings highlight the necessity for integrated flood management, land-use optimization, and watershed management projects in Mashhad, as urban development without environmental considerations could exacerbate flood risks in this metropolitan area.
تبلیغات
