تحلیل الگوی مکانی کیفیت زندگی شهری در شهر تبریز با استفاده از TOPSIS-DANP (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
ارزیابی کیفیت زندگی شهری برای برنامه ریزی شهرها امری حیاتی است، اما در تحلیل های جزئی فضایی درون شهری یک شکاف اطلاعات مکانی وجود دارد. به این منظور که همواره کیفیت زندگی را با ابعاد اجتماعی و اقتصادی معرفی شده است اما در این پژوهش به بررسی کیفیت زندگی بر مبنای شاخص های مکانی توجه شده است. این مطالعه این شکاف را برای شهر تبریز با ارزیابی الگوهای فضایی کیفیت زندگی در محلات مختلف از طریق ادغام نوآورانه تکنیک چندمعیاره تاپسیس-دانپ با تحلیل خودهمبستگی فضایی Moran's I ، مرتفع می سازد. بر این اساس، شاخصی ترکیبی با استفاده از 15 شاخص محیط ساخته شده، اجتماعی- اقتصادی و زیست محیطی نظیر فضای سبز، آموزش، بهداشت و کیفیت هوا ساخته شد. رتبه بندی و وزن دهی TOPSIS-DANP با لحاظ نظرات کارشناسان انجام گرفت که بر اساس آن، شاخص های سرانه تسهیلات و تجهیزات شهری (0851/0) و کاربری اراضی بهداشتی سرانه (0842/0) دارای بیشترین ارزش و فاصله از گسل (0426/0) و تراکم ساختمانی (0401/0) دارای کمترین وزن هستند. افزون بر این، با استفاده از آزمون Moran's I، خوشه بندی آماری معنادار نمرات کیفیت زندگی شناسایی شد که نشانگر وجود نابرابری های درون شهری قابل توجهی از نظر دسترسی به خدمات، زیرساخت ها و کیفیت محیط زیست بین محلات است. تحلیل های به دست آمده مناطق با امتیاز های بالایا پایین را مشخص کرده است و مداخلات سیاستی در جهت بهبود کیفیت زندگی را آشکار ساخته است. در نهایت، یافته های این مقاله نشان می دهد که رویکرد تحلیل فضایی یکپارچه، بینش جامعی از الگوهای کیفیت زندگی در سطح محلات تبریز ارائه می دهد. بر این مبنا، مناطق فاقد فضای سبز و محیط زیست سالم به عنوان مهمترین اولویت ارتقای استاندارد پایدار زندگی شهری شناسایی شدند.متن
Analysis of the spatial pattern of urban quality of life in Tabriz city using TOPSIS-DANP
Assessing the quality of urban life is crucial for city planning, but there is a spatial information gap in detailed spatial analyses of urban areas. For this purpose, quality of life has always been introduced with social and economic dimensions, but in this study, attention has been paid to examining quality of life based on spatial indicators. This study bridges this gap for the city of Tabriz by assessing spatial patterns of quality of life in different neighborhoods through an innovative integration of the multi-criteria TOPSIS-DANP technique with Moran's I spatial autocorrelation analysis. Accordingly, a composite index was constructed using ۱۵ built environment, socio-economic and environmental indicators such as green space, education, health and air quality. TOPSIS-DANP ranking and weighting were carried out taking into account the opinions of experts, based on which the indicators of per capita urban facilities and equipment (۰.۰۸۵۱) and per capita sanitary land use (۰.۰۸۴۲) have the highest value and distance from fault (۰.۰۴۲۶) and building density (۰.۰۴۰۱) have the lowest weight. In addition, using Moran's I test, statistically significant clustering of quality of life scores was identified, indicating the existence of significant intra-urban inequalities in terms of access to services, infrastructure, and environmental quality between neighborhoods. The resulting analyses identified areas with high and low scores and revealed policy interventions to improve quality of life. Finally, the findings of this paper indicate that the integrated spatial analysis approach provides a comprehensive insight into quality of life patterns at the neighborhood level of Tabriz. On this basis, areas lacking green space and a healthy environment were identified as the most important priority for improving the sustainable standard of urban life.
تبلیغات
