شناسایی و اولویت بندی نواحی مستعد تولیدات کشاورزی در قلمروهای عشایری (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
مقدمه: روابط و مناسبات بین سکونتگاه ها و بویژه بین شهر و روستا که خود را عمدتا به شکل جریان های جمعیت، کالا، سرمایه، عقاید، اطلاعات و نوآوری نشان می دهد، پدیده ای فضایی – مکانی و جغرافیایی بوده و شناخت، تبیین و کشف قانونمندی های کلی حاکم برآن، در چهارچوب روابط متقابل انسان و محیط موضوعی جغرافیایی بوده و از اهمیت نظری و کاربردی ویژه برخودار است. هدف پژوهش: هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی و اولویت بندی نواحی مستعد تولیدات کشاورزی در قلمروهای عشایری است که به صورت مطالعه موردی در استان کردستان انجام شده است. روش شناسی تحقیق: مطالعه حاضر به لحاظ هدف، یک پژوهش کاربردی است و از نظر ماهیت و روش، در آن از ترکیبی از روش های توصیفی تحلیلی، پیمایشی و همبستگی استفاده شده است. برای تجزیه و تحلیل داده های گردآوری شده از ترکیبی از تکنیک ها و ابزارهای مختلف (مدل تاپسیس، میانگین وزنی، تکنیک تحلیل خوشه ای، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و ضریب همبستگی پیرسون (نرم افزار SPSS)) استفاده شده است. قلمروجغرافیایی پژوهش: استان کردستان که شامل ده شهرستان است، قلمرو جغرافیایی مطالعه حاضر است. یافته ها و بحث: یافته ها نشان داد از نظر ظرفیت تولیدات کشاورزی، سه شهرستان سقز، دیواندره و بیجار به ترتیب با ضرایب 160/0، 149/0 و 162/0، رتبه های اول تا سوم و سه شهرستان سروآباد، بانه و سنندج به ترتیب با ضرایب 007/0، 038/0 و 052/0، آخرین رتبه ها را به خود اختصاص داده اند. نتایج تکنیک تحلیل خوشه ای و توزیع فضایی نشان داد شهرستان های شمالی استان (به استثنای شهرستان بانه) نسبت به شهرستان های نیمه جنوبی، دارای ظرفیت تولیدات کشاورزی بیشتری هستند. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد میان متغیرهای مساحت کل، مساحت کل اراضی (زراعی و باغی)، مساحت کل اراضی (زراعی) و مساحت مراتع، با متغیر وابسته پژوهش ارتباط آماری مثبت و معنی داری وجود دارد. میزان همبستگی متغیرهای مذکور با ظرفیت تولیدات کشاورزی شهرستان های استان کردستان به ترتیب 778/0، 673/0، 676/0 و 782/0، بوده است. نتایج: در راستای احداث صنایع تبدیلی و تکمیلی و فراوری تولیدات کشاورزی، می توان از ظرفیت نواحی مستعد تولیدات کشاورزی استفاده نمود. همچنین جلوگیری از تغییر کاربری اراضی زراعی و مراتع، باید در اولویت برنامه ریزی های توسعه کشاورزی استان کردستان قرار گیرد.Identifying and prioritizing areas susceptible to agricultural production in nomadic territories
Introduction: The agricultural sector and its sub-sectors, especially animal husbandry and agriculture, play a key role in ensuring food security in various regions. Therefore, identifying and prioritizing areas susceptible to agricultural production in order to revise existing policies and plans and formulate agricultural development strategies in the future can play a significant role in ensuring food security. Kurdistan Province is one of the geographical spaces that, due to its moderate climate, abundant surface water resources, dense and dense pastures and vegetation, etc., in addition to semi-nomads within the province, is the place of settlement of nomads from provinces such as Kermanshah, Ilam, and Lorestan, especially in spring and summer. Purpose of the research: The main objective of this research is to identify and prioritize areas susceptible to agricultural production in nomadic territories, which was conducted as a case study in Kurdistan Province. Methodology: The present study is applied research in terms of its purpose and in terms of its nature and method, it uses a combination of descriptive-analytical, survey, and correlational methods. A combination of different techniques and tools (TOPSIS model, weighted average, cluster analysis technique, geographic information system (GIS), and Pearson correlation coefficient (SPSS software)) were used to analyze the collected data. Geographical area of research: Kurdistan Province, which includes ten counties, is the geographical scope of the present study. Results and discussion: The findings showed that in terms of agricultural production capacity, the three counties of Saqqez, Divandarreh and Bijar, with coefficients of 0.160, 0.149 and 0.162, respectively, ranked first to third, and the three counties of Sarvabad, Baneh and Sanandaj, with coefficients of 0.007, 0.038 and 0.052, respectively, ranked last. The results of the cluster analysis technique and spatial distribution showed that the northern counties of the province (with the exception of Baneh County) have a higher agricultural production capacity than the southern half of the county. The results of the Pearson correlation coefficient showed that there is a positive and significant statistical relationship between the variables of total area, total area of land (agricultural and horticultural), total area of land (agricultural) and rangeland area with the dependent variable of the research. The correlation of the aforementioned variables with the agricultural production capacity of the counties of Kurdistan province was 0.778, 0.673, 0.676, and 0.782, respectively. Conclusion: In order to establish transformation and complementary industries and process agricultural products, the capacity of areas prone to agricultural production can be used. Also, preventing the change in the use of agricultural lands and pastures should be a priority in the agricultural development planning of Kurdistan Province.
تبلیغات
