واکاوی الگوهای همدیدی پر تکرار در ایجاد ترسالی های شدید شمال ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
در این پژوهش به شناسایی و معرفی الگوهای همدیدی غالب در ترسالی های شدید شمال ایران پرداخته شد. در این راستا از داده های بارش روزانه ایستگاه های منتخب منطقه شمال ایران (استان های گیلان، مازندران و گلستان) در یک دوره آماری 33 ساله و منطبق با سه چرخه خورشیدی (22، 23 و 24) از سازمان هواشناسی کشور دریافت شد. بر اساس میانگین سالانه ی بارش و شاخص SPI و با استفاده از نرم افزار DIP ،ترسالی های شدید، که در آنها حداقل در نیمی از ایستگاه ها درگیر ترسالی باشند، استخراج گردید. پس از شناسایی ترسالی های شدید، داده های جوی برای روزهای بارشی سنگین و ابرسنگین مشتمل بر داده های مؤلفه سرعت باد مداری و نصف النهاری، نم ویژه و امگای ترازهای 1000 تا 500 هکتوپاسکال از تارنمای NCEP/NCAR و ECMWF اخذ گردید. سپس با استفاده از روش تحلیل عاملی و بررسی های مکرر چشمی، پرتکرارترین الگوها برای تحلیل همدیدی انتخاب شدند. نتایج پژوهش نشان داد که واچرخند مهاجر، کم فشار سودان/ واچرخند مهاجر، واچرخند افریقا، ورتکس، ورتکس/واچرخند مهاجر، واچرخند سیبری/ واچرخند مهاجر، کم فشار سودان/ چرخند مدیترانه، مونسون، مونسون/ واچرخند مهاجر و کم فشار سودان/ورتکس، الگوهای همدیدی غالب در روزهای بارشی سنگین در منطقه شمال ایران هستند؛ در بین الگوهای ذکر شده، الگوهای واچرخند مهاجر و کم فشار سودان/ واچرخند مهاجر، از مناسب ترین الگوها برای بارش های ابر سنگین در این منطقه می باشند. در بیشتر الگوهای همدیدی غالب در روزهای بارشی سنگین در منطقه شمال ایران، منبع رطوبتی در ترازهای زیرین و میانی وردسپهر، اغلب دریای خزر و در ترازهای بالاتر از منطقه همگرایی سرچشمه گرفته و از طریق جریانات جلوی ناوه به منطقه شمال ایران فرارفت شده است. همچنین موقعیت جریان های جتی جنب حاره در اغلب روزهای بارشی فوق سنگین در طول 30 تا 60 درجه شرقی و با گرایشی نصف النهاری قرار داشتند و بهترین و مناسب ترین موقعیت استقرار هسته ی مرکزی جت برای تشدید ناپایداری ها در منطقه شمال ایران، محدوده ی شمال عراق تا استان آذربایجان شرقی و اردبیل می باشند.Analysis of synoptic patterns and the position of the Subtropical Jet in severe wet year in the northern of Iran
The jet stream, which typically forms in the upper levels of the troposphere, plays a crucial role in guiding the movement of rain-producing systems. This study identified and introduced the dominant synoptic patterns associated with severe wet year in the northern of Iran. Then, Daily precipitation data from selected stations the northern region of Iran, (the provinces of Guilan, Mazandaran, and Golestan), has been collected in a 33-year period corresponding to three solar cycles (22, 23 and 24). Based on the annual average precipitation and SPI index, and using DIP software, severe wet years were extracted. After identifying wet years, atmospheric data for heavy and super heavy precipitation days, including data on orbital and meridional wind speed components, specific humidity, and omega levels of 1000 to 500 hpa, were obtained from the NCEP/NCAR and ECMWF websites. Then, using factor analysis and repeated visual inspections, the most frequent patterns were selected for synoptic analysis. results of the study showed that migratory high, Sudanese low pressure/migratory high, African high, vortex, vortex/migratory high, Siberian high /migratory high, Sudanese low pressure/Mediterranean cyclone, monsoon, monsoon/migratory high, and Sudanese low pressure/vortex are the dominant synoptic patterns on days of heavy rainfall in the northern region of Iran. results of the study showed that Migrant High is the dominant synoptic pattern on heavy rainfall in the northern of Iran. On heavy rainfall days in northern Iran. it show that the moisture source at lower and middle levels of the troposphere primarily comes from the Caspian Sea. At higher levels, moisture originates from the convergence zone and is transported to northern Iran. the best and most suitable location of the central core of the jet to intensify instabilities in the northern region of Iran, is the northern region of Iraq to East Azerbaijan province
تبلیغات
