دیالکتیک اخلاق قهرمانی و زندگی روزمره از انتظار تا انقلاب مطالعه موردی جهان ذهنی و عینی قهرمانان سینمایی 1335-1357 شمسی در ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
این مقاله با تکیه بر روش نشانه شناسی ساختاری، به بررسی سیر تحول اخلاق قهرمانی در سینمای ایران طی سال های ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۷ می پردازد. تحلیل تطبیقی پنج فیلم منتخب (لات جوانمرد، گنج قارون، قیصر، گوزن ها و سفر سنگ) نشان می دهد که الگوی قهرمان از کنش فردی مبتنی بر مرام و افتخار شخصی و قهرمانی جبرگرا به کنش جمعی مبتنی بر مشارکت و مقاومت ساختاری و قهرمانیِ کنشگرا و انقلابی، دگرگون شده است. این تحول نه صرفاً تغییر در شخصیت پردازی، بلکه بازتابی از تحولات عینی جامعه و جابه جایی گفتمان های مسلط و حاشیه ای است. در این تحلیل، نظریه فانتزی در روان کاوی لکان، مفهوم قهرمان جمعی در اندیشه گئورگ لوکاچ، و جامعه شناسی کنش در خوانش ژان دووینو به کار گرفته شده اند تا نشان داده شود که سینمای پیشاانقلابی ایران، به مثابه بازتاب و بازآفرینی فانتزی های جمعی، نقش مهمی در شکل دهی به تخیل اخلاقی و سیاسی تماشاگر ایفا کرده است .The Dialectics of Heroic Ethics and Everyday Life: From Expectation to Revolution A Case Study of the Subjective and Objective Worlds of Cinematic Heroes in Iran, 1956–1978
This article, drawing on a structural semiotic approach, examines the evolution of heroic ethics in Iranian cinema between 1956 and 1978. A comparative analysis of five selected films (Lat-e Javanard [1] , Ganj-e Qarun, Qeysar, Gavaznha [2] , and Safar-e Sang [3] ) demonstrates that the pattern of heroism transformed from individual action based on personal honor and deterministic heroism to collective action grounded in participation, structural resistance, and agentic, revolutionary heroism. This transformation represents not merely a shift in character portrayal but reflects objective societal changes and the displacement of dominant and marginal discourses. In this analysis, Lacanian psychoanalytic theory of fantasy, Georg Lukács’s concept of the collective hero, and Jean Duvignaud’s sociology of action are employed to show that pre-revolutionary Iranian cinema, as a reflection and recreation of collective fantasies, played a significant role in shaping the moral and political imagination of its spectators.
تبلیغات
