گونه شناسی نظام فکری و عملی بی بی مریم بختیاری در مواجهه با علل عقب ماندگی جامعه ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
بررسی اندیشه و عملکرد بی بی مریم بختیاری به عنوان یکی از زنان مبارز وطن پرست و مشروطه خواه و به عنوان یکی از پیشگامان خاطره نویسی با خاستگاه ایلی در عصر قاجار حائز اهمیت است. گفتمان فکری بی بی مریم در کتاب خاطراتش حول دو مسئله یا دو محور استقرار یافته است، یکی افشاگری و مخالفت بر ضد استبداد حکومت قاجار و دفاع از آزادی و دیگری تشریح عقب ماندگی های ایران و بختیاری و بررسی علل و عوامل آن است. به همین دلیل در کتاب خاطراتش بارهاوبارها از لزوم و ضرورت نوگرایی و ترقی در ایران سخن گفته، آزادی را ستوده و به تقبیح استبداد قاجاری پرداخته است. بی بی مریم نه تنها با زبانی تند و شجاعانه از بی اطلاعی، بی قانونی، وحشیگری و نحوه اداره کشور و رسم و رسومی که باعث «وابستگی» و «بدبختی» ایران شده انتقاد کرده است؛ بلکه به صورت عملی نیز به مبارزه و مخالفت با عوامل اصلی این عقب ماندگی، یعنی «استبداد» و «خونریزی» سلطنت قاجار و «استعمار» روس و انگلیس به عنوان دو قدرت مهم استعماری آن روزگار اقدام نموده است. بنحوی که در واقعه فتح تهران بی بی مریم خود شخصاً تفنگ به دست گرفت و با قزاق ها جنگید. در دروان جنگ جهانی اول نیز به دنبال فتاوی علماء و تصمیم آزادیخواهان برای دفاع از ایران به صف مخالفان روس و انگلیس پیوست. لذا این مقاله تلاش دارد سیمای فکری و همچنین نحوه رویارویی عملی بی بی مریم با علل عقب ماندگی و کهنه گرایی و ارتجاع ایران را به شیوه تحقیقات تاریخی با کمک منابع تاریخی و مطالعات کتابخانه ای، علی-الخصوص با تکیه بر کتاب خاطرات سردار بی بی مریم بختیاری استخراج و توصیف و تحلیل نماید.Typology of Bibi Maryam Bakhtiari’s Intellectual and Practical System in Confronting the Causes of Iran’s Societal Backwardness
The study of the thoughts and actions of Bibi Maryam Bakhtiari, one of the patriotic and constitutionalist women and a pioneer in tribal-based memoir writing during the Qajar era, is of significant importance. Bibi Maryam’s intellectual discourse in her memoir revolves around two main axes: first, exposing and opposing the despotism of the Qajar government and defending freedom; second, analyzing the backwardness of Iran and the Bakhtiari region and examining its causes and factors. Accordingly, her memoir repeatedly emphasizes the necessity of modernization and progress in Iran, praises freedom, and condemns Qajar despotism. Bibi Maryam not only critiqued, in a bold and assertive language, the ignorance, lawlessness, brutality, mismanagement of the state, and customs that had caused Iran’s dependence and misfortune, but she also actively resisted the main causes of this backwardness: the despotism and bloodshed of the Qajar monarchy and the colonial ambitions of Russia and Britain, the two major colonial powers of the time. During the event of the capture of Tehran, Bibi Maryam personally took up arms and fought against the Cossacks. In World War I, following the fatwas of scholars and the decisions of freedom-seekers to defend Iran, she joined the opposition against Russia and Britain. Therefore, this article seeks to extract, describe, and analyze Bibi Maryam’s intellectual perspective and her practical confrontation with the causes of Iran’s backwardness and traditionalism through historical research methods, relying on historical sources and library studies, with particular emphasis on the memoirs of Sardar Bibi Maryam Bakhtiari.
تبلیغات
