حاکمیت شرکتی

هدف: در محیط های رقابتی بازار، شرکت ها با فشارهای متعددی برای نوآوری و بهبود کارایی به منظور حفظ موقعیت خود مواجه هستند. حاکمیت شرکتی موثر، با سازوکارهایی مانند هیئت مدیره قوی، ساختار مالکیت مناسب و رعایت مقررات، نقش حیاتی در هدایت تصمیمات مدیریتی به سمت بهینه سازی سرمایه گذاری ها ایفا می کند. این پژوهش به بررسی نقش تعدیلی حاکمیت شرکتی بر رابطه بین رقابت در بازار محصول و کارایی سرمایه گذاری با تاکید ویژه بر پدیده های سرمایه گذاری بیش از حد و کمتر از حد می پردازد. روش: جامعه آماری این پژوهش کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس در دوره زمانی 1395 الی 1402 بود. نمونه آماری به روش حذف سیستماتیک به تعداد 150 شرکت انتخاب شد. روش پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ شیوه ی گردآوری داده ها از نوع پس رویدادی بوده است. تحلیل داده ها با استفاده از تکنیک داده های پانل و رگرسیون لوجیت انجام شد. یافته ها: نتایج تحقیق نشان داد، رقابت بازار محصول با کارایی سرمایه گذاری ارتباط مثبت و معناداری داشته است، همچنین در خصوص مولفه های بیش سرمایه گذاری و کم سرمایه گذاری مشخص گردید، رقابت بازار محصول با بیش سرمایه گذاری ارتباط مثبت و با کم سرمایه گذاری ارتباط منفی معناداری داشته است. در بررسی نقش تعدیلی حاکمیت شرکتی (تمرکز مالکیت) مشخص گردید، حاکمیت شرکتی منجر به تعدیل روابط بین رقابت بازار محصول و کارایی سرمایه گذاری می شود. نتیجه گیری: نتایچ گویای این بود که حاکمیت شرکتی منجر به تقویت ارتباط مثبت بین رقابت بازار محصول و کارایی سرمایه گذاری می شود.

هدف: هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیرگذاری حاکمیت شرکتی و ریسک عملیاتی بر اجتناب شرکت ها از پرداخت مالیات و واکنش قیمت سهام در بازار سرمایه ایران می باشد. روش: جامعه آماری پژوهش شرکت های پذیرفته شده در بازارسرمایه ایران طی دوره مالی 1395 تا 1402 بوده است. روش نمونه گیری مورداستفاده در این تحقیق غربالگری بوده که شرکت هایی که واجد شرایط مدنظر نبوده حذف شده و در نهایت تعداد 129 شرکت وارد نمونه نهایی شده اند. روش تحقیق مورداستفاده در این تحقیق برای جمع آوری اطلاعات کتابخانه ای و همچنین استفاده از پایگاه داده های سازمان بورس بوده و به صورت پس رویدادی داده مورد بررسی قرار گرفتند. روش رگرسیونی مورد استفاده چند متغیره بوده و ساختار داده های مورد استفاده نیز به صورت پانل بوده و برای اجرای رگرسیون مفروضات رگرسیون مورد بررسی قرار گرفته است. در راستای بررسی این موضوع، دو فرضیه طراحی شده است و برای آزمون فرضیه ها از الگوهای رگرسیون چند متغیره مبتنی بر داده های ترکیبی و روش اثرات ثابت استفاده شده است. یافته ها: نتایج حاصل از آزمون فرضیه های پژوهش به روش داده های تابلویی نشان داد که حاکمیت شرکتی بر رابطه اجتناب شرکت ها از پرداخت مالیات و واکنش قیمت سهام تأثیر معنادار و مثبتی دارد، اما ریسک عملیاتی بر رابطه اجتناب شرکت ها از پرداخت مالیات و واکنش قیمت سهام تأثیر معناداری ندارد. نتیجه گیری: با توجه به اینکه اجتناب مالیاتی سهام داران را منتفع می سازد و این مهم به طور مثبت با افزایش عایدی سهام داران در ارتباط است، یک تضاد منافع بین اهداف مدیران در شرکت ها و کسب درآمد دولت ها از طریق مالیات وجود دارد. در واقع مدیران حتی با افزایش کیفیت حاکمیت شرکتی باز هم دست به اجتناب مالیاتی خواهند زد و شاید کیفیت حاکمیت شرکتی تأثیری بر اجتناب مالیاتی به عنوان یک اقدام کارا جهت کاهش مالیات نداشته باشد.

هدف از اجرای این پژوهش، استفاده از رویکرد فراتحلیل به منظور ترکیب، یکپارچه سازی و حذف ناسازگاری ها در پژوهش های صورت گرفته در زمینه بررسی تأثیر ویژگی های هیئت مدیره از معیارهای حاکمیت شرکتی بر مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت است. در این پژوهش از رویکرد لیپسی و ویلسون (2001) و همچنین آزمون Q کوکران برای 59 پژوهش شامل 12 پژوهش داخلی طی سال های 1385 تا 1400 و 47 پژوهش خارجی طی سال های 2002 تا 2021 استفاده شده است. در این پژوهش ها مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت به عنوان متغیر وابسته و ویژگی های هیئت مدیره متغیر مستقل عنوان شده بودند. نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که بین استقلال هیئت مدیره، حضور زنان در هیئت مدیره، مدرک تحصیلی مدیران، کمیته مسئولیت پذیری اجتماعی، اندازه هیئت مدیره، حضور مدیران خارجی در هیئت مدیره، مدیریت چندگانه و دوره تصدی هیئت مدیره با مسئولیت پذیری اجتماعی رابطه مثبتی برقرار است. بین دوگانگی مسئولیت مدیرعامل و مسئولیت پذیری اجتماعی رابطه منفی برقرار است. این پژوهش با بررسی سازوکارهای حاکمیت شرکتی به قانون گذاران و متولیان حرفه و سرمایه گذران و شرکت ها کمک می نماید تا توجه بیشتری به معیارهای اثرگذار حاکمیت شرکتی از جمله ویژگی های هیئت مدیره و فاکتورهای تأثیرگذار در انتخاب مدیران جهت کنترل و نظارت بر عملکرد شرکت داشته باشند تا منجر به بهبود فعالیت های مسئولیت پذیری اجتماعی و حداکثرسازی منافع سهامداران گردد.

در سال های اخیر، حاکمیت شرکتی به عنوان ابزاری کلیدی برای ارتقای شفافیت، پاسخگویی و پایداری در نظام بانکی، به ویژه در چارچوب بانکداری اجتماعی، اهمیت فزاینده ای یافته است. هدف این پژوهش، شناسایی مؤلفه ها، چالش ها و راهبردهای حاکمیت شرکتی در نظام بانکداری اجتماعی ایران است. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته و روش توصیفی-اکتشافی انجام شده است. نتایج نشان داد که چالش های اصلی حاکمیت شرکتی در سه بُعد نهادی و ساختاری (مانند دخالت های بیرونی دولت و نبود استقلال واحدهای کنترلی)، مالکیتی (نظیر عدم شفافیت در روابط با شرکت های تابعه) و نظارتی (از جمله ضعف نظارت های قانونی و داخلی) طبقه بندی می شوند. همچنین، در حوزه بانکداری اجتماعی، محدودیت های ناشی از تحریم ها، ضعف ساختار بانک مرکزی و تأمین مالی بانک محور از مهم ترین چالش ها محسوب می شوند. در بخش راهبردها، پیشنهاداتی همچون تخصیص نیروی انسانی متخصص، راه اندازی کانون های همیاری اجتماعی، استقرار اقتصاد هوشمند و بانکداری دیجیتال، و تقویت نظارت های هوشمند مطرح شده اند. در این پژوهش، ابعاد مختلف حاکمیت شرکتی در بانک های ایران با توجه به مؤلفه های مختلف مورد بررسی قرار گرفته است. این ابعاد شامل قوانین و مقررات، هیئت مدیره، هیئت عامل، کمیته های هیئت مدیره، افشا و شفافیت، حاکمیت شرکتی در ساختارهای گروهی و تضاد منافع، ارتباط با ذی نفعان، انضباط مالی و رویه های اخلاقی است .این مؤلفه ها همگی در جهت ارتقای حاکمیت شرکتی و کاهش ریسک های مالی و اعتباری در بانک های ایران عمل می کنند. یافته های این پژوهش می تواند به سیاست گذاران و مدیران بانکی در تدوین سیاست های مؤثرتر و پاسخگوتر در حوزه حاکمیت شرکتی و توسعه بانکداری اجتماعی کمک کند.