عصب حکمرانی

  از حدود سال ۲۰۱۰ میلادی دولت های مختلف به پیش گامی انگلستان، به ادغام دانش مغز در فرایند حکمرانی مبادرت ورزیدند و ساختارهای سازمانی ویژه ای را در بدنه دولت متولی تصمیم سازی مبتنی بر علوم شناختی کردند. با این حال در ایران، ضمن  کاربست فزاینده اصطلاح «حکمرانی شناختی» نهادینه سازی برای اجرای آن صورت نگرفته است. یکی از حلقه های مفقوده تبیین این مفهوم توجه به سایر ابعاد ذاتی دولت ها از جمله فرهنگ سیاسی منحصربه فرد آن هاست که در فرایند حکمرانی بازتاب می یابد. پرسش اصلی این است که فرهنگ سیاسی دولت ها چگونه بر شکل گیری ساختار سازمانی حکمرانی شناختی آن ها تأثیر گذاشته است؟ این مقاله در قالب یک پژوهش کیفی با رویکرد موردکاوی تطبیقی، تجربه سه کشور انگلستان، آلمان و هلند را در زمینه حکمرانی شناختی با یکدیگر مقایسه می کند. فرض ابتدای مقاله این است که فرهنگ سیاسی کشورها در برساخته شدن مدل های متفاوت حکمرانی شناختی آن ها تأثیر گذاشته است. یافته های مقاله نشان می دهد که در آلمان فرهنگ سیاسی تمرکزگرا و اجماع محور منجر به شکل گیری نوعی حکمرانی شناختی متمرکز شده است. در مقابل فرهنگ سیاسی پولدری در هلند به شکل گیری مدل شبکه ای در حکمرانی شناختی انجامیده است و سنت های دموکراتیک و پارلمانی انگلستان در قالب نوعی حکمرانی شناختی غیرمتمرکز پدیدار گشته که به تدریج به سمت مدل شبکه ای پیش می رود. نتایج حاصل از این مقاله بیانگر لزوم توجه به فرهنگ سیاسی منحصربه فرد کشور جمهوری اسلامی ایران در طراحی هرگونه ساختار سازمانی برای حکمرانی این کشور است. 

هدف: حاکمیت شرکتی نقش بسزائی در تامین منافع سهامداران و سایر ذینفعان دارد. در همین راستا، عصب حکمرانی با به کارگیری علوم مختلف تلاش دارد به شرکت ها در موفقیت سازمانی و تامین منافع تمامی ذینفعان کمک کند. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی نقش عصب حکمرانی به عنوان نقطه تلاقی علوم اعصاب و حاکمیت شرکتی است.  روش: به لحاظ روش، پژوهش حاضر توصیفی-همبستگی و از نوع مدل یابی معادلات ساختاری است. جامعه آماری شامل مدیران شرکت های تولیدی، و حجم نمونه آماری 171 نفر بود. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه و به روش نمونه گیری گلوله برفی گردآوری شد. تجزیه تحلیل داده ها با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد.  یافته ها: بنابر نتایج پژوهش هر چهار متغیر مستقل (عصب حسابداری، عصب اقتصادی، عصب اخلاقی و طبیعت انسانی) بر عصب حکمرانی اثرگذار بودند. بدین معنا که عصب حسابداری نقش مهمی در تصمیم گیری های اقتصادی مدیران دارد. عصب اقتصادی کمک می کند تا مدیران بتوانند از منابع کمیاب استفاده بهینه و حداکثری کنند. عصب اخلاقی نقش بسزائی در تبیین تصمیمات اخلاقی مدیران دارد. شناخت و درک صحیح طبیعت انسانی می تواند مانع بروز رفتارهای غیراخلاقی و سوء مدیریتی شود. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد عصب حکمرانی با ارائه دیدگاه های جدید و کارآمد می تواند باعث بهبود رویه های حاکمیت شرکتی و قضاوت های تجاری شود. درمجموع مطالعه مغز انسان و عوامل موثر بر آن می تواند نقش بسزایی در درک بهتر فرآیندهای تصمیم گیری سازمانی ایفا کند.