مسکن شایسته

دستیابی به مسکن شایسته حق هر فرد است و همه کشورها آن را در دستور کار قرار داده اند. در ایران علی رغم تأکید بر مسکن شایسته در اصل ۳۱ قانون اساسی اما همچنان حق به مسکن شایسته در عمل تحقق نیافته است. ازاین رو پژوهش حاضر به دنبال توسعه یک الگو برای دستیابی به حق به مسکن شایسته است. پژوهش بر مبنای یک روش کیفی هدایت شده است. از روش مدل سازی ساختاری تفسیری برای ارائه الگوی حق به مسکن شایسته و از تحلیل میک مک نیز برای خوشه بندی عوامل استفاده شده است. روش نمونه گیری هدفمند بوده و جامعه آماری نیز متخصصان مسکن هستند. یافته ها نشان می دهند که عواملی نظیر 1) همگامی با ایدیولوژی و باورهای حاکم بر جامعه؛ 2) مناسبات مربوط به ساختار حکمروایی؛ 3) مناسبات مربوط به ساختار اجتماعی؛ 4) بهبود امنیت تصرف؛ 5) عدالت در تصرف؛ و 6) مقتضیات محلی بیشترین تأثیر را در تحقق حق به مسکن شایسته دارند. یافته های این پژوهش متولیان مسکن را نسبت به نحوه سیاستگذاری خود اگاه می کند و به آن ها متذکر می شود که باید در رویه خود تجدید نظر کنند. آنان به جای سیاستگذاری متمرکز باید به سیاستگذاری محلی (استانی سازی سیاست مسکن) روی آورند.

بارشد جمعیت شهرها و نیاز به مساکن جدید، آینده پژوهی ازجمله گفتمان های جدید با رویکرد مشارکتی است که در تلفیق با برنامه ریزی مسکن شهری دیدگاه های نوینی را دراین حوزه ایجاد می کند. پژوهش حاضر با هدف برنامه ریزی راهبردی مسکن در شهر خرم آباد بر مبنای سناریونویسی با شناسایی عوامل کلیدی و استراتژیک تاثیرگذار بر برنامه ریزی مسکن شهر و تهیه سناریوهای وضعیت آینده مسکن شهر خرم آباد انجام شده است. این پژوهش ازلحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت توصیفی- تحلیلی است. از نظر روش شناسی نیز، با استفاده از علم آینده پژوهی و مبتنی بر شیوه راهبردی با تحلیل های استراتژیک است. تعداد 30 نفر از خبرگان برنامه ریزی شهری و مسکن شهر خرم آباد که با روش گلوله برفی انتخاب شده اند درآن مشارکت داشته اند. پس از شناسایی مجموعه پیشران های اثرگذار در برنامه ریزی راهبردی مسکن شهر خرم آباد، این محرک ها براساس روش تحلیل اثرات متقاطع بررسی شدند، که 6 سناریو با حالت های خوش بینانه، مطلوب، ادامه وضع موجود، واقع بینانه، بدبینانه و بحرانی بدست آمد. درنتیجه سناریوهای پیشنهادی عبارتند از: ایجاد انگیزه جهت سرمایه گذاری در بافت فرسوده، افزایش تراکم در مناطق قابلیت دار، بهسازی و نوسازی مساکن واقع در بافت های تاریخی، توسعه مسکن با حمایت دولت، استفاده از اراضی بایر قابل برنامه ریزی، کنترل نوسانات شدید در بخش مسکن، افزایش درآمد سرانه شهروندان.

شاخص های مسکن ابزار مناسبی جهت سنجش معیارها و سیاست های بخش مسکن و برنامه ریزی جهت تأمین مسکن شایسته است، با رشد جمعیت شهرها نیاز به مساکن جدید بیش از پیش احساس می شود. همچنین میزان دستیابی به وضعیت مطلوب مسکن چه در نواحی شهری چه در نواحی روستایی به عنوان یکی از شاخصهای توسعه اقتصادی- اجتماعی در کشورهای جهان محسوب می شود. هدف این پژوهش مشخص نمودن وضعیت مسکن مناسب در شهر خرم آباد با استفاده از آمار و اطلاعات پایه و بر اساس شاخص های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، کالبدی و زیست محیطی مسکن شهر خرم آباد می باشد. روش پژوهش در این مقاله بر اساس هدف کاربردی است که به روش توصیفی، تحلیلی-کمی انجام شده است. شیوه های جمع آوری اطلاعات به صورت ترکیبی است. ابتدا مفاهیم مرتبط با موضوع بررسی و ارائه و سپس داده های آماری مرتبط با شهر خرم آباد با استفاده از پایگاه های داده، جمع آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. در تنظیم پرسشنامه ساکنان شهر با استفاده از فرمول کوکران و با توجه به جمعیت شهر خرم آباد (390571 نفر) با سطح خطای5 درصد 348 پرسش نامه در درگاه اینترنتی پرسال تکمیل شد. نتایج حاصل نشان می دهد که با کمبود 20157واحد مسکونی در شهر خرم آباد مواجه هستیم و با توجه به پایین بودن سطح شاخص های اقتصادی، کالبدی شهر از لحاظ برخورداری از شاخص های مسکن شایسته در وضعیت نسبتاً نامطلوبی قرار دارد.