مطالعات روان شناسی ورزشی

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین روایی و پایایی نسخه فارسی پرسش نامه کارکردهای یادگیری مشاهده ای در ورزشکاران بود. مواد و روش ها: بدین منظور، 222 ورزشکار نخبه و 165 ورزشکار مبتدی پرسش نامه را تکمیل کردند. پس از تأیید صحت ترجمه و روایی صوری، به منظور تأیید روایی سازه، تحلیل عاملی تأییدی مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری و با روش حداکثر درست نمایی به کار گرفته شد. یافته ها: نتایج نرم افزار ایموس نشان داد همه گویه ها دارای بارعاملی قابل قبول و معنادار با عامل مرتبط خود در مدل اندازه گیری هستند و بر اساس شاخص های برازش مختلف، مدل اندازه گیری دارای برازش مناسب است. ضریب آلفای کرونباخ و همبستگی درون طبقه ای با نرم افزار SPSS تحلیل شد. ضریب آلفای کرونباخ کل برای همه ورزشکاران برابر با 0.88است. این ضریب برای خرده آزمون روان شناختی (عملکردی)، 0.82، مهارتی، 0.08و استراتژی برابر با 0.72 است. ضریب همبستگی درون طبقه ای حاصل از بازآزمایی 61 ورزشکار در خرده آزمون روان شناختی (عملکردی) 76/0، خرده آزمون مهارتی 0.73 و برای خرده آزمون راهبردی 0.72بود که حاکی از مقادیر قابل قبول همسانی درونی و پایایی زمانی است. بنابراین نسخه فارسی پرسش نامه کارکردهای یادگیری مشاهده ای با سه خرده آزمون (عملکردی یا روان شناختی، مهارت و استراتژی) با 17 گویه مورد تأیید قرار گرفت. نتیجه گیری: به نظر می رسد ورزشکاران مبتدی و نخبه از الگودهی و یادگیری مشاهده ای برای کسب مهارت های روان شناختی، مهارت های ورزشی و یادگیری راهبردها و تاکتیک های بازی استفاده می کنند. بر این اساس می توان از این پرسش نامه، جهت ارزیابی میزان استفاده ورزشکاران از یادگیری مشاهده ای در رشته های ورزشی مختلف بهره برد.

تصویرسازی را می توان استفاده از تمام حواس برای بازآفرینی یا ساخت یک تجربه در ذهن تعریف کرد. این پژوهش با هدف تاثیر تصویرسازی ذهنی و تمرین بدنی بر تکلیف پیگردی کودکان با اختلال هماهنگی رشدی صورت گرفت. شرکت کنندگان 30 دانش آموز دختر با اختلال هماهنگی رشدی (با میانگین سنی 84/0 ± 22/8 ) بودند که به طور تصادفی در 3 گروه تصویرسازی ذهنی، تمرین بدنی و گروه کنترل قرار گرفتند. ابتدا پیش آزمون تکلیف پیگردی از تمام آزمودنی ها به عمل آمد. در طول پژوهش دو گروه تصویرسازی ذهنی و تمرین بدنی تمرینات خود را به مدت 18 جلسه (20-17 دقیقه ) انجام دادند و گروه کنترل به انجام فعالیت های روزانه خود پرداختند. در پایان تمام آزمودنی ها پس آزمون تکلیف پیگردی را انجام دادند. نتایج آزمون تحلیل واریانس مرکب 2 (زمان : پیش آزمون، پس آزمون) *3 (گروه : تصویرسازی ذهنی، تمرین بدنی و کنترل) نشان داد گروه های تمرینی در تمام مؤلفه های تکلیف پیگردی (زمان کلی باقی ماندن بر هدف، زمان متوالی باقی ماندن روی هدف، فاصله از هدف و سرعت) نسبت به گروه کنترل عملکرد بهتری داشتند و تفاوت معنا داری از پیش-آزمون تا پس آزمون مشاهده شد. بر اساس نتایج آزمون تی مستقل بین دو گروه تمرینی تفاوت معنا داری مشاهده نشد.

هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی ویژگی های روان سنجی پرسشنامه فشار نقش ورزشکاران نوجوان بود. روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی بود. نمونه آماری 230 نفر از ورزشکار(108 دختر و 104 پسر) رشته های مختلف ورزشی مختلف با دامنه سنی 12 الی 18 سال شهر نهاوند بودند که به روش نمونه گیری در درسترس در پژوهش حاضر شرکت کردند و پرسشنامه فشار نقش برای ورزشکاران نوجوانان را که به روش ترجمه – باز ترجمه توسط متخصصان روان شناسی ورزشی آماده شده بود، تکمیل کردند. جهت برآورد روایی و تعیین ساختار عاملی از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردید. جهت تحلیل داده ها از نرم افزارهای SPSS و Amos نسخه 23 استفاده گردید. نتایج تحلیل عاملی بر روی کل سؤالات پرسشنامه منجر به استخراج پنج عامل (فشار اضافی در ورزش و بین نقش ها، ابهام، فشار اضافی در مدرسه، فشار کم و ناکافی و تعارض) شد که به صورت کلی 25/52 درصد واریانس کل پرسشنامه را تبیین می کردند. مقدار ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه 85/0 و برای مؤلفه های فشار اضافی در ورزش و بین نقش ها، ابهام، فشار اضافی در مدرسه، فشار کم و ناکافی و تعارض به ترتیب 84/0، 83/0، 67/0، 73/0 و 67/0 به دست آمد که حاکی از این است که درمجموع از پایایی بالایی برخوردار است. نسخه فارسی پرسشنامه فشار نقش برای ورزشکاران نوجوان می تواند ابزاری معتبر و مفید برای مربیان و معلمان باشد تا دوره های فشار بالا و پایین را با پیگیری و نظارت فشار نقش در طول زمان شناسایی کند.

مطالعه حاضر با هدف دستیابی به اندازه اثر مداخله نوروفیدبک بر عملکرد ورزشکاران و بررسی سایر عوامل مؤثر در اثربخشی آن و پیشنهاد یک الگوی نظری انجام شد. پژوهش حاضر یک مطالعه مروری از نوع فراتحلیل می باشد. در مرحله اول پژوهش، تمامی پژوهش های فارسی و انگلیسی انجام شده در زمینه اثربخشی مداخله ی نوروفیدبک بر عملکرد ورزشکاران به طور نظام مند مرور شدند و از میان آن ها، پژوهش های دارای ملاک های فرا تحلیل، توسط نرم افزار جامع فرا تحلیل بررسی شدند. از میان 758 مطالعه به دست آمده، تعداد 28 مطالعه فرا تحلیل شدند. در مرحله دوم، یک الگوی مداخله ای ویژه ورزشکاران بر اساس مؤلفه های مختلف تأثیرگذار بر عملکرد، تدوین شد. یافته های پژوهش نشان داد که میزان اندازه اثر مداخله ی نوروفیدبک طبق جدول کوهن زیاد است؛ لذا مداخله ی نوروفیدبک عملکرد ورزشکاران را بهتر می کند. در مرحله دوم، عوامل اثرگذار بر بهبود عملکرد ورزشکاران به دنبال مداخله ی نوروفیدبک، در قالب یک الگوی مداخله ای ویژه ورزشکاران تدوین شد. به طورکلی از یافته های این مطالعه می توان نتیجه گرفت که تأثیر مداخله ی نوروفیدبک بر عملکرد ورزشکاران زیاد است و می تواند نظر محققین مبنی بر اهمیت مداخله ی نوروفیدبک بر بهینه سازی عملکرد ورزشکاران را تأیید نمود.

مقدمه: با توجه به مدل خودگویی ویژه ورزش، ناهماهنگی خودگویی زمانی اتفاق می افتد که عدم تطابق بین احساسات یا برداشت های درونی و خودگویی باعث اختلال در عملکرد شود. هدف: هدف از این مطالعه آزمون تجربی فرضیه ناهماهنگی خودگویی با بررسی اثرات خودگویی بر تکلیف-مدارها (30 نفر) و خودمدار (30 نفر) بود. مواد و روش ها: روش تحقیق نیمه تجربی بود که در آن تأثیر خودگویی تکلیف مدار و خودگویی خودمدار بر عملکرد حرکتی در افراد با جهت گیری انگیزشی متفاوت بررسی شد. همه شرکت کنندگان تکلیف اعمال نیرو را هم در شرایط خودگویی تکیلف گرا و هم خودگویی خودمدار با ترتیب متوازن اجرا کردند. یافته ها: نتایج تحلیل واریانس دو عاملی نشان داد تکلیف مدارها هنگام استفاده از خودگویی مرتبط با تکلیف (من از قبلم بهترم) عملکرد بهتری داشتند و خودمدارها هنگام استفاده از خودگویی مرتبط با خودمداری (من بهتر از دیگرانم) بهتر عمل کردند. نتیجه گیری: نتایج این تحقیق نشان می دهد که ناهماهنگی خودگویی بر عملکرد تأثیر منفی می گذارد و متناسب کردن مداخلات خودگویی با در نظر گرفتن عوامل فردی در طرح های مداخله می تواند اثربخشی مداخله و نتایج عملکرد را ارتقا دهد.

هدف: توجه به ویژگی های شخصیتی و استرس افراد در عملکرد شغلی آنان ضروری است. هدف پژوهش نقش ویژگی های شخصیتی در عملکرد شغلی ورزشکاران با میانجی گری استرس شغلی بود. مواد و روش ها: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پرستاران ورزشکار دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران بود. 220 نفر از بین بیمارستان های منتخب بصورت نمونه گیری داوطلبانه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه های ویژگی های شخصیتی، عملکرد شغلی و استرس شغلی بود. داده ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار SPSS و AMOS مورد بررسی گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد اثر مستقیم روان نژندی بر استرس شغلی (39/0)، اثر مستقیم اشتیاق به تجربه بر استرس شغلی (30/0-) و اثر مستقیم وظیفه شناسی بر استرس شغلی (21/0-) معنادار بود. اثر مستقیم روان نژندی بر عملکرد شغلی (66/0-)، اثر مستقیم اشتیاق به تجربه بر عملکرد شغلی (23/0) و اثر مستقیم وظیفه شناسی بر عملکرد شغلی (15/0) نیز معنادار بود. همچنین اثر مستقیم استرس شغلی بر عملکرد شغلی (35/0)، نیز معنادار بود. نتایج آزمون سوبل نشان داد که مسیرهای غیرمستقیم ویژگی های شخصیتی و عملکرد شغلی نیز از طریق استرس شغلی معنادار بود(05/0≥P ). نتیجه گیری: این نتایج بر ضرورت بازشناسی نقش میانجی استرس شغلی در بررسی رابطه ویژگی های شخصیتی با عملکرد شغلی تأکید می کند.

هدف پژوهش حاضر، بررسی ارتباط بین ساختارهای انگیزشی با عملکرد شغلی معلمان تربیت بدنی ایرانی و عراق براساس نقش میانجی گری خودکارآمدی بود. بدین منظور، 400 معلم تربیت بدنی شاغل در مقاطع تحصیلی مختلف مدارس استان آذربایجان شرقی و استان میسان عراق با روش نمونه گیری دردسترس به عنوان نمونه آماری پژوهش انتخاب شدند. در این پژوهش از پرسشنامه های انگیزش رایان و کانل، عملکرد شغلی پاترسون، اعتمادبه نفس روزنبرگ و خودکارآمدی معلم اسچانن و همکاران استفاده شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای Spss از آزمون-های همبستگی پیرسون و رگرسیون (خطی و جزئی) استفاده شد. نتایج نشان دادند که متغیر تنظیمات درونی با قدرت بتای 23 درصد، متغیر تنظیمات خود پذیر با قدرت بتای 13 درصد، متغیر تنظیمات درون فکنی شده با قدرت بتای 9 درصد و متغیر بی انگیزشی با قدرت بتای 9- درصد، توان پیش بینی عملکرد شغلی معلمان را دارند. بر اساس نتایج، خودکارآمدی معلمان در ارتباط بین ساختارهای انگیزشی با عملکرد شغلی آنان می تواند تأثیرگذار باشد. با توجه به اینکه محیط کاری معلمان تربیت بدنی با دیگر دروس متفاوت است، محیط مدرسه و به طور خاص مدیر مدرسه در بهتر شدن این محیط کاری جهت ارتقای خودکارآمدی معلمان بسیار مهم فعال کردن معلمان در کارگروه های تخصصی مختلف و برگزاری دوره های آموزشی و ایجاد فضای نقد و پیشنهاد آزادانه بصورت فصلی می تواند همزمانی که باعث بالابردن کارآمدی و کیفیت انگیزشی معلمان شود، از افت عملکرد شغلی آنها نیز جلوگیری کند.

هدف: با توجه به مشکل کودکان کم توان ذهنی در اجرای برخی از مهارت های حرکتی و اهمیت اثرات آن در زندگی روزمره، معرفی برنامه های ورزشی مناسب به منظور کمک به این کودکان مهم است. بنابراین، هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر بازی لیوان چینی بر ادراک بینایی و مهارت-های حرکتی ظریف دانش آموزان کم توان ذهنی آموزش پذیر بود. روش ها: مطالعه حاضر، از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با دو گروه تجربی و کنترل بود. با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس و هدفمند، 20 دانش آموز کم توان ذهنی در رده سنی 7 تا 11 سال، به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزار اندازه گیری آزمون برونینکس اوزرتسکی و آزمون ادراک بینایی فراستیگ بودند. مداخله تمرینی در 16 جلسه 45 دقیقه ای در گروه تجربی اجرا گردید. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 23 انجام شد. یافته ها: نتایج تحلیل، حاکی از بهبود معنادار مهارت های حرکتی ظریف و برخی از مولفه های ادراک بینایی بر اثر بازی لیوان چینی در گروه تجربی بود. نتیجه گیری: براساس این نتایج بازی لیوان چینی، می تواند در جهت بهبود ادراک بینایی و مهارت های حرکتی کودکان کم توان ذهنی در برنامه های ورزشی و برنامه های روزانه مراکز آموزش و پرورش، آموزشی و توانبخشی کودکان موثر باشد.

هدف پژوهش حاضر تعیین تأثیر تمرین ذهنی، بدنی و ترکیبی در شرایط خستگی ذهنی بر تلاش شناختی نوآموزان بسکتبال بود. در این پژوهش نیمه تجربی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با سه گروه تجربی، 33 دختر نوآموز (میانگین سن 20.12 سال) از طریق فراخوان پژوهش و پس از ارزیابی های مقدماتی، به طور تصادفی در سه گروه تمرین تصویرسازی (11 نفر)، تمرین بدنی (10 نفر) و تمرین ترکیبی (12 نفر) جای گرفتند و در هشت جلسه تمرین در شرایط خستگی ذهنی متوسط (انجام 60 دقیقه تکلیف استروپ در ابتدای هر جلسه) شرکت کردند. تلاش شناختی براساس آزمون عملکرد مدوام در پیش آزمون، پس آزمون و آزمون پیگیری اندازه گیری شد. یافته ها نشان داد که تکلیف استروپ در هر هشت جلسه تمرینی، سطوح خستگی ذهنی گروه ها را به طور مشابه افزایش داده است، با این وجود، اثرات اصلی و تعاملی زمان و گروه بر تلاش شناختی از لحاظ آماری معنادار نبودند. براین اساس، هشت جلسه تمرین در شرایط خستگی ذهنی متوسط از بار شناختی لازم برای افزایش تلاش شناختی نوآموزان برخوردار نیست.

اهداف: سالمندی با تغییرات قابل توجه در حافظه، هوش، ادراک، فراشناخت، حل مسئله و سایر توانایی های شناختی همراه است. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی توانبخشی شناختی و تمرینات نوین اصلاحی بر عملکرد شناختی و بهبود فاکتورهای حرکتی سالمندان شهر ارومیه انجام شد. مواد و روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون و پس آزمون دو گروه تجربی و یک گروه کنترل بود و جامعه ی آماری کلیه سالمندان مرد 60 سال به بالای ساکن سرای سالمندان فرزانگان شهر ارومیه در سال 1402، بودند که به روش نمونه گیری هدفمند 45 سالمند مرد انتخاب و به صورت تصادفی در گروه آزمایشی اول (توانبخشی شناختی)، گروه ازمایشی دوم (تمرینات نوین اصلاحی) و گروه کنترل گنجانده شدند. دو گروه آزمایشی با استفاده از نرم افزار توان بخشی شناختی و برنامه تمرینات نوین اصلاحی تحت آموزش قرار گرفتند و داده ها با آزمون های توانایی شناختی، آزمون استورک و آزمون ولز جمع آوری شد و نتایج با روش تحلیل واریانس و با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 24 تحلیل شدند. یافته ها: نشان داد که هر دو روش مداخله توانبخشی شناختی و تمرینات نوین اصلاحی بر بهبود متغیرهای عملکرد شناختی (حافظه، توجه انتخابی، برنامه ریزی) و فاکتورهای حرکتی (تعادل ایستا و انعطاف پذیری بدنی) سالمندان اثربخش بود. همچنین، بین دو روش توانبخشی شناختی و تمرینات نوین اصلاحی بر بهبود توانایی های شناختی، تعادل ایستا و انعطاف بدنی سالمندان تفاوت معناداری وجود نداشت. نتیجه گیری: بر اساس نتایج می توان گفت که دو رویکرد مداخله توانبخشی شناختی و تمرینات نوین اصلاحی برای بهبود توانایی های شناختی و مهارت های حرکتی سالمندان کارا و مؤثر هستند.