حسابداری و منافع اجتماعی

هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر ارزیابی سیر تکاملی حسابداری مدیریت در شرکت های کوچک و متوسط ایران و بررسی جایگاه حسابداری مدیریت در تصمیم گیری مدیران این شرکت ها است. روش: پژوهش حاضر از منظر روش کیفی است. داده های پژوهش از طریق مصاحبه با 15 نفر از مدیران شرکت های کوچک و متوسط به روش گلوله برفی گردآوری شد. همچنین تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل تم انجام شده است. یافته ها: نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که حسابداری مدیریت در میان شرکت های کوچک و متوسط ایرانی در مراحل ابتدایی ایجاد قرار دارد و هر چند نیاز به حسابداری مدیریت در میان مدیران شرکت های کوچک و متوسط به وضوح احساس می شود، اما همچنان اکثر این شرکت ها از تکنیک های سنتی حسابداری مدیریت در راستای تعیین وکنترل مالی بهره می گیرند. نتیجه گیری: بر مبنای نتایج به دست آمده می توان بیان داشت حسابداری مدیریت نقش چندانی در تصمیم گیری های مدیران شرکت های کوچک و متوسط در ایران ندارد؛ چرا که حسابداری مدیریت در شرکت های کوچک و متوسط ایرانی در مراحل ابتدایی شکل گیری قرار داشته و کمتر مدیری در شرکت کوچک و متوسط نسبت به آن شناخت دارد. دانش افزایی: یافته های این پژوهش موجب غنای ادبیات پژوهشی در حوزه حسابداری مدیریت مدیریت می گردد و نتایج آن می تواند مورد استفاده مدیران شرکت های کوچک و متوسط قرار گیرد.

هدف: در دهه های اخیر دولت ها بیش از گذشته برای ارتقای کارایی و اثربخشی تحت فشار قرار گرفته اند، این امر آنها را ملزم به بکارگیری سیستم های نوین حسابداری نظیر هزینه یابی بر مبنای فعالیت کرده است. هدف این پژوهش بررسی چشم انداز پیاده سازی هزینه یابی بر مبنای فعالیت در نهادهای بخش عمومی با توجه به تاثیر وضعیت فعلی استقرار سیستم بهای تمام شده است. روش پژوهش: جامعه آماری پژوهش حاضر، کلیه کارکنان مالی ادارات دولتی شهر ایلام است. پاسخگویی به سوالات پژوهش و آزمون فرضیه ها با استفاده از آزمونt تک نمونه ای و تحلیل مسیر و با بکارگیری نرم افزار PLS Smart-انجام پذیرفت. یافته ها: نتایج نشان داد که چشم انداز پیاده سازی هزینه یابی بر مبنای فعالیت در نهادهای بخش عمومی از نظر برخی شاخص ها مطلوب و برخی دیگر نامطلوب است. همچنین وضعیت فعلی سیستم بهای تمام شده، بر محرک ها، شرایط موردانتظار، استراتژی و ابزارهای موردنیاز برای استقرار هزینه یابی بر مبنای فعالیت تاثیر مثبت و معنادار و بر فقدان ابزارهای لازم برای استقرار و موانع استقرار هزینه یابی بر مبنای فعالیت تاثیر منفی و معنادار دارد. نتیجه گیری: لازمه پیاده سازی هزینه یابی بر مبنای فعالیت در بخش عمومی، فراهم نمودن شرایط و ابزارهای مربوط و ارتقای وضعیت موجود است. دانش افزایی: هزینه یابی بر مبنای فعالیت با توجه به ارتقای کارایی خدمات دولتی، تأثیر قابل توجهی بر ادراک عمومی و پاسخگویی کل دولت در مورد استفاده از منابع دارد، لذا با توجه به اهمیت بکارگیری آن در بخش عمومی فراهم نمودن تمهیدات لازم برای استقرار آن ضروری است.

هدف: هدف این تحقیق، بررسی الزامات گزارشات منتشر شده در بورس اوراق بهادار تهران با استانداردهای گزارش گری متداول پایداری در جهان جهت ارایه مدل گزارش گری پایداری بهینه برای بازار سرمایه ایران است. روش: جامعه آماری جهت تحلیل کمی داده ها به سه گروه کلی خبرگان صنعت، ذی نفعان مردمی و خبرگان آکادمیک دسته بندی گردید. نظرات 15نفر از خبرگان در قالب مصاحبه ساختاریافته، در فاصله زمانی زمستان 1401 تا بهار 1402 گرد آوری شد. روش تحلیل داده های این تحقیق ترکیبی از روش تحلیل آماری در SPSS و تصمبم گیری چندمعیاره در ExpertChoice است. یافته ها: گزینه شرکت های بورسی در حوزه مواد غذایی با مقدار 80 درصد دارای جایگاه بهتری در معیارهای الزامات راهبری و حکمرانی و الزامات اقتصادی مدل کسب وکار و نوآوری ،حوزه پتروشیمی و دارو با مقدار 70 درصد دارای جایگاه بهتری در معیار الزامات زیست محیطی و خودرو با مقدار 80 درصد دارای جایگاه بهتری در معیار الزامات راهبری و حکمرانی گزارش گری پایداری هستند. نتیجه گیری: شرکت های بورسی در حوزه موادغذایی مناسب ترین گزینه برای گزارش گری پایداری بهینه در بورس تعیین گردید در حالی که شرکت های بورسی در حوزه خودرو، شرکت های بورسی در حوزه پتروشیمی و شرکت های بورسی در حوزه دارو، با اختلافی اندک، به ترتیب در رتبه های دوم تا چهارم قرار گرفتند. دانش افزایی: پژوهش حاضر از لحاظ موضوعی دارای نوآوری محسوب می گردد. باتوجه به تدوین استانداردهای بین المللی و گزارش های تفسیری بورس اوراق بهادار تهران سال 1396، و الزام ناشران به افشای جزییات مصرف انرژی مصوب 22آذر ماه 1400 تلاش جهت بررسی ارتباط بین ابعاد مالی و غیرمالی پایداری هر یک از انواع این گزارش گری بصورت جامع ضروری بنظر می رسد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف کلی بررسی تاثیر کمیته حسابرسی بر رعایت قانون تجارت در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران صورت گرفته است. روش: این پژوهش از منظر هدف کاربردی، از منظر منطق اجرا یک پژوهش قیاسی – استقرایی، از منظر فرآیند اجرا (نوع داده ها) یک پژوهش کمی، از منظر جمع آوری اطلاعات مرتبط با مبانی نظری روش کتاب خانه ای، از منظر روش همبستگی و از منظر زمانی یک پژوهش طولی (گذشته نگر) است که از اطلاعات صورت های مالی 140 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال های 1392 تا 1401 استفاده شد. برای آزمون فرضیه های پژوهش از مدل رگرسیون چند متغیره با داده های تابلویی و به روش اثرات تصادفی استفاده شد. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد استقلال کمیته حسابرسی و تخصص مالی کمیته حسابرسی بر رعایت قانون تجارت تاثیر مثبت معنادارای دارند. همچنین نتایج نشان داد اندازه کمیته حسابرسی تاثیر معناداری بر رعایت قانون تجارت ندارد و دوره تصدی کمیته حسابرسی نیز بر رعایت قانون تجارت تاثیر منفی معنادارای دارند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش بیان گر آن است که افزایش تعداد اعضای مستقل کمیته حسابرسی و افزایش تعداد اعضای دارای تخصص مالی در کمیته حسابرسی موجب افزایش رعایت قانون تجارت می شود. همچنین نتایج بیانگر آن است که افزایش تعداد اعضای کمیته حسابرسی، تاثیری بر رعایت قانون تجارت در شرکت ها ندارد. از سوی دیگر افزایش تعداد سال های تصدی اعضای کمیته حسابرسی، موجب کاهش رعایت قانون تجارت می شود. دانش افزایی: در واقع برخی ویژگی های کمیته حسابرسی (مانند استقلال و تخصص مالی کمیته حسابرسی) به عنوان مکانیزم های مهم حاکمیت شرکتی، تبدیل به عامل مهمی در روند گزارشگری مالی شده است تا به طور موثر موجب افزایش رعایت الزامات گزارشگری مالی و در نهایت موجب افزایش رعایت قانون تجارت توسط مدیران شود و از این طریق منافع سهامداران شرکت ها در بازار سهام حفظ گردد.

هدف: هدف این پژوهش شناسایی مولفه های موثر بر عملکرد پایداری شرکت ها در ایران با استفاده از تکنیک تحلیل عاملی تأییدی است. روش پژوهش: در این پژوهش ابتدا از طریق مطالعه مبانی نظری و پیشینه پژوهش، 12 سازه احتمالی موثر بر عملکرد پایداری شرکت ها استخراج و در دو گروه عوامل درون و برون سازمانی طبقه بندی شده است. داده های لازم از طریق توزیع پرسشنامه بین 400 نفر از خبرگان حوزه مدیریت و حسابداری به روش در دسترس، جمع آوری شده است. روایی پرسشنامه از طریق نظرات متخصصین بررسی و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ تأیید شد. داده های جمع آوری شده از طریق نرم افزار Amos 24 و روش تحلیل عاملی تأییدی مورد تحلیل آماری قرارگرفت. یافته های پژوهش: نتایج حاصل از پژوهش نشان داد عوامل درون سازمانی بر عملکرد پایداری شرکت ها در سطح اطمینان 95% با ضریب مسیر 893/0 تأثیر مثبت و معنی داری دارد. به عبارتی سازه های چرخه عمر شرکت، مدیریت سرمایه در گردش، کارایی سرمایه گذاری و شدت تحقیق و توسعه که بارهای عاملی بزرگتر از 4/0 دارند به عنوان سازه های تشکیل دهنده متغیر پنهان عوامل درون سازمانی پذیرفته و بر عملکرد پایداری شرکت ها تأثیر مثبت و معنی داری دارند. همچنین بخش دیگری از نتایج پژوهش نشان داد عوامل برون سازمانی بر عملکرد پایداری شرکت ها در سطح اطمینان 95% با ضریب مسیر 849/0 تأثیر مثبت و معنی داری دارد. مدیریت ریسک و استراتژی تجاری که بارهای عاملی بزرگتر از 4/0 دارند به عنوان سازه های تشکیل دهنده متغیر پنهان عوامل برون سازمانی پذیرفته و بر عملکرد پایداری شرکت ها تأثیر مثبت و معنی دار ی دارند. نتیجه گیری: با توجه به نظرات خبرگان به نظر می رسد وزن سنجه های کمی و کیفی اقتصادی در اندازه گیری و گزارشگری عملکرد پایداری شرکتی بیشتر است که می تواند ناشی از دیدگاه سنتی گزارشگری مالی و یا عدم وجود رهنمودها و یا استانداردهای گزارشگری عملکرد پایداری در کشور باشد. دانش افزایی: این پژوهش با به کارگیری رویکرد ترکیبی (کیفی-کمّی) ابعاد پایداری شرکتی به صورت یکپارچه و بررسی جامع عوامل مؤثر بر پایداری در شرکت های ایرانی، چشم انداز جدید و کاملی از پایداری شرکتی در اختیار استفاده کنندگان نتایج پژوهش قرار می دهد.

هدف: این پژوهش بررسی رابطه بین مدیریت مالیات شرکت و کیفیت حسابداری مالیاتی با نقش تعدیلی نظام راهبری شرکت است. همچنین با ارائه یافته های تحقیقات اخیر در این زمینه، به بهبود فهم ما از رابطه بین مدیریت مالیات و کیفیت حسابداری مالیاتی با نقش تعدیلی نظام راهبری شرکت کمک می کند. روش: در این پژوهش جهت اندازه گیری کیفیت حسابداری مالیاتی از مدل رابینسون و همکاران(2016) و برای اندازه گیری مدیرت مالیات از طریق تفاوت نرخ موثر مالیاتی و نرخ مورد انتظار مالیاتی گلستانی و همکاران (1393) و نظام راهبری شرکت از روش امتیاز بندی براون و کایلور (2006) استفاده شده است. تعداد شرکت های انتخاب شده به عنوان نمونه آماری 110 و در قلمرو زمانی سال 1396 الی 1401 است. در این پژوهش از مدل رگرسیونی چند متغیره جهت آزمون فرضیه ها استفاده شده است. یافته ها و نتیجه گیری: نتایج حاصل از آزمون فرضیه اول نشان داد که بین مدیریت مالیات شرکت ها و کیفیت حسابداری مالیاتی رابطه منفی و معناداری وجود دارد. نتایج حاصل از آزمون فرضیه دوم نشان داد که با نقش تعدیلی نظام راهبری شرکتی قوی، بین مدیریت مالیات شرکت ها و کیفیت حسابداری مالیاتی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و می تواند رابطه منفی بین مدیریت مالیات شرکتی و کیفیت حسابداری مالیاتی را تضعیف کند. همچنین نتایج حاصل از فرضیه سوم نشان داد که با نقش تعدیلی نظام راهبری شرکتی ضعیف، بین مدیریت مالیات شرکت ها و کیفیت حسابداری مالیاتی رابطه معناداری وجود ندارد.

هدف: در علوم مالی، نسبت طلایی بیشتر در تحلیل تکنیکال به کار رفته و کمتر به استفاده از آن در حل مشکلات مالی شرکت ها مانند تصمیمات ساختار سرمایه پرداخته شده است. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر نسبت طلایی ساختار سرمایه بر بهبود عملکرد مالی و واکنش بازار سرمایه است. روش: به منظور آزمون فرضیه های پژوهش نمونه ای مشتمل بر 140 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران برای دوره زمانی 1386 تا 1401 جمع آوری شد و براساس مدل رگرسیون چندگانه و با استفاده از داده های پنل، به بررسی نتایج پرداخته شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که انحراف نسبت مالکانه از عدد طلایی بر انحراف از درآمد ، سود خالص، قیمت سهام و ارزش بازار شرکت تاثیر مستقیم و معنی داری دارد. نتایج: نسبت طلایی ساختار سرمایه می تواند برای شرکت ها به عنوان ابزاری کارامد برای بهبود عملکرد مالی و واکنش بازار سرمایه مطرح شود. بر این اساس انتظار می رود که مدیران مالی نسبت طلایی را در تصمیم های ساختار سرمایه شرکت ها به کار گیرند. دانش افزایی: نسبت طلایی در کلیه زمینه های زندگی و علوم مختلف، از جمله در اقتصاد و مالی، جایگاه و کاربرد ویژه ای دارد. با وجود استفاده متعدد از نسبت طلایی در تحلیل تکنیکال، استفاده اندکی از آن در تحلیل های بنیادی صورت گرفته است. در این پژوهش به بررسی این موضوع پرداخته شد که چگونه می توان با استفاده از نسبت طلایی به ساختار سرمایه بهینه شرکت ها جهت بهبود عملکرد مالی و وضعیت بازار سهام شرکت ها دست یافت.

هدف: هدف از این پژوهش تعیین تاثیر نزدیک بینی مدیران بر گزارشگری و افشای اطلاعات پایداری (E.S.G) در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. روش: این پژوهش از نوع توصیفی و کاربردی و با توجه به ماهیت موضوع نیمه تجربی یا پس رویداد است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. تعداد (120) شرکت در دوره زمانی 1390 تا 1401 از روش حذف نظام مند به عنوان نمونه آماری انتخاب شده است. برای تجزیه وتحلیل داده ها و آزمون فرضیه پژوهش از تحلیل رگرسیون چندمتغیره و نرم افزار EViews10 استفاده شد. یافته ها: نتایج تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که نزدیک بینی مدیران بر افشای اطلاعات پایداری شرکت (E.S.G) در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تأثیر معنادار دارد. نتیجه گیری: می توان نتیجه گرفت نزدیک بینی مدیران، مانع از اجرای گزارشگری و افشای اطلاعات پایداری در شرکت می شود و در نتیجه بر عملکرد توسعه پایدار شرکت تاثیر منفی دارد. دانش افزایی: این پژوهش تئوری روان شناختی سطح-ساختار را در چارچوب پژوهش هایی تصمیمات سرمایه گذاری پایداری شرکتی ارائه می کند و عوامل موثر بر فعالیت های اطلاعات پایداری شرکت را از منظر روان شناختی یا ویژگی های شناختی گسترش می دهد و چشم انداز جدیدی برای کاربرد تئوری سطح -ساختار ارائه می کند.

هدف: نقش انرژی در فرآیندهای عملکردی شرکت ها امروزه به دلیل محدودیت منابع طبیعی و افزایش آلایندگی های زیست محیطی، یک کارکرد رقابتی تلقی می شود. در این فرآیند شرکت هایی از ظرفیت بالاتری در این حوزه برخوردار هستند که بتوانند با تأمین منابع نقدی جهت سرمایه گذاری بر روی انرژی های تجدیدپذیر، زیرساخت های خود را به لحاظ مصرف انرژی پایین تر تقویت نمایند. هدف این مطالعه ارائه ی چارچوب حسابداری انرژی و ارزیابی محورهای شناسایی شده در راستای صیانت از حقوق ذینفعان می باشد. روش: این پژوهش به لحاظ روش شناس توسعه ای/اکتشافی تلقی می شود و از طریق مبنای ترکیبی در بعد جمع آوری داده های پژوهش، ضمن ارائه ی چارچوب نظری، نسبت به ارزیابی ماتریسی محورهای اصلی شناسایی شده اقدام می نماید. در این مطالعه جامعه هدف در بخش کیفی، خبرگان دانشگاهی و در بخش کمی، مدیران مالی و روسای حسابداری شرکت های بازار سرمایه بودند. یافته ها: نتایج مطالعه در بخش کیفی از مجموع 329 کدپایه ایجاد شده از 14 مصاحبه ی صورت گرفته، نشان دهنده ی تعیین 29 مضمون پایه مبنای ایجاد شش مضمون سازمان دهنده و سه مضمون فراگیر بود. همچنین در بخش کمی نیز مشخص شد، مضمون سازمان دهنده ی مکانیزم های کنترل داخلی حسابداری انرژی اثرگذارترین محور پیاده سازی حسابداری انرژی در بستر مطالعه می باشد. نتیجه گیری: نتیجه ی کسب شده گویایی این مسئله است که مکانیزم های کنترل داخلی حسابداری انرژی، به واسطه ی تعیین معیارهای عملیاتی، به شرکت ها کمک می کند تا ظرفیت های تغییر انرژی های تجدیدناپذیر نسبت به انرژی های تجدیدپذیر را مورد ارزیابی قرار دهند و پروژه هایی را در زیرساخت های رقابتی شرکت از منظر تغییر انرژی دنبال نمایند که ضمن کاهش هزینه های مالی برای شرکت، قابلیت افزایش رویکردهای فرآیندی شرکت در سرمایه گذاری بر روی انرژی های تجدیدپذیر را داشته باشد.

هدف- واگرایی عقاید به اختلاف نظر سرمایه گذاران در بازار اشاره دارد. عامل اصلی واگرایی عقاید اطلاعات با کیفیت پایین است که در اثر سواستفاده مدیران به وقوع خواهد پیوست. مسئولیت های اجتماعی نوعی تعهد برای مدیران ایجاد کرده که اطلاعات را با کیفیت بالا به ذینفعان ارائه و در نتیجه آن موجب کاهش واگرایی عقاید خواهد شد. بنابراین پژوهش حاضر در پی ردیابی تاثیر مسئولیت اجتماعی در کاهش واگرایی عقاید سرمایه گذاران می باشد. روش پژوهش– در راستای حصول به اهداف پژوهش اطلاعات نمونه ای مرکب از 124 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار برای یک دوره زمانی 10 ساله سال های 1392 الی 1401 گردآوری شد. برای آزمون فرضیه های پژوهش از یک مدل رگرسیون چندمتغیره خطی بهره گرفته شد. یافته ها- یافته های پژوهش نشان داد که در واقع با ارتقای مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها، میزان واگرایی عقاید سرمایه گذاران کاهش خواهد یافت. نتایج- پژوهش جاری مدارکی فراهم آورد که نشان می دهد شرکت های با مسئولیت پذیری اجتماعی بالاتر می توانند باعث کاهش اختلاف نظر و عقاید سرمایه گذاران در بازار سرمایه شوند. در واقع مدیرانی که تمایل بیشتر به همکاری در مسئولیت های اجتماعی داشته و منافع ذینفعان و جامعه را نیز در کنار منافع خود و همسو با آن قرار داده سعی در افشای اطلاعات دقیق و با کیفیت بالا داشته و از همین رو این مهم می تواند اختلاف نظر و عقاید سرمایه گذاران را کاهش دهد. دانش افزایی- پژوهش حاضر مدارکی را فراهم آورده است که با متعهد نمودن شرکت ها به الزامات مسئولیت پذیری اجتماعی می توان اختلاف عقاید سرمایه گذاران در بازار را در جهت کاهش نوسانات بازار سهام کاهش داد.