مطالعات روانشناختی

شیوع و تجربه افسردگی در میان نوجوانان و تأثیر عوامل خانوادگی هدف پژوهش حاضر را پایه ریزی نمود. این پژوهش ارتباط سبک های فرزندپروری و نشانه های افسردگی با نقش میانجی تنظیم عاطفه منفی را مورد بررسی قرار داد. نمونه ای به تعداد ۳۰۰ نفر از نوجوانان سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ با نمونه گیری تصادفی خوشه ای فرم کوتاه پرسشنامه تنظیم عاطفه، پرسشنامه افسردگی و پرسشنامه فرزندپروری را پر کردند. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که سبک های مقتدرانه و سهل گیرانه به طور غیرمستقیم از طریق تنظیم عاطفه منفی بر نشانه های افسردگی تأثیرگذار هستند. بیش ترین اثر مستقیم مربوط به سبک مقتدرانه بر نشانه های افسردگی و بیش ترین اثر غیرمستقیم مربوط به سبک مقتدرانه از طریق تنظیم عاطفه منفی بر افسردگی بود. سبک مقتدرانه به طور غیرمستقیم، نشانه های افسردگی را کاهش و سبک سهل گیرانه به طور غیرمستقیم، نشانه های افسردگی را افزایش می دهد. آموزش تنظیم عواطف و آگاهی بخشی درباره سبک های فرزندپروری می تواند به کاهش افسردگی در نوجوانان کمک کند

هدف این مطالعه بررسی اثربخشی آموزش مدیریت والدین - مدل اورگان - بر رفتارهای برون نمود، تنظیم هیجان و تاب آوری کودکان با مشکلات برون نمود بود. روش پژوهش نیمه آزمایشی، با پیش آزمون - پس آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری یک ماهه بود. جامعه آماری تمامی کودکان ۷ تا ۱۰ سال دارای مشکل رفتاری برون نمود در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ شهرستان زرین شهر بودند که از این تعداد ۳۳ نفر از مادران دارای کودک با مشکلات برون نمود با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. داده ها با کمک مقیاس مشکلات رفتاری کودک آخنباخ، پرسشنامه تنظیم هیجانی گروس وجان و پرسشنامه تاب آوری کونور _ دیویدسون جمع آوری شد. گروه آزمایش مداخله آموزش مدیریت والدین - مدل اورگان - به مدت ۱۰ جلسه ۱۲۰ دقیقه ای به صورت هفتگی دریافت کردند. داده ها با تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تحلیل شد. نتایج نشان داد که مداخله بر متغیرهای رفتارهای برون نمود، تنظیم هیجان و تاب آوری کودکان با مشکلات برون نمود تأثیر معناداری داشته است؛ بنابراین باتوجه به نتایج، اقدام به موقع در راستای آموزش مادران این کودکان، توسط مشاوران مدّ نظر قرار گیرد.

رفتار مخرب در کودکان پیش دبستانی می تواند رشد اجتماعی و تحصیلی آنها را مختل کرده و تا بزرگسالی تداوم یابد. یکی از عوامل اصلی بروز این رفتارها، نقص در خودتنظیمی هیجانی است. پژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتباریابی برنامه خودتنظیمی هیجان مبتنی بر درمان فراتشخیصی برای کودکان پیش دبستانی انجام شد. روش این پژوهش آمیخته و شامل دو بخش کیفی و کمّی بود. در بخش کیفی، برنامه تدوین و روایی محتوایی آن توسط ۱۰ متخصص و با شاخص روایی محتوایی بررسی شد. بخش کمی از نوع تجربی با طرح تک آزمودنی بود. جامعه آماری شامل کودکان ۵ تا ۶ ساله پیش دبستانی های شهرکرد در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. یک کودک دختر دارای رفتارهای مخرب به صورت هدفمند انتخاب شد و برنامه ای ده جلسه ای با سه بخش کودک، والدین و فعالیت های مشترک تدوین گردید. داده ها با استفاده از سیاهه رفتاری کودک آخنباخ، چک لیست تنظیم هیجان شیلدز و سیچتی و مصاحبه تشخیصی استاندارد گردآوری و با روش ABA در سه مرحله سنجش خط پایه، مداخله و ارزشیابی تحلیل شد. نتایج نشان داد برنامه تدوین شده از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و در کاهش رفتارهای مخرب کودکان پیش دبستانی نسبتاً مؤثر است.

هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی تصویر بدنی منفی در رابطه بین حمایت اجتماعی ادراک شده با پریشانی روان شناختی در زنان متأهل مبتلا به سرطان پستان بود. روش این مطالعه توصیفی - همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش زنان مبتلا به سرطان پستان شهر کرمان در شهریورماه سال ۱۴۰۳ بود. حجم نمونه با روش نمونه گیری هدفمند ۴۰۰ نفر انتخاب شد. ابزار گردآوری داده های پژوهش شامل مقیاس پریشانی روان شناختی کسلر و همکاران، مقیاس حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت و همکاران و سیاهه تصویر بدنی منفی لیتلتون و همکاران بود. داده ها با استفاده از همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری تحلیل شد. یافته های پژوهش نشان داد که اثرات مستقیم حمایت اجتماعی ادراک شده بر روی پریشانی روان شناختی معنادار بود. همچنین نتایج نشان داد که تصویر بدنی منفی در رابطه بین حمایت اجتماعی ادراک شده با پریشانی روان شناختی نقش میانجی و معنادار داشت. همچنین مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار بود و درصد بالایی از واریانس پریشانی روان شناختی تبیین شد. با توجه به یافته های این پژوهش می توان از نتایج این پژوهش برای کاهش پریشانی روان شناختی در زنان مبتلا به سرطان پستان پیشنهاد می شود.

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری مبتنی بر ذهن آگاهی و درمان فراتشخیصی یکپارچه نگر بر راهبردهای شناختی تنظیم هیجان نوجوانان مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی صورت گرفت. روش پژوهش نیمه آزمایشی ﺑﺎ ﻃﺮح ﭘیﺶآزﻣﻮن_ﭘﺲآزﻣﻮن و ﮔ ﺮوه کنترل با دوره پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری پژوهش را نوجوانان پسر مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی مراجعه کننده به مراکز مشاوره در منطقه ۳ شهر تهران در سال ۱۴۰۲-۱۴۰۱ شامل می شد. حجم نمونه شامل ۴۵ نفر (هر گروه ۱۵ نفر) بود که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه جای گذاری شدند. پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان ابزار پژوهش بود. گروه درمان شناختی رفتاری مبتنی بر ذهن آگاهی ۸ جلسه ۲ ساعته و گروه درمان فراتشخیصی یکپارچه نگر نیز ۱۲ جلسه یک ساعته مداخله دریافت کردند. گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. نتایج تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر بیانگر اثربخشی معنادار و پایدار هر دو مداخله بر راهبردهای شناختی تنظیم هیجان در مقایسه با گروه کنترل بود و این اثربخشی برای گروه درمان فراتشخیصی یکپارچه نگر بیشتر بود. می توان نتیجه گرفت درمان فراتشخیصی یکپارچه نگر برای بهبود راهبردهای شناختی تنظیم هیجان در نوجوانان مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی کارآمدتر است.

پژوهش حاضر با هدف توضیح رابطه بین سبک دلبستگی اجتنابی و ذهن آگاهی و بررسی نقش واسطه ای اعتماد معرفتی و بی اعتمادی معرفتی در این رابطه انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل کاربران فعال بالای ۱۸ سال شبکه های اجتماعی مانند اینستاگرام، تلگرام و روبیکا و... در سال ۱۴۰۳ بود. ۳۳۰ شرکت کننده به صورت داوطلبانه از طریق فضای مجازی و با روش نمونه گیری در دسترس گزینش شدند و به نسخه تجدید نظر شده پرسشنامه تجربه روابط نزدیک فرالی و همکاران، پرسشنامه اعتماد، بی اعتمادی و زودباوری معرفتی کمپبل و همکاران، و مقیاس آگاهی و توجه ذهن آگاهانه براون و ریان پاسخ دادند. داده ها با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد مسیر مستقیم دلبستگی اجتنابی به ذهن آگاهی، اعتماد و بی اعتمادی معرفتی معنادار است. همچنین مسیر اعتماد معرفتی به ذهن آگاهی معنادار و مسیر بی اعتمادی معرفتی به ذهن آگاهی معنادار نبود؛ بنابراین، اعتماد معرفتی، بر خلاف بی اعتمادی معرفتی، نقش واسطه ای در رابطه بین دلبستگی اجتنابی و ذهن آگاهی دارد. این یافته ها نقش اعتماد معرفتی را در کاهش اثرات منفی دلبستگی اجتنابی بر ذهن آگاهی برجسته می کند و می تواند در طراحی مداخلات آموزشی و درمانی مبتنی بر دلبستگی و ذهن آگاهی، با هدف تقویت اعتماد و بهبود تعاملات اجتماعی، مورد استفاده قرار گیرد.

هدف این پژوهش تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر پریشانی روان شناختی و ترس از بازگشت سرطان در مراقبان بیماران مبتلا به سرطان بود. روش پژوهش نیمه تجربی، پیش آزمون - پس آزمون و پیگیری دوماهه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل مراقبان بیماران مراجعه کننده به موسسه خیریه امدادگران عاشورا یزد در سال های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ بود که ۴۴ نفر هدفمند انتخاب و تصادفی در دو گروه ۲۲ نفره آزمایش و کنترل گمارده شدند. پس از ریزش نمونه، ۲۰ نفر در گروه آزمایش و ۱۹ نفر در گروه کنترل باقی ماندند. ابزار پژوهش پرسشنامه های افسردگی، اضطراب و استرس لاویبوند و لاویبوند و ترس از بازگشت سرطان لین و همکاران بود. گروه آزمایش، ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد (هفته ای دو بار) دریافت کردند؛ اما گروه کنترل مداخله ای نداشت. داده ها با تحلیل کوواریانس چند متغیره و آزمون تعقیبی تحلیل شدند. نتایج نشان داد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد تأثیر معناداری بر کاهش پریشانی روان شناختی و ترس از بازگشت سرطان مراقبان دارد. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد می تواند مداخله ای کارآمد در کاهش پریشانی روان شناختی و ترس از بازگشت سرطان مراقبان باشد.

شناسایی سازوکارهایی که بهزیستی روان شناختی را تضعیف می کنند، از اهداف مهم پژوهش در حیطه روان شناسی مثبت نگر است. این مطالعه با هدف بررسی نقش واسطه ای استرس خودتولیدشده و افسردگی در رابطه بین کمال گرایی و بهزیستی روان شناختی در دانشجویان دانشگاه های دولتی تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ انجام شد. طرح پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دختر و پسر همه مقاطع دانشگاه های سراسری تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بودند که ۴۱۲ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. شرکت کنندگان به مقیاس های استاندارد کمال گرایی، بهزیستی روان شناختی، استرس خودتولیدشده و افسردگی پاسخ دادند. برای تحلیل داده ها از روش های آماری توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری استفاده شد. یافته ها نشان داد افسردگی به صورت کامل رابطه منفی بین کمال گرایی و بهزیستی روان شناختی را میانجی گری می کند، درحالی که استرس خودتولیدشده نقش واسطه ای معناداری نداشت. همچنین تمامی مسیرهای مستقیم به جز رابطه استرس خودتولیدشده با بهزیستی روان شناختی از نظر آماری معنادار بودند. این نتایج نقش محوری افسردگی را به عنوان سازوکار کلیدی ارتباط بین کمال گرایی و کاهش بهزیستی برجسته می سازد؛ بنابراین، طراحی مداخلات روان شناختی هدفمند برای کاهش افسردگی، به منظور بهبود بهزیستی روان شناختی دانشجویان و به ویژه آنان که دارای ویژگی کمال گرایی هستند، پیشنهاد می شود. یافته ها نشان داد که افسردگی به صورت کامل رابطه منفی بین کمال گرایی و بهزیستی روان شناختی را میانجی گری می کند، درحالی که استرس خود تولیدشده نقش واسطه ای معناداری نداشت. همچنین تمامی مسیرهای مستقیم به جز رابطه استرس خود تولیدشده با بهزیستی روان شناختی ازنظر آماری معنادار بودند. این نتایج نقش محوری افسردگی را به عنوان مکانیسم کلیدی ارتباط بین کمال گرایی و کاهش بهزیستی برجسته می سازد. بنابراین، طراحی مداخلات روان شناختی هدفمند برای کاهش افسردگی، به منظور بهبود بهزیستی روانشناختی دانشجویان و به ویژه آنان که دارای ویژگی کمال گرایی هستند، پیشنهاد می شود.

این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی آموزش فرزندپروری ذهن آگاهانه بر انزوای اجتماعی و سلامت روان نوجوانان دارای اعتیاد به اینترنت انجام شد. پژوهش حاضر کاربردی، از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل مادران نوجوانان دارای اعتیاد به اینترنت بودند. در این پژوهش تعداد ۳۰ مادر با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به شیوه تصادفی در گروه های آزمایش و کنترل جایدهی شدند. جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه های اعتیاد به اینترنت یانگ، انزوای اجتماعی راسل و پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ و هیلر استفاده شد. آموزش طبق پروتکل فرزندپروری ذهن آگاهانه ارائه شده توسط بوگلز و رستیفو، طی ۱۰ جلسه ۱۲۰ دقیقه ای به صورت هفته ای یک بار و گروهی، برای گروه آزمایش ارائه شد و گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. نتایج آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که آموزش فرزندپروری ذهن آگاهانه بر انزوای اجتماعی و سلامت روان نوجوانان دارای اعتیاد به اینترنت، اثربخش بود؛ بنابراین پیشنهاد می گردد دوره های آموزش فرزندپروری ذهن آگاهانه جهت بهبود اعتیاد به اینترنت در نوجوانان در مراکز مشاوره و مدارس توسط روان شناسان و مشاورین برگزار گردد.