تبیین بقاء و فناء موجودات بر اساس مبانی حکمت متعالیه (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
ملاصدرا با توجه به روش شناسی فلسفی ویژه خود و با توجه به مبانی میانی و نهایی که ازنظریات ایشان به دست می آید، در جاهای مختلف سخنان متفاوتی درباره فنا و بقای موجودات بیان کرده است. ایشان اسماء و صفات خداوند را باقی به بقای الهی می داند اما عقول و جهان عقل را گاهی باقی به ابقای خدای متعال، و در اکثر موارد باقی به بقای خدای متعال معرفی می کند. ملاصدرا بر این باور است که نفوس بعد از خروج از عالم طبیعت باقی به ابقا و پس از تحقق آن ها به وجود حقانی باقی به بقا می باشند. جهان طبیعت را مانند سایر فیلسوفان، به جهت ویژگی هایی مانند حدوث، تغییر و حرکت مکرراً فانی نامیده است. اما آن چه را از مجموع گفته های عرفا و فیلسوفان حکمت متعالیه و بر اساس مبانی نهایی آنان مانند وحدت شخصی وجود، بساطت موجودات و تفسیر علیت به تجلّی می توان به دست آورد این است که همه موجودات عالم هستی و تمام مراتب عوالم هستی باقی به بقای خدای متعال هستند نه تنها فنا معنا ندارد بلکه باقی به ابقا نیز بی معنا می باشد.An Explanation of the Permanence and Annihilation of Beings Based on the Principles of Transcendent Theosophy
Mullā Ṣadrā, in accordance with his distinctive philosophical methodology, presents varying accounts of the notions of fanāʾ (annihilation) and baqāʾ (permanence) in different parts of his works. He considers the Divine Names and Attributes as permanent through the permanence of God Himself, whereas the intellects and the intelligible realm ( ʿālam al-ʿaql ) are described at times as enduring through divine preservation ( bāqī bi ibqāʾ al-ḥaqq ), and more frequently as enduring through divine permanence ( bāqī bi baqāʾ al-ḥaqq ). According to Mullā Ṣadrā, the human souls after departing from the material world sustain by means of divine preservation and attain true permanence ( baqāʾ bi’l-ḥaqq ) once they realize an authentically divine mode of being. Like other philosophers, he repeatedly characterizes the natural world as transient ( fanī ), given its features of temporality, change, and motion. However, drawing upon the collective insights of the transcendent philosophers and the mystics—and based on such metaphysical principles as the primacy of existence ( aṣālat al-wujūd ), the simplicity of existence ( basāṭat al-wujūd ), and the interpretation of causality in terms of divine manifestation ( tajallī )—it can be concluded that all beings and every level of existence endure through the divine permanence of the Almighty. In this perspective, the notion of annihilation is ultimately meaningless, and even permanence through preservation loses its significance, for every existent subsists directly through the eternal reality of God.
تبلیغات
