بازخوانی روایت به مثابه بازنمود امکان های سوژه (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
در این جستار، نظریه روایت پل ریکور به مثابه بازنمایی کنش انسانی در بستر ادبیات، با رویکردی انتقادی و تطبیقی بازخوانی می شود. در کانون این بازخوانی، مدل مفهومی «پنج گانه روی آوری سوژه» قرار دارد که شامل روی آوری به خود، به دیگری، به اشیای جهان، به دیگری بزرگ و به زبان است. این مدل با الهام از سنت های پدیدارشناسی، هرمنوتیک و تحلیل گفتمان، چارچوبی برای فهم چندلایگی، گسست مندی و دیالکتیک هویت سوژه در روایت فراهم می آورد. مقاله نشان می دهد روایت نه بازنمایی خنثای کنش، بلکه سازوکاری فعال و سوبژکتیو برای بازسازی خود است؛ فرایندی که در آن، زبان، قدرت، ساختار، تاریخ، ایدئولوژی، حافظه، بدن و نهادهای اجتماعی هم زمان دخیل هستند. از این دیدگاه، سوژه در روایت هم فاعل معناست و هم محصولی از گفتمان ها. این بازخوانی افق هایی تازه برای روایت شناسی، نقد ادبی، فلسفه زبان و مطالعات فرهنگی و ارتباطات می گشاید. در پایان، پیامدهای نظری این تحلیل در نسبت با امکان نقد ایدئولوژی و بازاندیشی در خودمختاری سوژه بررسی می شوند.Rethinking Narrative as Representation of Subjective Possibilities
This study offers a critical and comparative rereading of Paul Ricoeur’s theory of narrative as a representation of human action within the context of literature. Central to this rereading is the conceptual model of the “fivefold orientation of the subject,” which includes orientation toward the self, the other, the material world, the Big Other, and language. Inspired by the traditions of phenomenology, hermeneutics, and discourse analysis, this model provides a framework for understanding the multilayered, dialectical nature of subjectivity in narrative. The article argues that narrative is not a neutral reflection of action, but an active and subjective mechanism for reconstructing the self—a process in which language, power, structure, history, ideology, memory, the body, and social institutions are all simultaneously at work. From this perspective, the subject in narrative is both the creator of meaning and a product of discourses. The study concludes by briefly examining the theoretical implications of this approach for ideology critique and rethinking the autonomy of the subject.
تبلیغات
