شناخت و تجزیه-تحلیل سخت افزار(کالبد و ساختار) و نرم افزار(کارکرد و عملکرد) «حِیطه»: عنصر فراموش شده تمدن شهری مشهد (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
پژوهش حاضر با هدف شناخت و تجزیه-تحلیل سخت افزار و نرم افزار حِیطه ها و تلاش برای بازآفرینی آن ها صورت گرفت. در این مسیر روش ها و ابزارهای پژوهشی متعددی ازجمله مطالعات کتابخانه ای با تأکید بر سندپژوهی تاریخی و مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با ساکنان محلات بافت تاریخی مشهد به کار گرفته شد. نتایج نشان داد «حِیطه» مفهومی کالبدی در مشهد بوده که در دوره قاجاریه به صورت ارگانیک براثر نیاز محسوس تأمین امنیت غذایی برای محلات در دوره هایی که به سبب اختلافات بین محله ای محاصره می شدند، به وجود می آید. تخصیص زمین حِیطه توسط بزرگ مالک محله، مدیریت عرصه ی حِیطه با کدخدا، نوع محصولات کشت شده محصولات سریع الرشد از جمله صیفی جات و درختان یک ساله و سهم هر خانوار از حِیطه به تناسب تعداد اعضای آن بوده است. پس از برسرکار آمدن پهلوی اول و تسریع فرآیند شهرسازی مدرن، حِیطه ها تغییر کاربری/کالبدی – عملکردی/ماهوی پیدا می کنند و به یک پلازا یا میدان/فضای اشتراکی محلی تبدیل می شوند. شتاب تغییرات سیمای مشهد در دوره پهلوی دوم موجب استحاله ی حِیطه ها، نابودی همه ی آن ها و تبدیل تنها حِیطه ی باقی مانده، حِیطه ی «حاج کربلایی علی»، به فضای سبز شهری می شود. پیشنهاد پژوهش حاضر، بازآفرینی حِیطه در شهر ایرانی امروز با تلفیق نقش های سه گانه تاریخی «فضای کشاورزی اشتراکی/مشارکتی شهری»، «پلازا/میدان محله» و «فضای سبز محلی» است.Recognizing and analyzing hardware (structure) and software (function) of "Heyte": a forgotten element of Mashhad's urban civilization
The current research analyzed the hardware (structure) and software (function) of the Heytes. In this regard, research methods were historical document research and semi-structured in-depth interviews with the residents of Mashhad's historical areas. The results indicate that "Heyte" was a tangible concept in the city of Mashhad, which arose organically during the Qajar period due to the need to provide food security for the neighborhoods during the eras when conflicts of neighborhoods arose. Allocation of Heyte by the neighborhood owner, management of Heyte area with Kodkhoda,s of crops grown were fast-growing crops, including annual plants and Shrubs, and each household's share of the Heyte is proportional to the number of its members. When the first Pahlavi era began and accelerated the modern urban development process, the Heyte changed their Structural-functionality and became plaza. The acceleration of changes in Mashhad during the second Pahlavi period caused the destruction of all Heytes and the transformation of the only remaining area, the "Haj karbalai Ali Heyte" into an urban green space. The discussions of the present research seek to recreate the Heyte in today's cities by combining the three historical roles of Heyte ("participatory urban agricultural space", "plaza" and "local green space").
تبلیغات
