چالش های نهادی پارک های علم و فناوری در ایران: طراحی مداخلات نهادی سه سطحی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
پارک های علم و فناوری به عنوان یکی از مهم ترین سازمان های واسطه ای در بوم سازگان نوآوری ایران، نقشی کلیدی در تجاری سازی فناوری، ارتقای همکاری های دانشگاه و صنعت و توسعه اقتصاد دانش بنیان ایفا می کنند. بااین حال، توسعه و کارکرد این نهادها با چالش های متعددی مواجه است که کارایی و اثرگذاری آن ها را محدود می سازد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و ماهیت کاربردی و نیز با بهره گیری از چارچوب تحلیل نهادی و توسعه (IAD)، به شناسایی و واکاوی چالش های اصلی پارک ها در ایران می پردازد؛ سپس با صورت بندی این چالش ها در قالب چهار دسته، برای هر دسته مجموعه ای از مداخلات نهادی و اهرم های سیاستی متناظر در سه سطح عملیاتی، انتخاب جمعی و تأسیسی پیشنهاد می دهد. داده های پژوهش از طریق منابع ثانویه و اولیه (مصاحبه های نیمه ساخت یافته با 22 نفر از خبرگان) گردآوری شده و با تحلیل محتوای کیفی و فرآیند کدگذاری با استفاده از نرم افزار MAXQDA، تصویری جامع از وضعیت موجود ارائه می شود. همچنین، این پژوهش به لحاظ زمانی در نیمه اول سال 1404 انجام شده و قلمرو مکانی آن تمامی پارک های علم و فناوری کشور بوده است. نتایج نشان می دهد مسئله اصلی پارک ها «کسری نهادی» ناشی از ناهم راستایی قواعد با بافتار است که در چهار بعد درهم تنیده بروز می کند: ابهام مأموریت و چندمتولی گری در حکمرانی، فقدان قواعد عملیاتی و خدمات استاندارد در اجرا و زیرساخت، ناتوانی یادگیری نهادی و کمبود شایستگی های تسهیل گری در سرمایه انسانی، و ضعف هم ترازی منافع/تقاضای فناورانه در شبکه. راه حل، بسته ای از مداخلات هم زمان در سه سطح IAD است. یافته های این پژوهش می تواند به عنوان مرجع سیاستی برای نهادهای تصمیم گیر، مدیران پارک ها و بازیگران بخش خصوصی در بهبود حکمرانی و عملکرد پارک های علم و فناوری مورد استفاده قرار گیرد. .Institutional Challenges of Science and Technology Parks in Iran: Designing Three-Level Institutional Interventions
Science and Technology Parks (STPs)—as key innovation intermediaries in Iran’s innovation ecosystem—play a pivotal role in technology transfer and commercialization, strengthening university–industry linkages, and advancing the knowledge-based economy. Nevertheless, their development and performance are constrained by multiple challenges that undermine efficiency and impact. Adopting a qualitative, applied research design and drawing on the Institutional Analysis and Development (IAD) framework, this study identifies and examines the main institutional challenges facing STPs in Iran. It then organizes these challenges into four distinct institutional categories and, for each category, proposes a set of institutional interventions and policy levers structured across three decision-making levels: operational, collective-choice, and constitutional. Data were gathered from both secondary and primary sources, comprising in-depth, semi-structured interviews with 22 experts. Using qualitative content analysis with a three-stage coding procedure supported by MAXQDA, the study provides a comprehensive portrayal of the current landscape. The research was conducted in the first half of 2025 and covered all STPs nationwide. The findings point to an overarching “institutional deficit” arising from a misalignment between formal rules and contextual realities, manifesting along four interdependent dimensions: (i) governance—mission ambiguity and multi-principal fragmentation; (ii) execution and infrastructure—absence of operational rules and standardized, professional service bundles; (iii) human capital and institutional learning—limited facilitation competencies and weak institutionalized learning; and (iv) networks and demand alignment—low technology demand-pull and misaligned stakeholder incentives. Accordingly, the paper recommends redesigning a context-appropriate policy mix of interventions implemented concurrently across the three IAD levels. The results offer actionable guidance for decision-makers, STP managers, and private-sector actors seeking to improve the governance and performance of Science and Technology Parks
تبلیغات
