تحلیل فضایی توسعه در نواحی مرزی غرب کشور (نمونه موردی: شاخص های بهداشتی و خدماتی در شهرستان های مرزی استان کردستان) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
در امر برنامه ریزی فضایی نواحی مرزی باید دیدگاه کلان نگرانه جغرافیا را بکار بست تا با شناسایی امکانات، توانمندی ها و محدودیت های نواحی مرزی، حداقل بتوان از تنش ها و چالش هایی که به سبب وجود توسعه نامتوازن، محرومیت و ناهمگنی فضایی پدید می آید، پیشگیری کرد. روش تحقیق در این مطالعه، از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی- تحلیلی است. در این راستا، با بهره گیری ترکیبی از تکنیک های تصمیم گیری چندشاخصه شباهت به گزینه ایده آل (تاپسیس) و ضریب آنتروپی شانون، پراکنش و توسعه شاخص های توسعه فضایی در بخش های بهداشتی- خدماتی در استان کردستان ارزیابی شده است و شهرستان های مرزی این استان با توجه به سطح برخورداری از این شاخص ها سطح بندی شده است. پرسش پژوهش حاضر این است که شهرستان های استان کردستان از نظر توزیع فضایی شاخص های بهداشتی و خدماتی در چه وضعیتی قرار دارند؟ به نظر می رسد سطح برخورداری هیچ یک از شهرستان های مرزی استان کردستان در حد مطلوب نیست. یافته های به دست از آمده از این پژوهش، نشانگر آن است که استان کردستان باوجوداینکه از موقعیت خاص و توانش بالای ژئوپلیتیکی برخورداراست، باز هم از استان های محروم کشور به شمار می آید. افزون بر آن، نوعی عدم تعادل و ناهمگنی در توزیع و توسعه امکانات و شاخص های توسعه ای در سطح شهرهای مرزی استان به چشم می خورد. بر پایه واکاوی های انجام پذیرفته از 13 شاخص سازمان فضایی از مجموع 4 شهرستان مرزی این استان، شهرستان های سقز و بانه در گروه نیمه برخوردار (نیمه محروم) و دو شهرستان مریوان و سروآباد در طبقه بدون برخوردار (محروم) جای گرفته اند. بر پایه نتایج برآمده از این پژوهش، سازمان فضایی در شهرستان های مرزی استان کردستان به شدت ناهمگن و این شهرستان ها از نظر توسعه بهداشتی - خدماتی نیز در حد متوسط رو به پایین قرار دارند که لازم است از لحاظ بهداشتی و خدماتی به این استان مرزی توجه ویژه ای شود تا امنیت پایدار شهروندان مرزی کردستان تأمین گردد.Spatial analysis of development in the western border areas of the country (Case study: health and service indicators in border cities of Kurdistan province)
In the domain of spatial planning for border areas, it is imperative to adopt a macro-perspective view of geography to effectively identify the potentialities, capabilities, and limitations inherent to these regions. This approach aims to mitigate tensions and challenges arising from unbalanced development, deprivation, and spatial heterogeneity. The research methodology employed in this study is applied in purpose, utilizing a descriptive-analytical approach in terms of method. Specifically, a combination of multi-criteria decision-making techniques, including the Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) and the Shannon entropy coefficient, has been utilized to evaluate the distribution and development of spatial development indicators within the health service sectors of Kurdistan Province. The border cities of this province have been classified according to their levels of these indicators. The central research question of this study is: What is the state of the cities in Kurdistan Province concerning the spatial distribution of health and service indicators? Preliminary findings suggest that the level of access to health services in each of the border cities in Kurdistan Province does not meet the desired standards. The results indicate that, despite its strategic geopolitical significance, Kurdistan Province remains one of the most deprived regions in the country. Furthermore, there exists a notable imbalance and heterogeneity in the distribution and development of facilities and indicators across the border cities of the province. An analysis of 13 indicators pertaining to spatial organization across four border cities reveals that Saqez and Baneh are classified within the semi-privileged (semi-deprived) group, while Marivan and Sarvabad fall within the deprived category. Consequently, the findings underscore that the spatial organization in the border cities of Kurdistan Province is markedly heterogeneous, positioning these cities at a middle to lower level in terms of health service development. It is essential to afford particular attention to this border province to ensure the enduring security and well-being of its citizens.
تبلیغات
