مقایسه پتانسیل و شدت فرسایش بادی اراضی زراعی و غیر زراعی دشت مختاران (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
فرسایش خاک از مهمترین فاکتورهای عدم توسعه مناطق خشک و نیمه خشک محسوب می گردد. برای انجام اقدامات مدیریتی و اجرایی کنترل و کاهش آثار سوء فرسایش بادی بایستی پتانسیل فرسایش و عوامل موثر بر آن شناخته شود. در این تحقیق حوضه آبخیز مختاران به عنوان یکی از مهمترین آبخوان های استان خراسان جنوبی به مساحت 242701 هکتار انتخاب و پتانسیل فرسایش بادی اراضی زراعی و غیر زراعی با استفاده از قابلیتها و امکانات نرم افزار9.3 ArcGIS تعیین شده است. برای این هدف ابتدا با توجه به بازدیدهای میدانی، تصاویر ماهواره لندست و گوگل ارث، کاربری اراضی و مورفولوژی مناطق تحت تأثیر فرسایش بادی مشخص گردید. سپس کلیه پارامترهای مرتبط با فرسایش بادی در اراضی زراعی و غیر زراعی از قبیل خصوصیات مورفولوژی، زمین شناسی، کاربری اراضی، خاک و باد با توجه به نقشه های پایه، بازدیدهای میدانی، مصاحبه با جوامع محلی و نمونه برداری و تجزیه و تحلیل آن تعیین شد. در نهایت پتانسیل فرسایش بادی این اراضی برای هر واحد ژئومورفولوژیکی با استفاده از مدل IRIFR محاسبه گردید. نتایج نشان داد که درجه پتانسیل رسوبات بادی و حجم آن در اراضی زراعی به مراتب کمتر از اراضی غیر زراعی است. نتایج ارزیابی پتانسیل فرسایش اراضی زراعی نشان داده است اراضی دیم زار نسبت به اراضی آبی و باغات پتانسیل فرسایش بیشتری دارد و از نظر شدت فرسایش این اراضی در کلاس فرسایش پذیری متوسط و کمتر قرار می گیرد. همچنین در بین اراضی غیر زراعی، رخساره اراضی شنی هموار و منطقه پخش سیلاب دارای بیشترین و رخساره نهشته های بستر مسیل کمترین درجه پتانسیل رسوبدهی بادی را دارد. از نظر حجم کل رسوبات بادی با توجه به مساحت، رخساره منطقه پخش سیلاب بیشترین و رخساره نهشته های بستر مسیل کمترین مقدار را به خود اختصاص داده است.Comparison of Wind Erosion Potential and Intensity between Arable and Non-arable Lands in Mokhtaran Plain
Soil erosion is considered one of the most important factors in the lack of development in arid and semi-arid regions. To carry out the management and executive operations to control and reduce the adverse effects of wind erosion, the erosion potential and the factors affecting it must be identified. In this study, the Mokhtaran watershed was selected as one of the most important watersheds in South Khorasan Province with an area of 242701 hectares and the wind erosion potential of agricultural and non-agricultural lands has been determined using the capabilities and features of ArcGIS 9.3 software. For this purpose, based on field observations, Landsat satellite images, and Google Earth, land use and morphology of areas affected by wind erosion were determined. Then, the parameters related to wind erosion in agricultural and non-agricultural lands, such as morphological, geological, land use, soil, and wind characteristics, were determined based on base maps, field visits, interviews with local communities, and sampling and analysis. Finally, the wind erosion potential of these lands was determined for each geomorphological unit using the IRIFR model. The results showed that the potential degree of wind sediments and their volume in agricultural lands are much lower than in non-agricultural lands. The assessment of the erosion potential of agricultural lands has shown that rainfed lands have a greater erosion potential than irrigated lands and orchards and in terms of erosion intensity, these lands are classified as medium and lower erosion levels. Also, among non-agricultural lands, the flat sandy land facies and floodplain areas have the highest and the stream bed deposits facies have the lowest degree of wind sedimentation potential. In terms of the total volume of wind-blown sediments, concerning area, the floodplain facies have the highest amount and the streambed deposits facies have the lowest amount.
تبلیغات
