بررسی اجمالی «شاهنامه منثور» شوشتری یکی از شاهنامه های مقلد شاهنامه فردوسی در قرن یازدهم (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
نسخههای خطی زوایای مختلف ادبیات، تاریخ و تحول گفتار و سیر تمدن هر جامعه را آشکار میکنند. ازآنجاکه زبان فارسی بیش از چهارصد سال زبان رسمی شبهقارّه بوده است، شبهقارّه به یکی از مراکز اصلی نگهداری نسخههای خطی تبدیل شده است. یکی از این نسخههای ارزشمند شاهنامه منثور محمد بن محمد ارجانی شوشتری است. محمد بن محمد شوشتری (زنده در 1004ق)، ادیب، مترجم و شاعر ایرانی دربار اکبر شاه، در زمان اوج رواج زبان فارسی در شبهقارّه، به درخواست جلالالدین اکبر پادشاه گورکانی، شاهنامه فردوسی را به نثر برگردانده است. شاهنامه مذکور شرح داستان کیخسرو است. شوشتری با در دست داشتن چند نسخه متفاوت از شاهنامه فردوسی، به تدوین این اثر پرداخته است. خلاصه و بازگردانی ابیات با دقت صورت گرفته و برخی وقایع داستان شرح و تفسیر شده است. ابیاتی که در این شاهنامه آمده است، یا از خود فردوسی نقل شده یا سروده مؤلف است یا شواهدی از شعر شعرای بزرگ، مانند نظامی، سنایی، حافظ، سعدی و کمال اسمعیل و شاعران دیگر که با ذکر نام نقل شدهاند. برخی بیتها نیز بدون نام شاعر است. ما در این مقاله کوشیدهایم به معرفی و بررسی برخی ویژگیهای سبکی، زبانی و نیز رویکرد شوشتری به بازگردانِ این اثر بپردازیم.A Study of the Shāhnāma-ye Manthūr of Shūshtarī as the First Prose Shāhnāma in the Persian Language
Manuscripts reveal various aspects of the literature, history, linguistic evolution, and civilizational development of every society. As Persian served as the official language of the Indian subcontinent for more than four centuries, the region became one of the main repositories of Persian manuscripts. Among these valuable manuscripts is the Shāhnāma-ye Manthūr (Prose Shāhnāma) by Muhammad b. Muhammad Arjānī Shūshtarī. Shūshtarī (fl. 1004 AH/1595 CE), an Iranian scholar, translator, and poet at the court of Akbar the Great, rendered Ferdowsī’s Shāhnāma into prose at the request of the Mughal emperor during the height of Persian literary influence in the subcontinent. The existing work recounts the story of Kay Khusraw. Drawing upon several different manuscripts of Ferdowsī’s Shāhnāma, Shūshtarī compiled this prose version with care, summarizing and rephrasing the verses while also interpreting and elaborating on certain events. The verses quoted in this Shāhnāma are either taken directly from Ferdowsī, composed by Shūshtarī himself, or cited from other great poets such as Neẓāmī, Sanāʾī, Ḥāfeẓ, Saʿdī, and Kamāl Esmāʿīl-with attributions included where applicable, though some remain anonymous.
This paper introduces and examines the stylistic and linguistic characteristics of Shūshtarī’s work, as well as his approach to rendering the Shāhnāma into prose.
تبلیغات
