مقدمه
روان‌شناسی ورزش به منظوربررسی جنبه های مختلف شخصیت و ویژگی‌های افراد شرکت کننده درفعالیت های ورزشی شکل گرفته است ومعتقداست که شخصیت افرادازاوایل زندگی شکل می گیرد ولی می‌تواندباتجارب بعدی تغییر یافته واصلاح شود،لذا شناخت توانایی هاوضعف‌های شخصیتی به ماکمک می کند تا برای تقویت نقاط قوت ورفع نقاط ضعف برنامه‌ریزی کنیم (مقدم‌،بی‌تا).
یکی‌ازاین ویژگی‌های شخصیتی،رفتار قاطعانه‌است که ابرازاحساسات مثبت،انتقاد سازنده واختلاف عقیده داشتن با دیگران‌اززیرمجموعه‌های‌آن‌است‌وشامل مهارت‌های کلامی و غیرکلامی مفیدوموثردرروابط بین فردی واجتماعی است که منجربه سلامت جسمی،روانی وارتباطی دربین افراد می گردد و فقدان آن با مشکلاتی چون پرخاشگری،سازشگری،مسامحه گری،کم رویی،حقارت و ... همراه ‌خواهد بود(خریر،1375).
ارتباط‌فن‌انتقال‌اطلاعات،افکارورفتارهای‌انسانی‌ازیک شخص به شخص دیگری ‌است (آتی‌برن،1356).
و اما لازمه‌آن‌این‌است که فرد به سطحی‌ازخود شناسی برسد تا بتواندضمن تقویت نقاط مثبت نقاط ضعف رامحو ونواقص خود را ترمیم‌نماید(قاضی‌،1354).
انتقاد سازنده‌یکی‌ازعواملی است که می‌تواندبه خود شناسی فرد کمک کند. دانشجویان همانند سایراقشار جامعه دچارنقص در روابط‌اجتماعی هستندوازآنجا که نیازبه روابط بیشتری درآینده خواهندداشت نیازآنهابه‌مهارت های‌ارتباطی نیز بیشتر خواهد بودبه‌ویژه‌اگردرمحیط‌هایی پرورش یافته باشند که فرصت یادگیری مهارت های‌اجتماعی وجودنداشته‌است(رمضانی‌،1373).
به‌خصوص درمورددختران که‌به‌گونه‌ای‌اجتماعی شده‌اند تا بیشترهماهنگ وفروتن باشند و کمتر به‌ آنها فرصت ابرازعقیده و احساسات‌داده‌می‌شود، لذا شرکت در فعالیت‌های ‌اجتماعی سالم نظیرورزش برای‌آنهااهمیت بیشتری خواهد داشت (2005‌،‌nespor ).
در ارتباط اجتماعی سالم افراد بد و خوب یکدیگر را در کنار هم می‌پذیرند و با همکاری یکدیگر در رفع مشکلاتشان کوشش می‌کنند‌، اما در ارتباط ‌اجتماعی نا سالم که فاقد صداقت،اعتماد متقابل و تفکرانتقادی‌است انسان‌ازبیان صحیح عقیده و فکرخود عاجزمی شودوشیوه‌های غیرسالم نظیر پرخاشگری یاانفعال درپیش می‌گیرد (شوستروم،1362‌؛خریر‌1375‌).
ارتباط‌های‌اجتماعی یک ازمهم‌ترین دلایل شرکت افراد در ورزش بوده‌ است؛ ‌زیرابابه‌وجودآوردن فرصتی برای تعامل افراد فرآیند یادگیری‌اجتماعی را سهیل ‌می‌نماید (سروستانی‌،1377؛‌thurston t2004 ).
مربیان موفق،کنش متقابل مثبت دربین‌اعضای‌گروه‌راآسان‌‌می‌کنند و نقش آنهادرطول تمرین،انتقادی‌ازنوع‌سازنده‌است‌که‌به‌افراد نشان‌دهد‌درموقعیت مربوطه‌چه‌کاری بایدانجام‌دهند .
اسمیت وهمکارانش به‌منظوربازخوردیاانتقاد سازنده‌به‌شیوه حساس امامؤثررویکردزیرراارائه‌می‌دهند 1.اظهارات مثبت 2.‌بازخورد مثبت آینده گرا 3.یک تعریف .اندیشیدن درباره یک رویداد ناگوارشانس تکرارآن‌راافزایش می‌دهد.برای‌اینکه نگذاریم ورزشکاردرباره‌اشتباه گذشته خود بیندیشد مربی‌پیام‌مثبت را به‌جای منفی به‌کارمی برد(اظهارمثبت )وقتی ورزشکار پیام مثبت را پذیراشد،به‌توصیه‌های‌آموزشی بعدی‌نیزگوش‌فراخواهد داد (بازخورد مثبت‌ آینده‌گرا) چراکه‌پیام‌مثبت نشان‌دهنده توجه بیشتر به گوینده‌واحساس تهدیدکمتروحساسیت نسبت‌به‌فرد‌است.‌به‌ویژه زمانی که‌ورزشکارازمربی بازخوردسازنده می‌گیرد پایان دادن این کنش متقابل به شکل مثبت(یک تعریف) یادآوری‌اطلاعات را بهینه‌،اعتمادووفاداری رابیشترواعمال درست راتقویت نموده و به‌بازیکن‌کمک می‌کندتامهارت‌های یادگیری را،زمانی‌که مربی مداخله ‌می‌کند راحت تردرک کند(انشل‌،1380‌؛2005‌،rew) .
وقتی ‌ورزشکاربه طور واقع بینانه نقاط ضعف و قوت خود را شناسایی کرد و از شکست‌ها وناکامی‌ها برای بازنگری اهداف و برنامه‌هایش استفاده ‌نمود، اهداف ‌معقولی رابرای یک زندگی پویا درنظرمی‌گیرد،دراین‌صورت هرگونه ‌تلاشی‌ درجهت هدف منجربه کسب نتایج نسبتاًخوب خواهد شد (خلجی،1371‌؛ مقدم‌،بی‌تا)
بازخورد کلامی‌تحت کنترل مستقیم مربی‌است،مربی دریک تمرین خسته کننده‌ به‌ورزشکارمی‌گوید «ادامه بده خوب انجام می دهی » ، مربی دونده‌خوب خود را مطلع می‌سازدکه به‌دلایل پائین بودن نمرات درسی حق شرکت درمسابقه‌این هفته را ندارد.هرکدام ازاین جملات نوعی بازخوردوحامل پیامی مختلف و نوع متفاوتی ازاطلاعات است که بریادگیری به طرز متفاوتی اثرمی گذارد.
بازخورد اطلاعاتی‌است که‌معلم یامربی برآن کنترل دارد وازاین رو می تواندآن را ارائه‌ نکند یادرزمان دلخواه و به شکلی که تاثیربیشتری بگذارد آن‌ را ارائه ‌نماید. اگرفراگیرنده به‌وسیله بازخوردازخطای خودآگاه‌نشود تمرینات به یادگیری منجر نخواهد شد.ازطرفی بازخوردعملکردی انگیزشی وانرژی بخش دارد و موجب تقویت مثبت ومنفی‌اعمال صحیح ونادرست می‌شودودرمورد خطاها اطلاعاتی ‌را به‌عنوان ‌اساس اصلاح فراهم می‌سازد فراگیرانی که بازخورددریافت کرده‌اند نیز اظهار می‌کنندکه علاقه مندند برای‌انجام‌تکلیف بیشتر تلاش کنندومدت بیشتری آن را ادامه دهند.
باوجوداین نبایددرهرتلاش بازخوردداد زیرااثرانگیزشی آن کم می‌شودودرانتقاد متداوم نیز ورزشکار یاد می گیرد که خود رامحکوم کندیادیگران را مقصر بشمارد، قطع کردن‌آن برای مدت طولانی نیزانگیزش راازبین می برد.بهتراست بازخوردهایی را که مربوط به تلاش فوق العاده یا پیشرفت عالی است به شکل عمومی‌ اعلام‌ کرد تا اثر انگیزشی‌آن زیادترشود،اعلام نمرات با استفاده‌ازکدبه جای نام منجرمی شود تا به فراگیرانی که  نمی‌خواهندنمره‌آنهابطورعمومی‌اعلام شود نیز توجه‌شود،دراین صورت امکان‌مقایسه‌عملکردفردباسایرافرادگروه‌بازهم وجود خواهد داشت.
برای گزینه‌های صحیح،تقویت مثبت مانند تحسین رابه کاربرد تااحتمال رخ دادن ‌آنها در آینده ‌افزایش یابدوازتقویت منفی برای نشان دادن گزینه های ناموثر استفاده کرد، امابرای ارتقای یادگیری‌آن‌رابااطلاعات واضحی درباره‌گزینه‌های صحیح همراه‌ساخت.
برای ‌افزایش اثربخشی‌آن دردرازمدت زمانی که بازخورد باید حذف شود، از تقویت ناپیاپی‌استفاده کنید و به موازات پیشرفت فراگیرنده تقویت رابه‌تدریج حذف کنید تا اجرا به طورمستقل ادامه یابد .
ویژگی‌های حیاتی بایدمشخص شود وابتدادرباره‌آنهابازخورد داده‌شودسپس در مراحل بعدی و پالایش عمل به جنبه هایی پرداخته‌شود که‌دردرجه بعدی اهمیت قرار دارند.
در انتقادات ‌از کلمات وعبارات کوتاه‌وکلیدی استفاده شود . بازخورد درباره ‌مقدار خطا زمانی مفید است که به‌اهمیت خطا، جهت ونحوه‌اصلاح‌آن نیز اشاره ‌شود. دربازخورد،تشویق رابااطلاعات مربوط به‌خطاهمراه‌کردن موجب حفظ علاقه ‌و انگیزش می شود و پس ازدادن بازخوردبایستی‌زمان کافی برای فکرکردن و فهمیدن خطادراختیار فراگیرنده قرارداده شود .
در کلاس های پرجمعیت بایستی شاگردان طوری تربیت شوند که بتوانند به‌ یکدیگر بازخورددهند به‌این ترتیب تعدادکوشش های بازخوردگرفته‌افزایش می یابد و کنش متقابل و کمک ازهمه‌اعضاء، اداره‌گروهی راآسان کرده‌وافراد خود را در موفقیت و شکست یکدیگرسهیم ‌می‌دانند.
مربیان ‌نباید به‌این طرزفکرگرایش داشته باشندکه خود را تنها منبع‌بازخورد بدانند، بلکه‌ازطریق‌ایجاد محیط گرم وحمایت کننده ورزشکاران رابه‌تشویق یکدیگر ترغیب نمایند تحقیقات نشان می‌دهد که‌تشویق‌های‌ورزشکاران برای هم‌اهمیت و تاثیر بیشتری ازتشویق‌های مربی ‌دارد (مقدم‌،بی‌تا؛ ‌انشل،1380‌؛ میگل‌، بی‌تا‌، martin ،2003‌).
مربیان ‌موفق‌عملکرد ورزشی خوب را تحسین می‌کنند،تحسین عملکرد به‌جای تحسین شخصیت به ورزشکارامکان می دهددراشتباه کردن احساس امینیت بیشتری کندوبدون ترس خطرپذیری نماید،اعتماد به‌نفس رابهینه کرده ‌و ورزشکار را پذیرای بازخوردانتقادی برای رفع ضعف‌های خود می‌نماید،این مربیان رفتار را انتقاد می‌کنند نه‌شخصیت را،زیرامعتقدندخطاکردن باانسان بودن عجین است.
انتقاد از شخصیت هرگزسازنده‌نیست زیراهیچ اطلاعاتی را به گیرنده‌ نمی‌دهد. بیشتر مردم به‌جای‌ارائه بازخورد،باهدف جریحه دارکردن‌احساس طرف مقابل‌ او از انتقاد ‌می‌کنند درحالی که کارکردانتقادسازنده‌این‌است که به فرد نشان دهد در موقعیت مربوطه چه کاری باید انجام ‌دهد. وقتی شخص درحال غرق شدن است زمان‌ انتقاد کردن ‌از او نیست، بلکه‌زمان یاری رساندن به‌اوست.
بازخوردسازنده‌درباره‌عملکردصمیمیت وحساسیت به‌احساس دیگران رانشان داده ‌برای بهینگی عملکرد ضروری‌اندبه طوری که ورزشکارراپذیرای بازخوردبرای رفع خطاهاوضعف هایش می کند.
مربیان موفق تدافعی عمل نکرده،گوش دهنده خوبی می باشند و پذیرای عقاید دیگران بوده‌وازبازخوردوانتقاد سازنده در باره‌عملکردخودشان نیزاستقبال می‌نمایند (انشل‌1380‌؛‌yoshimura 2002).
تلاش درراه‌های مختلف برای رسیدن به‌هدف به‌ورزشکاریاد می دهد که‌ همیشه ‌راه ‌حل‌ها و روش های مؤثرتری هم وجوددارد که ممکن است ازآنهابی‌اطلاع باشد،لذابا قبول‌انتقادهای منطقی دیگران به تفاوت دیدگاه‌هااحترام‌گزارده‌‌وبادرک ضرورت تغییر، شجاعت تغییررادرخودایجادمی‌کندودررفع ضعف هاوخطاهاازآن استفاده می‌نماید یعنی بدون تعصب‌اعتقادات خودرابااستدلال وشواهد جدید تطبیق داده و در صورت لزوم‌آن‌را تغییرمی دهند،اما ورزشکارزمانی‌ازعقاید دیگران ‌استفاده نموده ‌وتدافعی عمل می‌کندکه‌ازاختلاف عقیده‌داشتن بادیگران هراسی نداشته باشد (انشل‌،1380).
وقتی‌درمحیط ورزشی تیم‌هایی باعقایدوایدئولوژی های گوناگون رودرروی هم قرار می‌گیرند و درچهارچوب قوانین و مقررات یک بازی بی‌طرفانه‌که‌هیچگونه ارتباطی با این عقاید ندارند به بازی می پردازند،ورزشکارعادت می‌کند،افرادی راباعقاید دینی و سیاسی مختلف درکنارخویش بپذیردوبداندکه‌رقیب او دشمن وی نیست وفقط درورزش رقیب اوست به فرض که بااوهم عقیده نباشد. البته ‌برای رسیدن به‌این مقصود بایستی فضاهای ورزشی لااقل‌درزمان دیدارهای ورزشی‌ از هرگونه ‌اختلاف عقیدتی و نژادی و... به‌دورباشد.(نوالخولی‌،1380)
مربیان موفق درگفت وگوی موثرازموقعیت های مختلف قاطعیت مانند ابراز احساسات مثبت انتقاد سازنده – اختلاف عقیده داشتن با دیگران و... برقراری ارتباط اجتماعی و... درایجادارتباط صمیمانه‌بااعضاءتیم‌هایشان استفاده نموده‌اند‌، انتقال ‌این ‌فنون به‌شرکت کنندگان درورزش که حتی‌ازعلائم غیرکلامی مربی نیز سرمشق پذیری می کنند محیط ورزشی را به فضایی آرام‌وشاد تبدیل می کند که‌ امکان بازپروری و بهبود و پیشرفت مهارت‌های روانی وارتباطی بین فردی و اجتماعی را فراهم می‌سازد(انشل‌،1380‌؛نوالخولی‌،1380).
پژوهش حاضردرپی‌آن‌است تابامقایسه‌انتقاد سازنده‌وعوامل موثربرآن به‌عنوان زیر مجموعه‌ای‌ ازرفتارقاطعانه‌ومقایسه‌آن بین دانشجویان دخترورزشکارو غیر ورزشکار ورزش را به‌عنوان یکی ازابزارهای مفیددرترویج تفکرانتقادی ازنوع سازنده درافرادمعرفی کندوازاین راه سالم‌ارتباطی به‌منظوررفع مشکلات افراد منفعل – پرخاشگرو پرخاشگرمنفعل و... درارتباطات بین فردی و اجتماعی ‌استفاده‌ نماید.
روش پژوهش
پژوهش‌ حاضر از نوع ‌علمی - مقایسه‌ای ‌پس‌ از ‌وقوع ‌بوده ‌و ‌سعی‌ بر آن است ‌تا حاصل‌ آزمایش‌ یاواقعه‌ای ‌‌که‌به‌صورت‌طبیعی‌رخ‌داده‌و ‌قابل‌دستکاری نیست،باعلل وابسته به‌آن‌ربط داده شود، دراین پژوهش محقق برآن‌است تادوگروه‌از‌دانشجویان دختر ورزشکار و غیر ورزشکار را در زمینه ‌میزان ‌مهارت‌ ابراز وجود ( قاطعیت) مقایسه نماید.
جامعه ‌آماری‌ در این ‌پژوهش‌ شامل ‌10238‌ دانشجوی ‌دختر ‌است‌ که ‌در رشته‌های ‌مختلف‌ ‌دانشگاه‌ آزاد اسلامی‌ واحد مشهد ‌به ‌تحصیل‌ اشتغال ‌داشتند. نمونه ‌آماری‌ پژوهش 380 نفر است‌ که ‌با استفاده ‌از جدول حجم‌ نمونه ‌آماری ‌کرجسی‌ و ‌مورگان ‌تعیین ‌شده ‌است. نمونه‌ آماری‌ دختران‌ غیرورزشکار 300 نفرند ‌که ‌به‌صورت ‌خوشه‌ای ‌چند مرحله‌ای ‌از رشته‌های ‌مختلف‌ تحصیلی‌ انتخاب‌ شده‌اند و نمونه ‌ورزشکاران ‌شامل 80 نفر اعضای ‌تیم‌های ‌ورزشی ‌دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد هستند که ‌واجد شرایط شرکت در این پژوهش بوده‌اند.
ابزار اندازه‌گیری
الف) پرسشنامه‌ مشخصات ‌فردی: از این‌ پرسشنامه ‌برای ‌اندازه‌گیری ‌متغیرهای مستقل که‌ حاوی خصوصیات فردی آزمودنی‌ها شامل سن و سابقه ‌ورزشی، وضعیت‌ تاهل، ترتیب تولد، میزان تحصیلات پدر و مادر و … است‌ استفاده گردیده و همراه با پرسشنامه ‌اصلی به ‌آزمودنی‌ها تحویل داده شده است.
ب)پرسشنامه‌ ارزیابی ‌میزان ‌ابراز وجود (قاطعیت) گامبریل‌: این پرسشنامه ‌را حمیدرضا رمضانی ‌برای ‌دانشجویان ‌با قاطعیت ‌کم ‌استفاده ‌کرده ‌‌و پایایی ‌پرسشنامه ‌در روش‌ ‌پس‌ ‌آزمون ‌‌حدود 81% است، در این پژوهش روایی با انجام ‌یک پیش‌آزمون برای 30 نفر از ورزشکاران ‌وغیر ورزشکاران و آزمون آلفا کرونباخ بالای 80 % به‌دست آمده‌است. ‌این پرسشنامه ‌شامل 40 سؤال  است ‌هر سؤال بیان یک موقعیت ‌است که ‌آزمودنی ‌بایستی ‌پاسخ (5-1 ) خود را در قبال ‌هر‌ سؤال ‌مشخص‌ سازد ‌این ‌پرسشنامه را فارنهام وهندرسون ‌ (1984)، الکساندر ار.ریچ‌‌و‌‌‌هاروارد.‌ای‌‌اسچرودر،‌راکوس.‌ا.ریچارد (1991)‌‌جهت‌اندازه‌گیری‌ متغیر‌‌های مستقل‌ تایید و استفاده ‌کرده‌‌اند. قابل ذکر است که سؤالات پرسشنامه ‌هفت‌ موقعیت‌‌شامل:‌امتناع از درخواست یا قدرت نه گفتن - بیان وابراز محدودیت‌های ‌شخصی ‌شروع برقراری ارتباط اجتماعی – ابراز احساسات ‌مثبت‌ ‌انتقاد سازنده – اختلاف عقیده داشتن با دیگران–  میزان ابراز وجود در موقعیت‌های خدماتی که به صورت نا منظم قرار گرفته‌اند را مورد سنجش قرار می‌دهد.
در این پژوهش به‌منظور تجزیه و تحلیل ‌داده‌ها از نرم‌افزار  SPSSدر دو سطح آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است.  
ازآمار توصیفی برای تعیین میانگین‌،‌انحراف‌معیار،‌جداول فراوانی یادرصداستفاده شده‌است.
درآمار استنباطی ‌به ‌منظور آزمون فرضیه‌ها (‌ازآزمون آماری  tاستیودنت در گروه‌های مستقل) استفاده شده ‌است.



یافته های پژوهش
جدول 1:نمرات ابراز احساسات مثبت آزمودنی های غیر ورزشکار و ورزشکار


نمره    غیر ورزشکاران    ورزشکاران
    فراوانی    درصد    فراوانی    درصد
15-13    12    4    2    6/2
18-16    39    13    4    1/5
21-19    93    9/30    19    8/23
24-22    88    4/29    30    5/37
27-25    52    3/17    19    8/23
30-28    16    3/5    6    5/7
کل    300    0/100    80    0/100
پایین ترین نمره کسب شده 13 با فراوانی 4 و بالاترین نمره 30با فراوانی 3 مربوط به‌غیر‌ورزشکاران‌و‌پایین‌ترین نمره‌کسب شده 14 با فراوانی 1 و بالاترین نمره 30 با فراوانی 6 مربوط به ورزشکاران است.
جدول 2 : نمرات انتقاد کردن آزمودنی های غیر ورزشکار و ورزشکار


نمرات    غیر ورزشکاران    ورزشکاران
    فراوانی    درصد    فراوانی    درصد
7-5    2    6/0    0    0
10-8    22    4/7    0    0
13-11    59    7/19    4    5
16-14    84    28    13    3/16
19-17    83    7/27    34    5/42
22-20    40    3/13    25    3/31
25-23    10    3/3    4    5
کل    300    0/100    80    0/100
 پایین ترین نمره کسب شده 5 با فراوانی 1 و بالاترین نمره 25 با فراوانی 1 مربوط به غیر ورزشکاران پایین ترین نمره کسب شده 12 با فراوانی 4 و بالاترین نمره 23 با فراوانی 4 مربوط به ورزشکاران است.





جدول 3: نمرات اختلاف عقیده داشتن با دیگران در آزمودنی های غیرورزشکار و ورزشکار

نمرات    غیر ورزشکاران    ورزشکاران
    فراوانی    درصد    فراوانی    درصد
11-9    4    3/1    0    0
14-12    25    4/8    0    0
17-15    60    20    5    4/6
20-18    86    6/28    20    25
23-21    76    3/25    30    5/37
26-24    37    4/12    21    3/26
30-27    12    4    4    5
کل    300    0/100    80    0/100
پایین ترین نمره کسب شده 9 با فراوانی1 وبالاترین نمره 30 با فراوانی 1 مربوط به غیر ورزشکاران و پایین ترین نمره کسب شده 15 با فراوانی1 وبالاترین نمره 27 با فراوانی 4 مربوط به ورزشکاران

نتیجه گیری
ترویج تفکرانتقادی نیازبه رشد مهارت های ارتباطی بین فردی واجتماعی دارد،اولین گام برای متفکر انتقادی شدن پرورش ویژگی های مناسب است،این ویژگی ها عبارت‌انداز:
عدم تعصب در موقع اختلاف عقیده داشتن با دیگران :چنین فردی باید اعتقادات خودرا بااستدلال‌هاوشواهد جدید تطبیق داده‌ودرصورت لزوم‌آن‌را تغییر دهد.
احساسات مثبت :چنین فردی عیب جو نیست بلکه حقیقت جواست و به‌دنبال نکات مثبت مختلفی است که در هر دیدگاهی وجود دارد زیرا معتقداست انسان بودن با خطا کردن عجین است .
محیط ورزشی باایجاد تعامل کلامی و غیرکلامی و امکان بازپروری و بهبود مهارت‌های روانی درکنارفعالیت بدنی، زمینه ‌ارتباطات بین فردی و اجتماعی را فراهم می‌کند، به‌خصوص درحضورمربیانی که ازراه های گفت و گوی مؤثرو شیوه‌های مفید بازخورد وانتقاد سازنده‌آگاه‌اندوازموقعیت‌های مختلف قاطعیت مانند ابرازاحساسات مثبت - انتقاد سازنده – اختلاف عقیده داشتن با دیگران و برقراری ارتباط اجتماعی و... درایجاد ارتباط صمیمانه با اعضاء تیم هایشان استفاده نموده‌اندوباایجاد موقعیت برای بروز احساسات مثبت کنش متقابل اعضای گروه راتقویت می کنند.به‌طوری که صرف نظرازاختلافات عقیدتی سیاسی، تبعیضات نژادی ، فاصله طبقاتی و ... با همکاری یکدیگردررفع مشکلات و رسیدن به اهداف فردی و گروهی تلاش نمایند.استفاده‌ازعقاید دیگران برای تقویت نقاط مثبت و رفع خطاها و همراه کردن آنها با تشویق(ابراز احساسات مثبت) برای حفظ انگیزه،دراثربخشی درازمدت انتقاد یا بازخورد موثربوده و توانایی و تحمل افرادرابرای پذیرش و بکارگیری انتقاد سازنده افزایش می‌دهد.
انتقال این ‌فنون رفتاری ‌به شرکت کنندگان درورزش که حتی ازعلائم غیرکلامی مربی نیزسرمشق پذیری می کنند محیط ورزشی رابه‌فضایی‌آرام و شاد تبدیل می کند که امکان بازپروری و بهبودوپیشرفت مهارت های روانی و ارتباطی بین فردی و اجتماعی همچون تفکرانتقادی ‌را فراهم می سازد.
 
منابع
آتش تقی پور، سید حمید.کاظمی،احسان.1379 . بررسی کارایی روش های قاطعیت (ابرازوجود) درافزایش جرات ورزی دختران نابینای‌اصفهان.مجله دانش وپژوهش . شماره 5 صفحه 12-1 .
آتی برن ، ف . نیم کوف ، ف ، م .1356.زمینه‌جامعه شناسی . ترجمه‌آریان پور. تهران . انتشارات فرانکلین .
انشل،مارک هاورد. 1380 .روانشناسی ورزش ازتئوری تا عمل . ترجمه دکترمسدود ، سیدعلی اصغر. انتشارات اطلاعات . تهران اطلاعات . چاپ اول .
اشمیت ، ریچارد . ای . یادگیری حرکتی ازاصول تا تمرین . ترجمه دکترمهدی نمازی زاده ، دکترسید محمد کاظم واعظ موسوی .
خلجی ، حسن .1371. فعالیت های جسمانی و فواید روانشناختی آن . فصلنامه ورزشی . انتشارات سازمان تربیت بدنی . شماره 19.
رمضانی ،حمیدرضا.1373.کاربرد تکنیک های آموزش ابرازوجود در درمان عدم قاطعیت دانشجویان . پایان نامه کارشناسی ارشد . دانشگاه فردوسی . دانشکده روانشناسی .
سروستانی،صدیق .1377. ورزش و پیوستگی اجتماعی . نشریه المپیک . سال ششم . شماره 1و2 .
شوستروم.1362. روانشناسی انسان سلطه جو . ترجمه قاضی ، ق . سرمه ،غ . تهران انتشارات سپهر.
فقیرپور، مقصود .1377. ابرازوجود وکاربرد آن . مجله تربیت. سال 13. شماره 8.
فریر، پ .1375. فرهنگ سکوت . ترجمه شریعتمداری . ع . تهران.انتشارات چاپخش .
قاضی،ق .1354.روش ها و تکنیک های مشاوره و روان درمانی. تهران.دانشکده علوم تربیتی دانشگاه تهران .
مقدم،امیر.بی‌تا.مبانی روانی – اجتماعی . جزوه درسی. دانشگاه آزاد اسلامی مشهد دانشکده تربیت بدنی .
مگیل،ریچاردای .بی‌تا. یادگیری حرکتی مفاهیم و کاربردها . ترجمه دکترمحمد کاظم واعظ موسوی.معصومه شجاعی .
نوالخولی،امین.1380. ورزش و جامعه.ترجمه حمیدرضاشیخی . بنیادپژوهش های آستان قدس رضوی . چاپ اول بهار 1381. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی .

15- Martin D . Bat chava Y . 2003 . Negotiating deaf – hearing friendship : coping strategies of deaf boys and girls in main stream schools . child care health  Dev : 29(6):511-21
16-Nespor K . 2005 . Physical  exercise and yoga in prevention and treatment of addictive diseases . Cas lec cesk. 144(1):53-5
17- Rew M . Ferns T . 2005. A balanced approach to dealing with violence and aggresstion at work Brj Nurs . Feb 24-Mar 9 : 14 (14) : 227 -32
18- Thurston M . Green K . 2004 . A drherence to exercise in later life : how can
exercise on prescription programes health promot int . sep : 19 (3) : 379-87
19- yoshimura H . 2005. Relationship between member s egoistic self assertion and captains leader ship in athletic clubs . shinrig aku kenkyu .