بررسی عوامل موثر بر توسعه بخش صنعت استان مازندران
چکیده:
این تحقیق در راستای تعیین و تبیین عوامل موثر بر توسعه بخش صنعت استان مازندران تنظیم گردیده است.در این راستا متغیرهایی چون تولید، اشتغال و سرمایه گذاری در سال 1376 بطور مقایسه ای با کل کشور بررسی گردیده است .همچنین آمار سری زمانی مربوط متغیرهای وابسته و مستقل را مورد بررسی قرار داده ایم .این بررسی بصورت توصیفی و آماری در ابعاد کلان - بخشی انجام شده است.نتایج حاصله نشان میدهد که کارگاههای بزرگ صنعتی 10 نفر کارکن به بالای مازندران کاربرتر از کارگاههای مشابه در کل کشور میباشند.بطوریکه 4/4 درصد کارگاههای بزرگ صنعتی کشور و 57/4 درصد تعداد شاغلان و 89/2 درصد ارزش افزوده در این کارگاهها مربوط به کارگاههای بزرگ صنعتی استان مازندران ( و گلستان ) بوده است .بر اساس نتایج حاصل از بررسی آماری ارزش افزوده سرانه به قیمت ثابت سال 1361، در طی دوره 76-58 متغیر مزبور دارای دو دوره نزولی و صعودی بوده و از نرخ رشد مناسبی نیز برخوردار نبوده است. رشد تعداد شاغلان کارگاههای بزرگ صنعتی استان که مبین روند تقریبی رشد شاغلین کل صنعت استان میباشد از رشد مناسبی برخوردار نبوده و قابلیتهای صنایع استان در اشتغالزایی برای جمعیت جوان رو به رشد، امکانات بسیار بیشتری را برای توسعه صنایع استان نوید میدهد.مشروط بر اینکه راهبرد توسعه صنعتی استان و سیاستگذاران اقتصادی موانع و تنگناهای پیش روی بخش صنعت استان را به تدریج و بطور مستمر از میان بردارد.همچنین بررسی متغیر اعتبارات عمرانی استان به قیمت ثابت سال 1361 نشان میدهد که متغیر مزبور در دهه اول انقلاب روندی نزولی و سپس روندی صعودی داشته است.بعبارت دیگر منابع و اعتبارات مورد نیاز جهت ایجاد و تکمیل تاسیسات زیربنایی مورد نیاز برای تسهیل امر به سرمایه گذاری و گسترش بازار برای محصولات بخشهای اقتصادی و بخصوص بخش صنعت کافی نبوده است ولی در عین حال افزایش اعتبارات عمرانی استان تاثیر مثبتی بر رشد و توسعه بخش صنعت استان داشته است.همچنین رشد ارزش وام و اعتبار پرداختی بانکها به بخش صنعت و معدن استان به قیمت ثابت سال 1361 اثر مثبتی بر رشد و توسعه بخش صنعت استان داشته ولی میزان و شرایط وامها متناسب با نیازهای صنایع استان نبوده و با شرایط و مشکلات این صنایع همخوانی نداشته است.بخصوص اینکه صنایع مذکور عموما صنایع نوزاد بوده و نیاز به حمایتهای تعرفه ای و افزایش وامهای پرداختی به این صنایع با شرایط مناسب دارد.نتایج تحقیق نشان میدهد با توجه به مسائلی مبتلا به این بخش نظیر فقدان تاسیسات زیر بنایی و عدم وجود بازار گسترده برای محصولات این صنایع و وجود الگوهای تمرکز صنعتی نظیر قطب رشد، توزیع نامتناسب امکانات و تسهیلات مالی و اعتباری بین شهرهای استان ، موجب تمرکز صنایع استان در چند شهر بزرگ شده و فضای رقابتی در صنایع استان را به سمت انحصار سوق داده است .و بنابر این سرمایه گذاری در صنایع استان دارای نوساناتی در رشد خود بوده و ارزش افزوده سرانه بخش صنعت استان نیز در دهه اول انقلاب دارای روند نزولی و سپس با رشدی ضعیف و متغیر همراه بوده است.و بدین ترتیب زمینه عقب ماندگی صنایع استان نسبت به صنایع کل کشور به قوت خود باقی مانده است. در این راستا تدوین راهبرد توسعه صنعتی استان که سیاست بلند مدت توسعه صنعتی استان را مشخص کند و از تغییر پی در پی و بی برنامه در تصمیم گیریها و سیاستگذاریها و اتلاف منابع جلوگیری کند در کاهش ریسک و عدم اطمینان سرمایه گذاران و کارفرمایان بخش صنعت استان نقش اساسی خواهد داشت.همچنین نوسازی صنایع استان ضمن آنکه زمینه را برای بهبود و توسعه این صنایع فراهم می آورد موجب افزایش ارزش افزوده سرانه و رشد ارزش ستانده این بخش میشود